Sau một kỳ họp với khối lượng công việc lớn, Quốc hội đã thông qua nhiều luật, nghị quyết nhằm tập trung tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực, hỗ trợ người dân, doanh nghiệp và tạo thêm động lực cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số. Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở số lượng văn bản được thông qua, mà còn ở cách tư duy lập pháp đang chuyển mạnh theo hướng sát thực tiễn, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm.

Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, khép lại với nhiều quyết sách được kỳ vọng nhanh chóng đi vào cuộc sống. Theo Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Nguyễn Văn Hiển, Quốc hội đã thông qua 15 luật, 6 nghị quyết quy phạm pháp luật, xem xét, quyết định công tác nhân sự, 7 vấn đề quan trọng thuộc thẩm quyền và cho ý kiến bước đầu đối với 7 dự án luật khác.

Các luật, nghị quyết được thông qua tập trung vào những vấn đề đang đặt ra từ thực tiễn: tháo gỡ điểm nghẽn, chồng chéo, bất cập trong hệ thống pháp luật; cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh; giảm thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp; thúc đẩy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

"Kết quả của kỳ họp lần này cho thấy tư duy đổi mới trong công tác xây dựng pháp luật, với yêu cầu xuyên suốt là pháp luật phải xuất phát từ thực tiễn và đáp ứng những đòi hỏi của thực tiễn", ông Nguyễn Văn Hiển nhấn mạnh.

TỪ THÁO GỠ VƯỚNG MẮC ĐẾN TẠO ĐỘNG LỰC PHÁT TRIỂN MỚI

Theo đại biểu Quốc hội Nguyễn Công Long, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, một trong những điểm nổi bật của kỳ họp là tiếp tục đổi mới tư duy trong hoàn thiện thể chế.

Pháp luật không chỉ dừng ở việc tháo gỡ vướng mắc, mở đường và kiến tạo phát triển, mà còn phải góp phần huy động, phân bổ và phát huy các nguồn lực, tạo động lực phát triển mới.

Các dự án luật được đưa ra xem xét tại kỳ họp đều được lựa chọn trên cơ sở yêu cầu thực tiễn. Những quy định liên quan đầu tư, kinh doanh tập trung vào tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực và cải thiện môi trường đầu tư.

Trong bối cảnh đất nước đặt mục tiêu tăng trưởng cao, theo ông Nguyễn Công Long, pháp luật cần tạo cơ sở cho các mô hình phát triển mới, hình thành những động lực và cực tăng trưởng mới. Luật Phát triển đô thị cùng một số nghị quyết về phát triển kinh tế - xã hội là những ví dụ được ông nêu.

Một điểm mới đáng chú ý là lần đầu tiên Quốc hội thảo luận, cho ý kiến bước đầu về định hướng chính sách của một số dự án luật quan trọng, trong đó có Luật Đất đai, Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản và Luật Ngân sách.

Sau kỳ họp, Chính phủ sẽ chỉ đạo các bộ, ngành tiếp tục nghiên cứu, cụ thể hóa các định hướng này nhằm hoàn thiện chính sách, tạo đồng thuận và chuẩn bị tốt hơn cho những nội dung sẽ được Quốc hội xem xét tại các kỳ họp tiếp theo.

"PHÁP LUẬT PHẢI ỔN ĐỊNH NHƯNG VẪN LINH HOẠT TRƯỚC THỰC TIỄN

Đại biểu Quốc hội Tạ Đình Thi, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, nhìn nhận đổi mới tư duy trong xây dựng pháp luật của kỳ họp thể hiện trước hết ở việc chuyển từ quản lý sang kiến tạo phát triển, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm.

Trọng tâm của các luật lần này là tháo gỡ điểm nghẽn pháp lý, khơi thông nguồn lực, tạo tiền đề cho phát triển và đáp ứng mục tiêu tăng trưởng cao.

Một chuyển biến đáng chú ý khác là chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, gắn với cắt giảm thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh. Chẳng hạn, các luật trong lĩnh vực nông nghiệp, môi trường đã cắt giảm nhiều điều kiện kinh doanh, đồng thời chuyển một số thủ tục từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường xuống chính quyền cấp tỉnh.

Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cũng là tinh thần xuyên suốt trong nhiều luật, nghị quyết được xem xét tại kỳ họp.

Theo ông Tạ Đình Thi, tư duy lập pháp ngày càng thực tiễn, linh hoạt hơn, theo hướng "đưa cuộc sống vào pháp luật để pháp luật đi vào cuộc sống". Những vấn đề đặc thù, cấp bách như tháo gỡ vướng mắc cho các dự án điện gió, điện mặt trời, phát triển kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được tập trung xử lý.

Các luật cũng được xây dựng theo hướng mở, quy định những vấn đề mang tính khung, nguyên tắc và phân định rõ thẩm quyền; những vấn đề cụ thể được giao cho Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương quyết định.

Cách tiếp cận này, theo đại biểu Tạ Đình Thi: "vừa tạo sự ổn định lâu dài, vừa giúp pháp luật linh hoạt hơn trước những vấn đề phát sinh trong thực tiễn".

