Nước sạch, vệ sinh học đường: Bắt đầu từ nhu cầu của học sinh

Nước dùng trong sinh hoạt ra sao, nước uống và nhà vệ sinh có điều kiện như thế nào, học sinh hiểu và thực hành vệ sinh cá nhân đến đâu,… Những câu chuyện rất gần với đời sống học đường ấy là nội dung được tìm hiểu khi sáng kiến nâng cao điều kiện nước sạch, vệ sinh và vệ sinh cá nhân được triển khai tại 5 trường học nội trú, bán trú liên cấp Tiểu học và THCS vùng dân tộc thiểu số ở Lai Châu.

Tại Trường Phổ thông nội trú TH và THCS Petrovietnam Phong Thổ, việc tìm hiểu không chỉ dừng ở quan sát, đánh giá điều kiện nước và vệ sinh trong trường. Khoảng 50 học sinh nữ, gồm các em lớp 4, 5, 6 và 7, cùng tham gia một cuộc thảo luận nhóm.

Sự tham gia của học sinh là một phần trong khảo sát nhằm tìm hiểu về kiến thức, thái độ và hành vi về vệ sinh kinh nguyệt trong trường học. Những thông tin thu nhận được sẽ làm cơ sở để xây dựng kế hoạch hành động tại trường học.

Đây là một trong những hoạt động được Trung ương Hội LHPN Việt Nam phối hợp với Quỹ nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) triển khai tại Lai Châu trong khuôn khổ sáng kiến "Thúc đẩy nâng cao điều kiện nước sạch, vệ sinh và vệ sinh cá nhân tại các trường học nội trú, bán trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở vùng dân tộc thiểu số". Sáng kiến thuộc dự án "Nước sạch, vệ sinh môi trường nông thôn bền vững và giảm nhẹ rủi ro thiên tai vì sự phát triển của trẻ em" do UNICEF tài trợ, nhằm góp phần thúc đẩy bình đẳng giới và giải quyết một số vấn đề cấp thiết cho học sinh tại 248 trường nội trú, bán trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở tại 248 xã biên giới đất liền giai đoạn 2026 - 2027.

Những câu chuyện gần với đời sống học sinh

Cùng với Trường Phổ thông nội trú TH và THCS Petrovietnam Phong Thổ, sáng kiến được triển khai tại các trường Phổ thông nội trú TH và THCS Bum Nưa, Dào San, Pa Tần và Hua Bum. Trước khi khảo sát thực địa, Ban Giám hiệu các trường tự đánh giá điều kiện nước sạch, vệ sinh và vệ sinh cá nhân tại trường mình.

Điều đáng chú ý là câu chuyện vệ sinh học đường được nhìn rộng hơn chuyện có nước sinh hoạt, nước uống hay nhà vệ sinh. Với học sinh nữ đang ở độ tuổi có nhiều thay đổi về cơ thể, đặc điểm sinh lý tuổi dậy thì và quản lý vệ sinh kinh nguyệt cũng là nội dung được đưa vào chương trình.

Đây cũng là một phần kiến thức được trao đổi trong lớp tập huấn dành cho những người trực tiếp tham gia quản lý, chăm sóc và tổ chức hoạt động cho học sinh tại trường. Bên cạnh kiến thức về nước sạch, vệ sinh và vệ sinh cá nhân, chương trình còn đề cập đến phương pháp truyền thông để những nội dung này có thể được chuyển tải trong môi trường học đường.

Như vậy, nước sạch và vệ sinh được đặt trong những nhu cầu cụ thể của học sinh ở trường từ nước dùng hằng ngày, nước uống, nhà vệ sinh đến vệ sinh cá nhân và quản lý vệ sinh kinh nguyệt.

Kế hoạch cần đi từ thực tế của từng trường

Từ thực tế mỗi trường có điều kiện riêng, nội dung quan trọng của sáng kiến là giúp cán bộ quản lý, giáo viên xây dựng kế hoạch hành động dựa trên thực tế của trường mình.

Để làm được điều đó, các bên tham gia cùng trao đổi về thực trạng, những vấn đề cần ưu tiên về nước sạch, vệ sinh và vệ sinh cá nhân trong trường học. Đại diện Trung ương Hội LHPN Việt Nam, UNICEF Việt Nam, các cơ quan của tỉnh Lai Châu, chính quyền, Hội LHPN địa phương và 5 trường học cùng tham gia quá trình này.

Cán bộ quản lý, giáo viên và những người trực tiếp phụ trách các hoạt động tại trường cũng được hướng dẫn cách xây dựng kế hoạch quản lý nước sạch, vệ sinh và vệ sinh cá nhân. Mục tiêu là nâng cao năng lực để các trường có thể xây dựng kế hoạch hành động nhằm cải thiện những điều kiện này.

Ở địa phương, Hội LHPN tỉnh Lai Châu là đầu mối phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo, Sở Y tế, UBND các xã và Ban Giám hiệu 5 trường trong quá trình triển khai. Từ việc hỗ trợ khảo sát thực tế đến phối hợp tổ chức các hoạt động, sự tham gia của các bên nhằm tạo sự kết nối giữa những vấn đề được nhận diện tại trường với kế hoạch hành động sau đó.

Câu chuyện nước uống, nhà vệ sinh hay vệ sinh cá nhân là những chuyện diễn ra mỗi ngày ở trường học. Việc nhìn vào điều kiện thực tế và tìm hiểu chính những vấn đề liên quan đến các em là cơ sở để mỗi trường xác định điều gì cần được ưu tiên trong kế hoạch cải thiện nước sạch, vệ sinh và vệ sinh cá nhân của mình.