Người già “đi học”, hai thế hệ cùng vui

7 giờ 30 phút, ánh nắng ban mai vừa chớm qua khung cửa kính của Cơ sở Chăm sóc sức khỏe ban ngày cho người cao tuổi (NCT) ở phường Long Biên (Hà Nội). Cụ ông 98 tuổi, bố của bà Nguyễn Thị Hà (60 tuổi, trú tại phường Bồ Đề), đã tươm tất trong bộ quần áo gọn gàng. Cụ vui vẻ chào hỏi các y sĩ, bác sĩ rồi bước vào sảnh, ngồi chờ kiểm tra sức khỏe.

Không lâu sau đó, bà Nguyễn Thị Hạnh (70 tuổi, trú tại xã Đông Anh) và bà Trịnh Thị Kim Chi (69 tuổi, trú tại phường Ba Đình) cũng lần lượt được người thân đưa đến. Khoảng 8 giờ, gần 20 "học viên" lớn tuổi đã có mặt đầy đủ. Một ngày mới bắt đầu bằng những cuộc trò chuyện, bài tập vận động và các hoạt động chăm sóc sức khỏe. "Đó là một sự thay đổi mà chẳng bao giờ tôi nghĩ đến", bà Hạnh hào hứng nói.

Trước đây, cuộc sống của bà Hạnh chủ yếu bó hẹp trong không gian của căn nhà. Các con đều bận rộn nên ban ngày vợ chồng bà Hạnh thường tự chăm sóc nhau. Những khoảng thời gian dài ở nhà khiến nhịp sống của bà đôi khi trở nên đơn điệu. Gần một tháng nay, buổi sáng của bà có thêm một điểm đến quen thuộc. Sau khi ăn sáng ở nhà, bà chuẩn bị quần áo rồi cùng con gái đến cơ sở chăm sóc NCT bán trú.

Những ngày đầu, bà cũng ngại. Ở tuổi 70, bắt đầu một nếp sinh hoạt mới, gặp những người hoàn toàn xa lạ không phải điều dễ dàng nhưng sự bỡ ngỡ ấy nhanh chóng qua đi. Những người bạn đồng niên, những câu chuyện trong giờ nghỉ và lịch sinh hoạt đều đặn khiến bà dần quen với nơi này lúc nào không hay.

Một ngày của bà Hạnh giờ được chia thành những khoảng thời gian rõ ràng. Buổi sáng là các bài tập vận động cùng những NCT khác. Sau đó là ăn trưa, nghỉ ngơi. Buổi chiều, bà tham gia các hoạt động trị liệu Đông y rồi trở về nhà.

Trong số các hoạt động, bà Hạnh thích nhất là tập thể dục. Ở nhà, bà cũng từng tập theo các chương trình hướng dẫn trên tivi nhưng "tập một mình chẳng thể vui bằng tập cùng mọi người". Có người cùng tập, cùng trò chuyện, không khí vui hơn. Những động tác vận động vì thế không còn là việc phải cố gắng hoàn thành mà với bà dần trở thành niềm vui.

Niềm vui của bà còn đến từ những cuộc gặp gỡ. Đến trung tâm, bà có thêm những người bạn cùng tuổi trò chuyện, chia sẻ chuyện gia đình, chuyện tuổi già. Các nhân viên cũng gần gũi, khiến nơi đây dần trở nên thân thuộc.

Ở tuổi 69, bà Trịnh Thị Kim Chi từng quen với những buổi sáng căn nhà vắng người. Con cái đi làm, các cháu có công việc, học hành riêng. Bà ở nhà một mình, quanh quẩn với những việc thường nhật. "Con cái đi làm hết, ở nhà thì mình trông nhà thôi", bà Chi kể.

Các con đưa mẹ tới cơ sở với mong muốn bà có thêm một nơi để sinh hoạt trong khoảng thời gian cả gia đình đều bận rộn. Những ngày đầu, bà chưa thực sự quen với môi trường mới. Nhưng chỉ sau một thời gian ngắn, cảm giác ấy dần thay đổi khi được chăm sóc sức khỏe, trò chuyện với những người bạn mới.

CON CÁI BỚT MỘT NỖI LO

"Mai bố đi!", câu nói tưởng như rất bình thường ấy lại trở thành niềm vui đặc biệt của gia đình bà Nguyễn Thị Hà (60 tuổi, trú tại phường Bồ Đề, Hà Nội). Bởi ở tuổi 98, việc bố của bà chủ động chuẩn bị quần áo từ tối hôm trước để đến một nơi mà cụ gọi vui là "đi học" đó là một thay đổi không dễ. "Từ khi "học" tại đây, tôi thấy bố khỏe ra, ăn được, ngủ được, tinh thần phấn khởi", bà Hà kể về những thay đổi của bố mình sau hơn 2 tháng gắn bó với Cơ sở Chăm sóc sức khỏe ban ngày cho NCT.

