Những nguyên tắc "vàng" trong xây dựng chương trình hành động của ứng cử viên

Còn hơn một tháng nữa là đến ngày bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031. Hiện nay, hệ thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp đang gấp rút triển khai Hội nghị hiệp thương lần thứ ba để lựa chọn, lập danh sách chính thức những người đủ tiêu chuẩn ứng cử. Ngay sau bước này, các hoạt động vận động bầu cử sẽ chính thức diễn ra, đòi hỏi các ứng cử viên phải tập trung cao độ để xây dựng chương trình hành động của mình.

Từ lòng tin đến kỹ năng đại diện

Theo TS. Nguyễn Sĩ Dũng, Nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, việc được chọn vào danh sách chính thức những người ứng cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND các cấp đã là một sự khẳng định về uy tín và năng lực cá nhân trước xã hội. Tuy nhiên, để chuyển hóa uy tín đó thành lá phiếu, ứng cử viên cần xác lập một sự tự tin vững chắc và hiểu rõ bản chất của thiết chế mình đang tham gia

"Người dân bầu mình không phải để làm "ông này bà nọ", mà là để làm người đại diện", TS. Nguyên Sĩ Dũng nhấn mạnh. Do đó, điểm cốt lõi của một Chương trình hành động phải xoay quanh kỹ năng đại diện: Từ việc lắng nghe, giữ mối liên hệ với cử tri đến việc làm thế nào để đưa được những vấn đề mà người dân quan tâm vào quy trình giải quyết tại nghị trường. 

TS. Nguyễn Sĩ Dũng khuyến nghị, muốn có một bản chương trình hành động sát sườn, các ứng cử viên phải thực sự thấu hiểu tình hình kinh tế - xã hội của đơn vị bầu cử. Ngoài các số liệu thống kê chính thức, ứng cử viên cần khai thác thông tin từ đời sống thực qua các mối quan hệ đồng nghiệp, bà con. 

Đó có thể là những vấn đề như: Trạm y tế có đủ thuốc không; trường học cho con em đồng bào dân tộc thiểu số đã đảm bảo chưa; vấn đề việc làm, thủ tục đất đai có vướng mắc gì... Khi ứng cử viên nắm bắt được trúng những trăn trở đó, người dân sẽ thấy các ứng cử viên không phải là "người ngoài" mà là người thấu cảm và chia sẻ được khó khăn của họ.

Đối với các ứng cử viên là người dân tộc thiểu số, thế mạnh nằm ở việc hiểu rõ các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào. Đây là những giá trị cần được đưa vào chương trình hành động để cam kết bảo vệ và thúc đẩy.

Khi mỗi lời hứa mang hơi thở của đời sống cử tri

Một nguyên tắc "vàng" trong vận động bầu cử là: Chỉ hứa những gì mình có thể làm được. TS. Nguyễn Sĩ Dũng đưa ra ví dụ: Một ứng cử viên không nên hứa "tôi sẽ xây một ngôi trường", vì quyền quyết định ngân sách và thực hiện thuộc về phía hành pháp. Thay vào đó, ứng cử viên hãy hứa: "Tôi sẽ sử dụng toàn bộ quyền năng của một đại biểu để đưa vấn đề trường học vào nghị trình, tác động và chất vấn để sớm có trường cho đồng bào".

Sự trung thực trong lời hứa chính là "chìa khóa". Cử tri cần một người đại biểu biết cách vận dụng kỹ năng để phối hợp với các đại biểu khác, thông qua các Ủy ban của Quốc hội hay các ban của Hội đồng nhân dân để thúc đẩy giải quyết vấn đề của địa phương một cách bài bản.

Cuối cùng, để tạo nên sự đột phá cho chương trình hành động, TS. Nguyễn Sĩ Dũng gợi ý các ứng cử viên nên thể hiện tinh thần cầu thị và sẵn sàng kết nối. Việc công khai số điện thoại và cam kết lắng nghe 24/24h, theo đuổi vụ việc đến cùng chính là bằng chứng thuyết phục nhất cho trách nhiệm của người đại biểu dân cử.

Chương trình hành động không chỉ là một văn bản thủ tục, đó là "bản tuyên ngôn" về năng lực và tâm huyết của ứng cử viên. Khi mỗi lời hứa đều mang hơi thở của đời sống cử tri và nằm trong tầm tay thực hiện, đó chính là lúc ứng cử viên chạm được vào lòng tin của cử tri.