Phòng chống tác hại thuốc lá: Muốn thay đổi thói quen, bắt đầu từ từng gia đình

Thay đổi thói quen sử dụng thuốc lá không thể chỉ bằng một vài buổi tuyên truyền. Ở cơ sở, Hội LHPN xã Đông Thụy Anh, tỉnh Hưng Yên lựa chọn cách làm bền bỉ hơn: đưa nội dung phòng, chống tác hại thuốc lá vào các buổi sinh hoạt Hội, hoạt động cộng đồng và vận động trực tiếp tại từng gia đình.

Từ việc sử dụng thông điệp, hình ảnh tại các điểm sinh hoạt cộng đồng đến vận động các gia đình không bày, không mời thuốc lá trong những dịp hiếu, hỷ; từ nhắc nhở người lớn đến quan tâm, cảnh báo nguy cơ thuốc lá điện tử đối với thanh thiếu niên, những cách làm gần gũi đang từng bước góp phần thay đổi nhận thức và hành vi của người dân.

Phóng viên Báo Phụ nữ Việt Nam đã trao đổi với bà Bùi Thị Hải, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã, Chủ tịch Hội LHPN xã Đông Thụy Anh, tỉnh Hưng Yên về cách phát huy vai trò của các cấp Hội LHPN, nâng cao hiệu quả trong công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá tại địa phương.

+Thưa bà, Hội LHPN xã Đông Thụy Anh đã triển khai công tác tuyên truyền phòng, chống tác hại của thuốc lá như thế nào để nội dung này thực sự đến được với người dân, thay vì chỉ dừng lại ở các buổi tuyên truyền tập trung?

Bà Bùi Thị Hải: Hội LHPN xã Đông Thụy Anh xác định tuyên truyền phòng, chống tác hại của thuốc lá phải được thực hiện thường xuyên, liên tục và bằng những hình thức gần gũi với người dân. Vì vậy, Hội tích cực phối hợp với các ban, ngành, đoàn thể của địa phương tuyên truyền về tác hại của thuốc lá đối với sức khỏe cộng đồng thông qua các thông điệp, hình ảnh minh họa được treo tại các điểm sinh hoạt cộng đồng.

Bên cạnh đó, nội dung này được đưa vào các buổi sinh hoạt của chi, tổ hội và lồng ghép trong các cuộc họp, hội nghị của Hội LHPN xã. Gần như ở đâu có hoạt động của Hội thì ở đó chúng tôi đều tranh thủ tuyên truyền, vận động để hội viên và người dân hiểu rõ hơn về tác hại của thuốc lá.

+ Theo bà, điều gì khiến Hội LHPN xã Đông Thụy Anh lựa chọn cách tuyên truyền lồng ghép thay vì tổ chức riêng những chương trình tuyên truyền về thuốc lá?

Bà Bùi Thị Hải: Thực tế ở cơ sở cho thấy, nếu chỉ tổ chức một vài buổi tuyên truyền riêng thì hiệu quả sẽ khó duy trì lâu dài. Một thói quen đã hình thành trong nhiều năm không thể thay đổi chỉ sau một lần nghe tuyên truyền.

Vì vậy, chúng tôi đưa nội dung phòng, chống tác hại thuốc lá vào những hoạt động mà hội viên tham gia thường xuyên. Mỗi lần một chút, nhắc đi nhắc lại bằng những cách khác nhau để người dân dần hình thành nhận thức và thay đổi hành vi.

Ngoài các cuộc họp, các cấp Hội còn kết hợp tuyên truyền trong những hoạt động cộng đồng, các mô hình, hoạt động ngoài trời, văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao. Mục tiêu là để thông điệp về một cuộc sống không khói thuốc trở nên gần gũi, tự nhiên hơn.

+ Một điểm đáng chú ý trong hoạt động tuyên truyền phòng chống tác hại thuốc lá của xã Đông Thụy Anh là phát huy vai trò của phụ nữ cao tuổi, những người có uy tín trong cộng đồng để vận động các gia đình. Xin bà cho biết vì sao Hội LHPN xã lại lại chú trọng lực lượng này?

Bà Bùi Thị Hải: Phụ nữ cao tuổi có một lợi thế rất lớn là sự gần gũi và uy tín trong gia đình, dòng họ và cộng đồng dân cư. Những lời khuyên của họ nhiều khi có sức thuyết phục rất tự nhiên.

Chúng tôi khuyến khích các hội viên, nhất là những phụ nữ lớn tuổi, trực tiếp vận động người thân, hàng xóm cùng thay đổi thói quen sử dụng thuốc lá. Đặc biệt, Hội chú trọng vận động các gia đình không bày và mời thuốc lá trong những dịp hiếu, hỷ.