Tối nào bố bà Hà cũng chuẩn bị sẵn quần áo rồi nhắc con cháu: "Bố phải chuẩn bị quần áo, mai bố đi". Sáng hôm sau, cứ đều đặn 7 giờ 30 phút từ thứ 2 đến thứ 6, gia đình lại đưa cụ đến trung tâm rồi đến chiều các con lại đón cụ trở về nhà. Bố bà Hà sống cùng con trai, con dâu và các cháu. Dù đã 98 tuổi, cụ vẫn tự ăn uống, giặt quần áo và sinh hoạt cùng người thân. Khi biết trung tâm mới khai trương, bà Hà tìm hiểu rồi đưa bố đến tham quan. Ban đầu cụ chỉ định xem thử nhưng sau khi được các y sĩ, bác sĩ giới thiệu về hoạt động chăm sóc, cụ đồng ý.

Hơn 2 tháng trôi qua, bà Hà cho biết sức khỏe của bố ổn định hơn, ăn ngủ đều hơn và tăng khoảng 1kg. Tình trạng tê tay, đau nhức do tuần hoàn kém cũng được cải thiện sau khi cụ tham gia các hoạt động vận động và trị liệu Đông y vào buổi chiều. Nhưng với bà Hà, điều đáng quý nhất có lẽ là việc bố mình tìm thấy niềm vui trong mỗi ngày đến trung tâm.

Còn với những người con, khoảng thời gian từ 7 giờ 30 phút đến 17 giờ mỗi ngày cũng trở nên nhẹ nhõm hơn. Trước khi đưa cha mẹ đến Cơ sở Chăm sóc sức khỏe ban ngày cho NCT, chị Nguyễn Thị Oanh (con gái bà Hạnh) cùng chồng cũng phải đối mặt với một "bài toán" đó là làm sao đi làm cả ngày nhưng vẫn có thể yên tâm khi bố mẹ đã già yếu.

Trước đây, mỗi sáng rời nhà là một lần chị Oanh thấp thỏm. Trong khi bà Hạnh gặp vấn đề về trí nhớ thì người bố của chị Oanh lại không ổn về xương khớp dẫn đến khó khăn trong việc di chuyển. Khi để bố mẹ ở nhà, điều chị Oanh lo lắng nhất đó là những tai nạn bất ngờ như ngã, đi lạc có thể xảy ra với bố mẹ khi không có ai bên cạnh.

Chị Oanh đã nhiều lần nghĩ đến phương án thuê người giúp việc chăm sóc bố mẹ tại nhà nhưng ý định đó không thực hiện được bởi bố mẹ chị đều không muốn có người lạ trong nhà và các cụ cũng cho rằng có thể tự chăm sóc được bản thân nên không phải tốn tiền thuê người.

Khi Cơ sở Chăm sóc sức khỏe ban ngày cho NCT mở cửa, "gánh nặng" của chị Oanh như được giảm đi phần nào. "Buổi sáng, con cháu đánh thức các cụ, chuẩn bị ăn sáng, uống thuốc, thay quần áo rồi đưa đến trung tâm. Đưa các cụ tới đây, mình yên tâm hơn. Cứ đi làm từ sáng đến tối, không phải lo các cụ đi lang thang hay chẳng may bị thất lạc", chị Oanh chia sẻ.

Sự ra đời của các trung tâm chăm sóc bán trú NCT đã tạo nên một bước ngoặt, giải phóng cho cả hai thế hệ. Trước khi đến trung tâm chăm sóc bán trú, đời sống của nhiều NCT thường khá thụ động. Khi con cái đi làm, họ chủ yếu ở nhà, thu mình trong không gian quen thuộc, ít vận động và hạn chế giao tiếp xã hội.

Với người con, áp lực về việc chăm sóc cha mẹ già cũng được giảm đáng kể. Thay vì lo lắng cha mẹ ở nhà gặp sự cố hoặc tranh thủ chạy về giữa giờ làm, họ có thể yên tâm tập trung cho công việc trong thời gian cha mẹ ở trung tâm. Khoảng thời gian được giải phóng giúp họ tái tạo sức lao động, đồng thời có thêm điều kiện cân bằng giữa công việc, gia đình nhỏ và trách nhiệm với cha mẹ.