Nữ doanh nhân khuyết tật khởi nghiệp vì những người đồng cảnh

Giúp người khuyết tật lập thân, lập nghiệp

Chị Quỳnh Nga nhớ lại: Cơ duyên khiến chị quyết định tự khởi nghiệp bắt nguồn khi chị còn làm giáo viên tại Trường nuôi dưỡng, giáo dục trẻ em khuyết tật huyện Sóc Sơn, nay là Trường giáo dục trẻ khuyết tật xã Sóc Sơn, Hà Nội.

Ngày đó, chị nhận thấy nhiều học sinh của mình sau khi ra trường gặp nhiều khó khăn trong tìm kiếm việc làm, cuối cùng, các em lại phải trông chờ vào sự cưu mang của gia đình.

Bản thân chị Nga cũng từng mất tới 7 năm lận đận, cầm tấm bằng cử nhân gõ cửa khắp nơi để xin việc. Chị Nga hiểu rằng, khi tiếp nhận người khuyết tật, doanh nghiệp sẽ gặp nhiều khó khăn từ khâu đào tạo nghề đến việc hỗ trợ người khuyết tật tiếp cận với phương tiện, máy móc, dụng cụ lao động, hòa nhập môi trường làm việc.

Tuy nhiên, người khuyết tật lại nhiều điểm mạnh, khi đã làm được việc thì rất chăm chỉ, tận tâm, không "đứng núi này, trông núi nọ". "Tôi tin rằng, điều người khuyết tật cần nhất không phải là sự thương hại mà là cơ hội và niềm tin. Khi được trao cơ hội phù hợp, họ hoàn toàn có thể lao động, sáng tạo, tự chủ kinh tế và còn lan tỏa giá trị, góp phần phát triển kinh tế - xã hội một cách bền vững", chị nói.

Từ suy nghĩ đó, chị Nga quyết định từ bỏ công việc được cho là ổn định và dùng chính nhà mình để tập hợp bạn bè và một nhóm người khuyết tật cùng nhau học nghề, làm việc kiếm tiền. Lúc đầu nhóm làm vàng mã, hoa giấy, hoa thông, buôn bán hoa tươi và một số sản phẩm thủ công mỹ nghệ khác. Từ các hoạt động thực tế, chị Nga nhận thấy tiềm năng cống hiến của người khuyết tật vẫn còn nhiều nếu biết cách khai phá.

Năm 2015, một Hợp tác xã (HTX) "đặc biệt" do chị Nga làm giám đốc đã ra đời trên địa bàn huyện Sóc Sơn (cũ), mang theo sứ mệnh sẽ tạo nghề cho người khuyết tật. Trong số những thành viên đầu tiên của HTX, có nhiều người mắc bệnh tan máu bẩm sinh, chậm phát triển trí tuệ, hạn chế vận động, khiếm thính, câm điếc…

Với những người khuyết tật còn mang tâm lý tự ti, nghĩ mình là người đã bỏ đi, các chị còn phối hợp với chính quyền và Hội Người khuyết tật các xã tiếp cận, kiên trì thuyết phục họ vào HTX để được học nghề, tạo việc làm. Ban đầu, HTX mang tên HTX Thủ công mỹ nghệ Trái tim hồng.

Do yêu cầu mở rộng địa bàn sản xuất, đối tượng lao động và ngành nghề sản xuất kinh doanh để phù hợp với nhiều hơn khả năng cống hiến của người khuyết tật, HTX đã 3 lần bổ sung đăng ký và đổi tên, nay là HTX Trái tim hồng Hà Nội.

Hành trình khởi nghiệp luôn đầy những khó khăn, ngay cả với người khỏe mạnh. Với những người khuyết tật, khó khăn ấy còn nhân lên gấp nhiều lần. Chị Nga kể: HTX phối hợp với các làng nghề truyền thống, mời những thợ lành nghề cùng Ban giám đốc HTX, truyền nghề cho người khuyết tật theo phương pháp "cầm tay chỉ việc". Nhưng do các học viên ở nhiều thể khuyết tật khác nhau nên đòi hỏi phải có phương pháp truyền nghề, huấn luyện riêng.

Chẳng hạn truyền nghề chỉ bằng động tác, ký hiệu kết hợp với giáo trình đối với người câm điếc, nhưng lại phải tạo không gian dễ tiếp cận cho người khuyết tật vận động. Có người, các chị phải vừa kiên nhẫn, mềm mỏng dạy đi dạy lại nhiều lần, nhiều ngày để học viên nhớ nghề nhưng vẫn phải động viên, khích lệ để chị em tự tin, không thoái chí.

Bằng sự kiên trì của cả người dạy và người học, cuối cùng, đã có 3 lớp nghề được tổ chức thành công với hơn 60 người khuyết tật có việc làm. Trong đó, 20 người làm nghề đan lát các sản phẩm từ mây tre, nứa; 20 người trồng cây phát lộc và làm sản phẩm mỹ nghệ từ cây phát lộc; 20 người dán túi giấy và làm vàng mã... Từ đó, họ đã có thể nuôi sống được bản thân, giảm bớt gánh nặng cho gia đình.