Đây là một thói quen không dễ thay đổi, bởi thuốc lá từng được xem như một phần trong giao tiếp. Nhưng nếu từng gia đình cùng thay đổi thì lâu dần sẽ hình thành một nếp sống mới, văn minh hơn và tốt cho sức khỏe hơn.

+ Việc vận động không bày, không mời thuốc lá trong các dịp hiếu, hỷ có ý nghĩa như thế nào đối với cộng đồng, thưa bà?

Bà Bùi Thị Hải: Tôi cho rằng đây là một việc nhỏ nhưng có ý nghĩa rất thiết thực. Những dịp hiếu, hỷ thường tập trung đông người, nếu có thuốc lá thì người hút có thể sử dụng nhiều hơn, còn người không hút vẫn phải hít khói thuốc thụ động.

Khi gia đình chủ động không bày, không mời thuốc lá, họ vừa góp phần bảo vệ sức khỏe của người thân, khách đến dự, vừa tạo ra một thông điệp để mọi người cùng thay đổi.

Quan trọng hơn, khi một gia đình làm được thì những gia đình khác nhìn thấy và có thể làm theo. Từ những thay đổi nhỏ như vậy, nhận thức của cộng đồng sẽ từng bước thay đổi.

+ Bên cạnh thuốc lá truyền thống, hiện nay thuốc lá điện tử đang khiến nhiều gia đình lo lắng, nhất là với thanh thiếu niên. Hội LHPN xã có chú trọng tuyên truyền vấn đề này không, xin bà cho biết?

Bà Bùi Thị Hải: Tuyên truyền phòng chống tác hại của thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng là vấn đề chúng tôi rất quan tâm. Qua thực tế tuyên truyền, chúng tôi nhận thấy thanh thiếu niên, nhất là học sinh cấp ba, có thể bị tác động bởi tâm lý tò mò, đua đòi, muốn thử thuốc lá điện tử.

Vì vậy, các cấp Hội vận động hội viên không chỉ quan tâm đến việc chồng hút thuốc mà cần quan tâm đến cả con em trong gia đình. Cha mẹ cần chủ động trò chuyện, giải thích cho các con hiểu về tác hại của thuốc lá, thuốc lá điện tử và những nguy cơ đối với sức khỏe.

Chúng tôi cũng lồng ghép nội dung bảo vệ trẻ em trong các hoạt động phối hợp với lực lượng Công an, trong đó có tuyên truyền về những nguy cơ trên môi trường mạng. Qua đó, phụ huynh có thêm kiến thức để đồng hành và bảo vệ con em mình.

+ Sau một thời gian triển khai, Hội LHPN xã đánh giá hiệu quả của công tác tuyên truyền phòng, chống tác hại thuốc lá tại địa phương như thế nào?

Bà Bùi Thị Hải: Điều chúng tôi ghi nhận rõ nhất là việc sử dụng thuốc lá trong nhân dân đã giảm đáng kể. Nhận thức của người dân về tác hại của thuốc lá cũng được nâng lên.

Tất nhiên, thay đổi thói quen là quá trình lâu dài, không thể nói rằng tuyên truyền một thời gian là có thể chấm dứt hoàn toàn việc sử dụng thuốc lá. Vì vậy, Hội xác định vẫn phải tiếp tục tuyên truyền, vận động thường xuyên, đồng thời phát huy vai trò của hội viên phụ nữ trong từng gia đình và cộng đồng.

+ Từ thực tế ở Đông Thụy Anh, theo bà, đâu là yếu tố quan trọng nhất để công tác phòng, chống tác hại thuốc lá tạo được thay đổi bền vững?

Bà Bùi Thị Hải: Theo tôi, điều quan trọng nhất là phải làm cho người dân thấy đây không phải là việc của riêng ngành y tế hay của riêng Hội Phụ nữ, mà là việc của mỗi gia đình và cả cộng đồng.

Khi người chồng hiểu rằng bỏ thuốc là bảo vệ sức khỏe cho chính mình và người thân; người mẹ quan tâm, nhắc nhở con không thử thuốc lá điện tử; mỗi gia đình không bày, không mời thuốc lá trong những dịp hiếu, hỷ… thì lúc đó việc phòng, chống tác hại thuốc lá mới thực sự đi vào đời sống.

Hội LHPN xã sẽ tiếp tục là lực lượng đồng hành, tuyên truyền và vận động từ những việc rất cụ thể như vậy. Chúng tôi mong muốn mỗi hội viên không chỉ là người nghe tuyên truyền mà trở thành một người tuyên truyền ngay trong gia đình mình.

+ Xin trân trọng cảm ơn bà!