NHỮNG CHÍNH SÁCH "CHẠM" NGAY ĐẾN NGƯỜI DÂN

Với những chính sách có tác động trực tiếp đến người dân và doanh nghiệp, đại biểu Nguyễn Công Long cho rằng điểm nổi bật trong đổi mới xây dựng pháp luật lần này là tập trung tháo gỡ điểm nghẽn, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp và người dân, đồng thời cắt giảm thủ tục hành chính, loại bỏ những điều kiện kinh doanh không còn phù hợp và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền.

Một trong những quyết sách có tác động rõ nhất là nghị quyết giảm thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cá nhân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp có doanh thu không quá 10 tỷ đồng.

Theo ông Nguyễn Công Long, đây là biểu hiện rõ của sự phản ứng chính sách nhanh và kịp thời trước những khó khăn trong sản xuất, kinh doanh và đời sống người dân. Chính sách được kỳ vọng mang lại lợi ích cho người dân, doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ, qua đó tạo cú hích cho môi trường đầu tư, kinh doanh.

Đại biểu Phạm Thị Hồng Yến, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, đánh giá chính sách giảm thuế có độ bao phủ lớn, tới 99% cá nhân, hộ kinh doanh và hơn 81% doanh nghiệp.

Theo bà Yến, việc giảm thuế sẽ giúp doanh nghiệp, hộ kinh doanh gia tăng nguồn lực tài chính, nuôi dưỡng nguồn thu và từ đó tăng quy mô phát triển. Bà kỳ vọng đây sẽ là một trong những quyết sách góp phần thúc đẩy tăng trưởng và quy mô doanh nghiệp, đóng góp cho mục tiêu tăng trưởng hai con số trong thời gian tới.

Không chỉ hỗ trợ trực tiếp thông qua chính sách thuế, Quốc hội cũng thông qua những cơ chế tạo động lực cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và bảo vệ những người dám đổi mới.

Theo ông Nguyễn Công Long, một số nghị quyết đã đưa ra cơ chế xử lý đối với các vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và hoạt động khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo. Trong những trường hợp đáp ứng điều kiện theo quy định, chính sách miễn trách nhiệm hình sự, miễn hình phạt được đặt ra, qua đó khuyến khích đầu tư, kinh doanh, đổi mới sáng tạo vì lợi ích phát triển kinh tế - xã hội.

Nhìn lại kỳ họp, điểm đáng chú ý không chỉ là 15 luật và 6 nghị quyết quy phạm pháp luật được thông qua, mà còn ở cách Quốc hội tiếp tục đổi mới tư duy lập pháp: chính sách xuất phát từ thực tiễn, hướng tới tháo gỡ những vướng mắc cụ thể, hỗ trợ người dân, doanh nghiệp, khơi thông nguồn lực và tạo thêm không gian phát triển.

Như Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Nguyễn Văn Hiển nhấn mạnh, kết quả kỳ họp tiếp tục thể hiện quyết tâm chính trị, tinh thần chủ động, trách nhiệm và hành động thực chất của Quốc hội, Chính phủ và các cơ quan hữu quan trong việc kịp thời thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng, đáp ứng yêu cầu thực tiễn, tạo nền tảng cho đất nước phát triển nhanh và bền vững.

MỞ RỘNG CƠ HỘI TIẾP CẬN NHÀ Ở CHO NHỮNG NGƯỜI KHÓ KHĂN

Một trong những nhóm chính sách được kỳ vọng tạo tác động lớn tới đời sống là các định hướng sửa đổi liên quan Luật Đất đai, Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản.

Đại biểu Quốc hội Phạm Thị Hồng Yến, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, cho biết, những định hướng chính sách này được kỳ vọng đưa nguồn lực đất đai vào phát triển, đồng thời tháo gỡ những vướng mắc đối với người dân và doanh nghiệp.

Luật Đất đai đặt ra định hướng đổi mới quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, phân bổ chỉ tiêu gắn với không gian phát triển trong phạm vi đơn vị hành chính để tháo gỡ vướng mắc.

Chính sách bồi thường, tái định cư cũng được tiếp cận theo hướng thay đổi tư duy, chú trọng hạ tầng, sinh kế, việc làm và đời sống của người dân tốt hơn.

Cùng với đó là tháo gỡ điểm nghẽn trong cơ chế tài chính đất đai trên cơ sở Nhà nước quyết định giá đất, xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai, ban hành bảng giá đất, tỷ lệ tính tiền sử dụng đất.

Để khai thác hiệu quả hơn nguồn lực đất đai, bất động sản, các luật được thông qua hướng tới tháo gỡ những điểm nghẽn trong phát triển thị trường sử dụng đất, đơn giản hóa thủ tục hành chính, phân cấp, phân quyền và nâng cao trách nhiệm của địa phương trong quản lý đất đai.

Trong lĩnh vực nhà ở và bất động sản, định hướng được đặt vào việc kiểm soát, điều tiết thị trường theo hướng lành mạnh, minh bạch, ổn định, bền vững; đồng thời hướng tới mục tiêu mọi người có chỗ ở, bảo đảm an sinh xã hội và mở rộng cơ hội tiếp cận nhà ở cho những người khó khăn về nhà ở.