"Nhiều người muốn được hỗ trợ tâm lý nhưng gặp khó khăn trong tìm kiếm chuyên gia phù hợp"

Áp lực tâm lý ở mọi lứa tuổi

Theo chuyên gia tâm lý Hoàng Quốc Lân, sự thay đổi nhanh chóng của xã hội hiện đại đang tạo ra nhiều áp lực chưa từng có đối với đời sống tinh thần của con người. Ông Quốc Lân nhận định: "Tốc độ phát triển của xã hội, sự cạnh tranh trong học tập và công việc, áp lực kinh tế, cùng với sự tác động mạnh mẽ của mạng xã hội khiến con người ngày càng dễ rơi vào trạng thái căng thẳng kéo dài. Nhiều người phải đối mặt với những cảm xúc tiêu cực nhưng lại không có đủ kỹ năng hoặc nguồn lực để tự vượt qua".

Đáng chú ý, nhu cầu hỗ trợ tâm lý không còn giới hạn ở người trưởng thành. Từ trẻ em, thanh thiếu niên, sinh viên, đến người lao động, phụ nữ sau sinh hay người cao tuổi đều có thể gặp khó khăn về sức khỏe tinh thần. Ở trẻ em và thanh thiếu niên, áp lực học tập, kỳ vọng từ gia đình, bạo lực học đường và những ảnh hưởng từ môi trường mạng đang khiến nhiều em xuất hiện các dấu hiệu lo âu, trầm buồn hoặc rối loạn cảm xúc.

Trong khi đó, nhóm người trưởng thành thường phải đối diện với áp lực công việc, áp lực tài chính, trách nhiệm gia đình và những bất ổn trong các mối quan hệ xã hội. Không ít người rơi vào trạng thái kiệt sức nghề nghiệp (burnout), mất động lực sống hoặc cảm giác cô đơn.

Theo chuyên gia Hoàng Quốc Lân, số lượng người chủ động tìm đến các dịch vụ tham vấn tâm lý ngày càng tăng. Đây là tín hiệu tích cực cho thấy nhận thức của xã hội về sức khỏe tinh thần đang dần thay đổi.

Nhiều năm trước, không ít người cho rằng, chỉ những ai mắc bệnh tâm thần mới cần gặp chuyên gia tâm lý. Hiện nay, ngày càng nhiều người hiểu rằng chăm sóc sức khỏe tinh thần cũng giống như chăm sóc sức khỏe thể chất. Khi gặp khó khăn về cảm xúc, họ sẵn sàng tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên môn thay vì âm thầm chịu đựng. Tuy nhiên, nhu cầu tăng nhanh đang đặt ra thách thức lớn đối với hệ thống dịch vụ chăm sóc sức khỏe tâm thần hiện nay.

Khoảng trống lớn trong chăm sóc sức khỏe tâm thần

Mặc dù nhận thức của cộng đồng đã có nhiều chuyển biến tích cực nhưng khả năng tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe tâm thần vẫn còn nhiều hạn chế. Bác sĩ Nguyễn Khắc Dũng, Phó trưởng khoa Khám lâm sàng, Bệnh viện Tâm thần ban ngày Mai Hương, Hà Nội cho biết, nhu cầu hỗ trợ tâm lý đang tăng nhanh hơn tốc độ phát triển của hệ thống dịch vụ chuyên môn. Tại các thành phố lớn, số lượng phòng tham vấn tâm lý, cơ sở trị liệu hay các chuyên gia hành nghề độc lập đã gia tăng đáng kể trong những năm gần đây. Tuy nhiên, nguồn nhân lực chất lượng cao vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế.

“Sức khỏe tinh thần là nền tảng để con người học tập, làm việc, xây dựng các mối quan hệ và phát triển bản thân. Khi một người có đời sống tinh thần khỏe mạnh, họ sẽ có những đóng góp tích cực cho gia đình và cộng đồng”.

• Bác sĩ Nguyễn Khắc Dũng

"Nhiều người muốn được hỗ trợ nhưng gặp khó khăn trong việc tìm kiếm chuyên gia phù hợp. Một số nơi còn thiếu các dịch vụ chuyên sâu hoặc chưa có quy trình hỗ trợ bài bản. Ở nhiều địa phương, đặc biệt là khu vực nông thôn, người dân gần như không có cơ hội tiếp cận với các dịch vụ tâm lý chuyên nghiệp", bác sĩ Khắc Dũng chia sẻ.

Bên cạnh đó, định kiến xã hội vẫn là một rào cản đáng kể. Không ít người vẫn e ngại khi tìm đến chuyên gia tâm lý vì lo sợ bị đánh giá hoặc cho rằng đó là dấu hiệu của sự yếu đuối. Theo bác sĩ Khắc Dũng, chính những định kiến này khiến nhiều trường hợp chỉ tìm kiếm sự hỗ trợ khi tình trạng đã nghiêm trọng, làm tăng nguy cơ xuất hiện các rối loạn tâm thần hoặc những hệ lụy kéo dài đối với cuộc sống cá nhân.

Một vấn đề khác là kỹ năng chăm sóc sức khỏe tinh thần trong cộng đồng còn hạn chế. Nhiều người chưa biết cách nhận diện những dấu hiệu cảnh báo sớm của căng thẳng, lo âu hay trầm cảm. "Không phải ai cũng cần điều trị tâm lý chuyên sâu, nhưng mỗi người đều cần được trang bị những kỹ năng cơ bản để quản lý cảm xúc, giải tỏa áp lực và xây dựng khả năng thích ứng trước những biến cố trong cuộc sống. Đây là những kỹ năng sống rất quan trọng nhưng vẫn chưa được chú trọng đúng mức", bác sĩ Khắc Dũng thông tin với phóng viên Báo Phụ nữ Việt Nam.

Để thu hẹp khoảng cách giữa nhu cầu và khả năng đáp ứng, bác sĩ Nguyễn Khắc Dũngcho rằng, cần có sự tham gia đồng bộ của nhiều bên. Trước hết, cần tăng cường đầu tư cho hệ thống chăm sóc sức khỏe tâm thần, từ đào tạo nguồn nhân lực đến mở rộng mạng lưới dịch vụ tại cộng đồng. Các trường học, doanh nghiệp và tổ chức xã hội cũng cần xây dựng những chương trình hỗ trợ tâm lý phù hợp với từng nhóm đối tượng.

Bên cạnh đó, truyền thông đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao nhận thức và giảm kỳ thị đối với các vấn đề sức khỏe tinh thần. Khi xã hội hiểu đúng về tâm lý học và sức khỏe tâm thần, người gặp khó khăn sẽ dễ dàng tìm kiếm sự giúp đỡ hơn. Chăm sóc sức khỏe tinh thần không phải là trách nhiệm của riêng ngành y tế hay các chuyên gia tâm lý mà là trách nhiệm chung của toàn xã hội.