Phát động cuộc thi "Thiết kế công trình và giải pháp thích ứng, phòng, chống thiên tai tại Việt Nam"

Sự kiện có sự tham dự của: ông Cao Xuân Thạo, Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam; đại diện lãnh đạo Cơ quan Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam; các Bộ, ngành, các tổ chức chính trị - xã hội, cùng đông đảo các chuyên gia, nhà khoa học, kiến trúc sư, kỹ sư, giảng viên và sinh viên trên cả nước. 

Đây là một hoạt động thiết thực nhằm cụ thể hóa các chủ trương của Đảng và Nhà nước về đổi mới tư duy, chủ động phòng ngừa và nâng cao năng lực chống chịu của cộng đồng trước bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng cực đoan.

Phát biểu chỉ đạo tại lễ phát động, ông Cao Xuân Thạo, Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, nhấn mạnh, trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới, lấy khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo làm động lực phát triển bền vững, những thách thức từ thiên tai bất thường đang trở thành rào cản lớn, gây thiệt hại nghiêm trọng đến tính mạng, tài sản và kết cấu hạ tầng. 

Trong nhiều năm qua, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam luôn là địa chỉ tin cậy để các tổ chức, doanh nghiệp, nhà hảo tâm trong và ngoài nước gửi gắm tình cảm và trách nhiệm, thông qua việc huy động và phân bổ kịp thời, công khai, minh bạch hàng nghìn tỷ đồng cùng nhiều nguồn lực xã hội giúp người dân vùng lũ ổn định cuộc sống và phục hồi sản xuất. Tuy nhiên, từ thực tiễn cứu trợ, ông Cao Xuân Thạo khẳng định việc hỗ trợ sau thiên tai chỉ là giải pháp trước mắt, còn việc tìm ra giải pháp căn cơ, lâu dài để chủ động phòng ngừa, hạn chế thấp nhất thiệt hại mới là điều quan trọng. 

Nhận thức rõ yêu cầu cấp thiết đó, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam đã chỉ đạo tổ chức cuộc thi này nhằm khơi dậy tinh thần trách nhiệm xã hội, tạo diễn đàn kết nối trí tuệ của đội ngũ tri thức, các nhà khoa học, kiến trúc sư và toàn thể cộng đồng để cùng tìm kiếm những giải pháp thiết thực, an toàn và phù hợp với đặc thù tự nhiên, văn hóa của từng vùng miền.

Thay mặt Ban Thường trực, ông Cao Xuân Thạo kêu gọi đội ngũ trí thức, chuyên gia và toàn thể nhân dân cả nước hãy tham gia cuộc thi bằng tinh thần trách nhiệm xã hội cao cả, cố gắng đáp ứng 3 yếu tố: yếu tố mỹ thuật, yếu tố thân thiện và yếu tố gần gũi để phù hợp với điều kiện của nhiều nhóm đối tượng. Mỗi ý tưởng được gửi về không chỉ đơn thuần là một phương án kỹ thuật trên bản vẽ, mà chính là một sự sẻ chia, một hành động thiết thực góp phần bảo vệ thêm những mái nhà, những ngôi trường và trên hết là bảo vệ mạng sống cùng cuộc sống bình yên của Nhân dân.

Điểm đặc biệt của cuộc thì lần này chính là tính xã hội rộng lớn và sự mở rộng đối tượng tham gia. Ban Tổ chức chia các tác giả tham gia thành 2 nhóm, gồm: nhóm chuyên nghiệp và nhóm không chuyên. Nhóm chuyên nghiệp tập trung vào các kiến trúc sư, kỹ sư xây dựng, thủy lợi, nhà quy hoạch, các đơn vị tư vấn thiết kế và sinh viên chuyên ngành. Trong khi đó, nhóm không chuyên mở rộng cơ hội cho học sinh, sinh viên ngành khác, đoàn viên thanh niên, cộng đồng dân cư và người Việt Nam ở nước ngoài mà không yêu cầu chứng chỉ hành nghề. 

Sự thay đổi này thể hiện quan điểm xuyên suốt của Ban Tổ chức rằng đổi mới sáng tạo không chỉ bắt nguồn từ lý thuyết hàn lâm, mà còn được đúc kết từ chính kinh nghiệm thực tiễn của người dân ở những vùng rốn lũ, vùng thường xuyên chịu ảnh hưởng của thiên tai. Khi những trải nghiệm thực tế này được kết hợp với tri thức khoa học hiện đại, các giải pháp được kỳ vọng sẽ đạt được tính ứng dụng cao nhất.

Các tác phẩm sẽ tập trung vào 4 nhóm sản phẩm cốt lõi phục vụ đời sống dân sinh bao gồm: 

(1) Công trình nhà cộng đồng đa năng phòng, chống thiên tai: phục vụ sơ tán dân, bảo quản hàng cứu trợ, tổ chức sinh hoạt cộng đồng, làm nơi điều hành công tác phòng, chống thiên tai hoặc điểm tập kết tài sản của người dân khi xảy ra thiên tai.

(2) Các công trình dân sinh tránh lũ: cầu vượt lũ, tháp tránh lũ, điểm tránh trú tập trung và các công trình phục vụ cộng đồng tại những khu vực thường xuyên bị ngập sâu.

(3) Nhà ở chống chịu thiên tai dành cho hộ gia đình, đáp ứng yêu cầu an toàn, phù hợp điều kiện kinh tế của người dân và thích ứng với từng vùng khí hậu.

(4) Các giải pháp sáng tạo khác, bao gồm vật liệu mới, mô-đun lắp ghép, công trình khẩn cấp, ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số và các giải pháp kỹ thuật phục vụ phòng ngừa, ứng phó thiên tai.

Mỗi phương án đòi hỏi phải chứng minh được tính kinh tế, giải pháp kỹ thuật khả thi, khả năng thi công và nhân rộng trong thực tế. Những thiết kế sử dụng vật liệu địa phương, thân thiện với môi trường, có chi phí hợp lý để áp dụng rộng rãi tại các vùng miền núi, ven biển, hải đảo chịu nhiều tổn thương luôn được khuyến khích tối đa.

Hướng tới mục tiêu lâu dài và bền vững, dấu ấn mang tính chiến lược của cuộc thi là việc hình thành Thư viện các mẫu công trình và giải pháp thích ứng, phòng, chống thiên tai. Sau khi cuộc thi kết thúc, các phương án xuất sắc sẽ tiếp tục được hoàn thiện, hệ thống hóa thành một nguồn dữ liệu mở. Hệ thống tài liệu tham khảo này sẽ hỗ trợ đắc lực cho các bộ, ngành, địa phương trong công tác quy hoạch, xây dựng hạ tầng thiết yếu như trường học, trạm y tế, nhà ở, đồng thời phục vụ quá trình xây dựng quy chuẩn kỹ thuật và tái thiết sau thiên tai. 

Qua đó, cuộc thi không chỉ tìm kiếm giải pháp ngắn hạn mà còn góp phần lan tỏa tư duy "kiến trúc thích ứng" sâu rộng trong cộng đồng, biến mỗi công trình thành một thành tố vững chắc trong chiến lược phát triển bền vững của đất nước.