"Nhặt sạn" để lễ hội Xuân 2026 văn minh, an toàn với du khách

Mùa lễ hội Xuân Bính Ngọ 2026 diễn ra sôi động trên địa bàn Thủ đô và nhiều địa phương lân cận.

Từ các địa danh nổi tiếng như khu danh thắng Hương Sơn, thành Cổ Loa, chùa Thầy, gò Đống Đa… đến các làng quê, phường, xã, không khí lễ hội rộn ràng, thu hút đông đảo người dân và du khách tham dự.

Tuy nhiên, bên cạnh những giá trị văn hóa truyền thống được phát huy, thực tiễn tổ chức lễ hội vẫn còn những “hạt sạn” cần được chấn chỉnh kịp thời.

Ngăn chặn vi phạm

Lễ hội chùa Hương diễn ra từ ngày 18/02-11/05 (tức mùng 2 tháng Giêng đến 25/03 năm Bính Ngọ). Đây không chỉ là sự kiện mở đầu cho mùa hành hương lớn nhất miền Bắc tại quần thể di tích và danh thắng chùa Hương, mà còn ghi dấu bước chuyển trong tư duy tổ chức, quản trị điểm đến của khu di tích Hương Sơn theo hướng văn minh, chuyên nghiệp và hiện đại.

Theo báo cáo của Ban tổ chức, từ mùng 1 Tết Bính Ngọ (17/2) đến hết ngày 29 tháng Giêng (18/3), riêng tuyến Hương Tích đã đón xấp xỉ 507.000 lượt khách, tăng hơn 10% so với cùng kỳ xuân Ất Tỵ, chưa kể hàng chục nghìn lượt khách tại các tuyến Long Vân, Tuyết Sơn, Thanh Sơn.

Người dân và du khách ghi nhận nhiều chuyển biến rõ nét như không gian di tích khang trang, thoáng đãng; các gian hàng được sắp xếp quy củ; tình trạng “chặt chém” cơ bản được kiểm soát. Tuy vậy, vẫn còn những tồn tại cần tiếp tục chấn chỉnh.

Chị Hà Thanh (phường Hoàng Liệt) chia sẻ: “Đi lễ hội chùa Hương năm nay, tôi thấy thay đổi rõ rệt: không gian khang trang, thoáng đãng; các gian hàng gọn gàng; giá cả không còn bị "chặt chém" như trước. Tuy nhiên, những ngày đầu khai hội vẫn còn tình trạng đò chở quá số người quy định, một số du khách không mặc áo phao, có điểm ùn ứ, hay hiện tượng lái đò xin thêm tiền. Dù vậy, các vi phạm đã được xử lý khá nghiêm, nên du khách cũng yên tâm hơn”.

Theo Bí thư Đảng ủy xã Hương Sơn Trần Đức Hải, để bảo đảm an toàn cho du khách, địa phương đã siết chặt quản lý phương tiện trên suối Yến. Hơn 3.700 thuyền đò được đưa vào hợp tác xã quản lý thống nhất, quy định rõ số lượng khách theo từng loại, bắt buộc trang bị áo phao và thiết bị bảo hộ.

Tuy nhiên, thực tế, trong những ngày đầu khai hội chùa Hương, tại khu vực suối Yến, dù công tác bảo đảm an toàn đã được tăng cường, tình trạng du khách không mặc áo phao khi đi đò vẫn xảy ra.

Theo phản ánh của Ban tổ chức, một số trường hợp không chấp hành quy định, thậm chí có biểu hiện không hợp tác khi được nhắc nhở. Một người lái đò lâu năm trên suối Yến cho biết những ngày đầu khai hội, việc vận động du khách thực hiện quy định còn gặp nhiều khó khăn. Nhiều người cho rằng không cần thiết nên từ chối mặc áo phao, dù đã được nhắc nhở nhiều lần.

Chỉ trong thời gian ngắn đầu mùa lễ hội, lực lượng chức năng đã xử phạt 8 trường hợp lái đò vi phạm quy định khi để du khách không mặc áo phao trong quá trình vận chuyển; đồng thời xử lý 2 trường hợp lái đò có hành vi “vòi tiền” du khách bằng hình thức cấm hoạt động chở khách đến hết mùa lễ hội 2026.

Không chỉ tại chùa Hương, tại một số lễ hội khác, tình trạng vi phạm quy định và ứng xử chưa phù hợp vẫn xuất hiện. Một số hàng quán bày bán thực phẩm chưa bảo đảm an toàn vệ sinh. Bên cạnh đó, một bộ phận du khách chưa thực hiện nghiêm các quy định về trang phục, hành vi nơi tôn nghiêm.

