Ngộ độc thực phẩm dịp cận Tết: Kỹ năng sơ cứu ai cũng cần biết

Những năm gần đây, nguy cơ ngộ độc thực phẩm trong dịp cận Tết và Tết Nguyên đán luôn tiềm ẩn, đặc biệt khi nhu cầu tiêu thụ, tích trữ và biếu tặng thực phẩm tăng mạnh. Mới đây, 6 người trong cùng một gia đình ở bản Kích Máng, xã Mường Giôn (Sơn La) phải nhập viện sau khi ăn trái cây và sữa chua được mua về trong dịp nghỉ Tết Dương lịch.

Sau bữa tối ngày 31/12/2025, ba trẻ em trong gia đình xuất hiện các triệu chứng đau bụng, buồn nôn, nôn, tiêu chảy, mệt mỏi và được đưa đi cấp cứu. Trong quá trình chuyển viện, bé trai 3 tuổi đã tử vong ngoại viện. Ngày hôm sau, ba người lớn trong gia đình cũng có biểu hiện tương tự và nhập viện điều trị. Các trường hợp này đều được chẩn đoán ban đầu nghi ngộ độc thực phẩm.

Cùng thời điểm, Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế, cho biết đã tiếp nhận thông tin về một vụ nghi ngờ ngộ độc thực phẩm xảy ra sau bữa ăn trưa tại Công ty TNHH Unisoll Vina (Vĩnh Long), khiến nhiều người nhập viện với các triệu chứng như đỏ người, nóng ran. Trước tình hình này, Cục An toàn thực phẩm đề nghị Sở Y tế tỉnh Vĩnh Long khẩn trương chỉ đạo các cơ sở y tế tập trung nguồn lực điều trị, đảm bảo an toàn tính mạng cho bệnh nhân.

Những vụ việc xảy ra liên tiếp trong thời điểm cận Tết khiến người dân không khỏi lo ngại về mức độ an toàn của thực phẩm. Đây được xem là lời cảnh báo để người tiêu dùng thận trọng hơn trong lựa chọn, sử dụng thực phẩm, đồng thời đặt ra yêu cầu tăng cường kiểm soát an toàn thực phẩm trong dịp lễ, Tết nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Cách sơ cứu ngộ độc thực phẩm tại nhà

TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết trong dịp lễ, Tết, vấn đề an toàn thực phẩm luôn "nóng". Vì vậy, việc kiểm soát nguy cơ ngộ độc thực phẩm cần được đặt trong trạng thái cảnh giác cao. Ngộ độc thực phẩm có thể gây ra các triệu chứng từ nhẹ như buồn nôn, đau bụng, tiêu chảy đến những trường hợp nặng, nguy kịch như suy gan, suy thận, thậm chí tử vong. Đặc biệt, trẻ nhỏ, người cao tuổi và phụ nữ mang thai là những nhóm đối tượng dễ bị ảnh hưởng nhất, do đó cần hết sức thận trọng.

Theo chuyên gia y tế, các triệu chứng ngộ độc thực phẩm thường xuất hiện khá sớm, chỉ sau vài phút đến vài giờ sau khi ăn, nhưng cũng có trường hợp kéo dài đến một ngày. Người bệnh có thể buồn nôn, nôn liên tục, đau bụng dữ dội, tiêu chảy nhiều lần, phân lỏng hoặc lẫn máu, kèm theo cảm giác mệt mỏi, sốt, chân tay rã rời. Trong những trường hợp nặng, bệnh nhân có thể bị mất nước nghiêm trọng, tụt huyết áp, rối loạn nhịp tim, thậm chí rơi vào trạng thái sốc.

Việc sơ cứu ban đầu đúng cách tại nhà có vai trò rất quan trọng, giúp hạn chế độc tố hấp thu vào cơ thể và giảm nguy cơ biến chứng. Tuy nhiên, cách xử trí cần phù hợp với mức độ ngộ độc và tình trạng của người bệnh.

Trong những trường hợp nghi ngộ độc nhẹ và người bệnh vẫn còn tỉnh táo, có thể áp dụng biện pháp gây nôn để loại bớt thức ăn và độc tố ra khỏi dạ dày. Người chăm sóc có thể cho bệnh nhân uống nước muối pha loãng (nồng độ tương đương nước muối sinh lý), sau đó dùng tay sạch kích thích nhẹ vào vùng cuống lưỡi để tạo phản xạ nôn.

Khi thực hiện, cần để người bệnh nằm nghiêng, tránh nằm ngửa để hạn chế nguy cơ sặc, hít phải chất nôn vào đường thở. Tuy nhiên, biện pháp này tuyệt đối không áp dụng cho người đã lơ mơ, hôn mê hoặc trẻ nhỏ, vì nguy cơ gây tổn thương họng và sặc rất cao.

Sau khi nôn, người bệnh cần được nghỉ ngơi và bù nước, bù điện giải kịp thời. Việc cho uống dung dịch oresol đúng cách giúp hạn chế mất nước do nôn và tiêu chảy. Nếu không có sẵn oresol, có thể tạm thời pha nước muối - đường theo tỷ lệ phù hợp hoặc sử dụng nước dừa, nước cam, nước chuối để bổ sung điện giải tự nhiên. Trong trường hợp người bệnh nôn nhiều, cần cho uống từng ngụm nhỏ, tránh uống quá nhanh.

Các chuyên gia nhấn mạnh, không phải mọi trường hợp ngộ độc đều có thể xử trí tại nhà. Khi người bệnh xuất hiện các dấu hiệu như tụt huyết áp, vã mồ hôi, tay chân lạnh, bồn chồn, lo lắng, choáng ngất, rối loạn nhịp tim hoặc tiêu chảy, nôn kéo dài không kiểm soát, cần nhanh chóng đưa đến cơ sở y tế gần nhất để được cấp cứu kịp thời. Đặc biệt, với trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có bệnh nền, việc chậm trễ có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng.

Tại bệnh viện, tùy nguyên nhân và mức độ ngộ độc, bác sĩ sẽ có phác đồ điều trị phù hợp, từ bù nước, điện giải, dùng thuốc chống nôn, chống tiêu chảy, đến truyền dịch hoặc can thiệp chuyên sâu nếu có dấu hiệu suy thận, trụy mạch. Việc theo dõi lượng nước tiểu cũng rất quan trọng, bởi đây là chỉ số đánh giá tình trạng mất nước và chức năng thận của người bệnh.