Điểm tựa kinh tế cho người khuyết tật

Qua bước đầu khởi nghiệp, HTX đã dần xác định được mục tiêu rõ ràng. Đó là hỗ trợ những người khuyết tật thông qua việc tư vấn, huấn luyện, tạo việc làm và tổ chức các hoạt động xã hội, tạo điều kiện để người khuyết tật hòa nhập cộng đồng, nâng cao vị thế trong gia đình và xã hội…

Đi cùng mục tiêu đó chính là sự quyết liệt của người phụ nữ khuyết tật mảnh mai đứng đầu HTX- chị Đinh Thị Quỳnh Nga. Trong bối cảnh HTX còn non trẻ, phải đối mặt với nhiều khó khăn, chị Nga đã giành toàn bộ nhà cửa, đất đai của mình làm trụ sở, nhà xưởng của HTX.

Để có vốn mở rộng hoạt động, HTX trực tiếp vận động các tổ chức phi chính phủ, tổ chức từ thiện trong và ngoài nước, các cấp chính quyền, các ngành chức năng hỗ trợ, chấp thuận cho HTX vay vốn để tổ chức đào tạo nghề, tạo nguồn nhân lực để tổ chức sản xuất.

Kết quả trong 3 năm tiếp theo, cùng với nguồn vốn điều lệ do các thành viên đóng góp, HTX đã đầu tư hơn 1 tỷ đồng cho nhiều hạng mục. Trong đó, với hai ngành hàng "Sản xuất kinh doanh các sản phẩm thủ công mỹ nghệ bằng hạt gỗ" đã được công nhận đạt tiêu chuẩn OCOP 4 sao và "Dịch vụ photocopy, cung cấp văn phòng phẩm", đến nay HTX đã đào tạo nghề cho hơn 500 người khuyết tật, tạo việc làm cho 28 người khuyết tật. Nhờ đó, nhiều người đã có thu nhập bình quân 5 triệu đồng/tháng, người có thu nhập cao đạt 8 triệu đồng/tháng.

Bản thân chị Nga cũng tích cực tham gia các hoạt động để có thể quảng bá, giới thiệu về HTX và các sản phẩm do người khuyết tật làm ra tới công chúng. Năm 2025, chị đã đến với cuộc thi Khi phụ nữ làm chủ do VTV3 tổ chức, mang theo thông điệp không có giới hạn nào cho khả năng làm chủ của phụ nữ, dù đó là một người phụ nữ khuyết tật.

Chị Nga tâm sự: Trong hành trình vươn lên khởi nghiệp và tạo nghề cho nhiều người khuyết tật, chị luôn trân trọng và biết ơn sự hỗ trợ, đồng hành của nhiều tổ chức, đơn vị như Hội LHPN Hà Nội- tổ chức chăm lo, bảo vệ quyền, lợi ích chính đáng, hợp pháp của phụ nữ.

Hội không chỉ động viên mà còn tạo điều kiện để chị và nhiều phụ nữ yếu thế khác được tham gia các lớp tập huấn, kết nối nguồn lực, tiếp cận các chương trình hỗ trợ phụ nữ phát triển kinh tế và mở rộng mạng lưới hợp tác. Nhờ đó, chị đã có thêm niềm tin, động lực từng bước vượt qua khó khăn, xây dựng và phát triển Hợp tác xã Trái tim hồng như ngày hôm nay.

Hiện nay, trong bối cảnh Thủ đô đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu đẩy mạnh đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh nhằm tạo động lực cho tăng trưởng nhanh và bền vững, chị Đinh Thị Quỳnh Nga nhận định đây là cơ hội để mô hình kinh tế tập thể đổi mới hoạt động, nâng cao năng lực quản trị, sức cạnh tranh và phát triển theo hướng hiện đại, hiệu quả. 

Đó cũng là lý do HTX đang tích cực ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số trong hoạt động. HTX đã tổ chức lớp học kỹ năng số bán hàng livestream cho 15 thanh niên khuyết tật; hỗ trợ sản xuất các video truyền thông cho các thành viên HTX, nhờ đó HTX đã tự sản xuất 25 video ngắn. HTX cũng tích cực phối hợp với MTTQ, Hội Phụ nữ, Đoàn thanh niên xã Trung giã, tổ chức phiên live stream Bán sản phẩm OCOP của địa phương...

Chia sẻ về những mong muốn, chị Nga không dành cho bản thân mà mong Nhà nước, các tổ chức và doanh nghiệp tiếp tục tạo điều kiện để người khuyết tật được tiếp cận bình đẳng với giáo dục nghề nghiệp, việc làm, vốn vay ưu đãi và chuyển đổi số. Đồng thời, sẽ có thêm nhiều chính sách hỗ trợ phát triển các mô hình kinh tế của người khuyết tật, kết nối tiêu thụ sản phẩm và khuyến khích doanh nghiệp sử dụng lao động là người khuyết tật.