Ứng dụng công nghệ trong công tác quản lý lễ hội

Theo Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội, toàn thành phố hiện có hơn 1.600 lễ hội, phần lớn diễn ra trong dịp đầu năm. Số lượng lớn cùng với mật độ tổ chức dày đặc đã tạo áp lực không nhỏ đối với công tác quản lý.

Trước thực tế đó, thành phố đã ban hành kế hoạch triển khai công tác quản lý và tổ chức lễ hội năm 2026 với nhiều giải pháp đồng bộ, nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với lễ hội.

Trong số đó, đáng chú ý là việc phân định rõ trách nhiệm giữa các cấp, đặc biệt là vai trò trực tiếp của chính quyền xã, phường trong tổ chức lễ hội.

Trên thực tế, một số địa phương đã triển khai các biện pháp quản lý hiệu quả. Tại phủ Tây Hồ, Ban quản lý di tích đã lắp đặt gần 30 camera giám sát; đồng thời kiên quyết chấm dứt các hoạt động như xóc quẻ, khấn thuê, cúng mã. Nhờ đó, tình trạng lộn xộn, phản cảm từng bước được kiểm soát.

Tại xã Hòa Xá, công tác tổ chức lễ hội thôn Hữu Vĩnh và hoạt động chiêm bái tại di tích lịch sử-văn hóa cấp quốc gia đền Đức Thánh Cả (xã Hòa Xá, thành phố Hà Nội) được chuẩn bị bài bản, với việc chỉnh trang khuôn viên di tích, lắp đặt hệ thống chiếu sáng, biển chỉ dẫn và bố trí lại các khu dịch vụ.

Địa phương cũng lắp đặt 40 camera giám sát, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý. Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý lễ hội bước đầu được triển khai, như sử dụng mã QR để cung cấp thông tin về di tích, hỗ trợ du khách tra cứu thuận tiện hơn.Công tác bảo đảm an toàn thực phẩm trong mùa lễ hội năm nay được các cơ quan chức năng đặc biệt chú trọng.

Tại xã Hương Sơn, nơi diễn ra lễ hội chùa Hương, có 490 cơ sở kinh doanh thực phẩm, dịch vụ ăn uống, thức ăn đường phố; trong đó, 137 cơ sở dịch vụ ăn uống được giám sát thường xuyên.

Theo thống kê, lực lượng kiểm tra an toàn thực phẩm của xã đã kiểm tra và xử phạt 10 cơ sở vi phạm với tổng số tiền gần 30 triệu đồng. Đồng thời, 100% hộ kinh doanh phải ký cam kết bảo đảm an toàn thực phẩm.

Trên toàn địa bàn thành phố, 303 đoàn kiểm tra đã được thành lập, tiến hành kiểm tra 8.005 cơ sở dịch vụ ăn uống, đặc biệt tại khu vực tổ chức lễ hội. Kết quả cho thấy có 2.773 cơ sở vi phạm, trong đó 2.186 cơ sở bị xử phạt với tổng số tiền 19,15 tỷ đồng.

Nhiều trường hợp vi phạm đã bị yêu cầu tạm dừng hoạt động, tiêu hủy hàng hóa không bảo đảm chất lượng.Theo cơ quan chức năng, các vi phạm chủ yếu liên quan đến điều kiện vệ sinh trong chế biến, bảo quản thực phẩm và việc không chứng minh được nguồn gốc nguyên liệu.

Nhìn chung, hầu hết các lễ hội truyền thống được tổ chức trang trọng, giữ gìn bản sắc văn hóa. Các lễ hội như chùa Hương; đình Tường Phiêu; làng Triều Khúc hay hội Kén rể Đường Yên… tiếp tục thu hút đông đảo người dân và du khách, góp phần bảo tồn và phát huy giá trị di sản.

Tuy nhiên, để nâng cao chất lượng tổ chức lễ hội, bên cạnh sự vào cuộc của cơ quan quản lý, rất cần sự phối hợp và ý thức trách nhiệm của người dân và du khách.

Việc chấp hành quy định an toàn, ứng xử văn minh nơi công cộng và không tham gia vào các hoạt động tiêu cực là những yếu tố quan trọng góp phần xây dựng môi trường lễ hội lành mạnh.Mùa lễ hội xuân vẫn đang tiếp diễn với nhiều hoạt động văn hóa đặc sắc.

Việc kịp thời chấn chỉnh những tồn tại, nâng cao hiệu quả quản lý sẽ góp phần để mỗi lễ hội không chỉ đông vui mà còn bảo đảm an toàn, văn minh, đúng với giá trị truyền thống vốn có.