Phụ nữ Cần Thơ chủ động xây dựng sinh kế bền vững thích ứng với biến đổi khí hậu

Bà Nguyễn Thị Thùy Linh cho biết: Cần Thơ là trung tâm kinh tế, văn hóa, giáo dục và y tế của vùng Đồng bằng sông Cửu Long nhưng cũng là một trong những địa phương đang chịu tác động trực tiếp và ngày càng nghiêm trọng của biến đổi khí hậu.

Với địa hình thấp, thành phố thường xuyên đối mặt với tình trạng triều cường, ngập lụt, xâm nhập mặn, hạn hán và sạt lở. Không chỉ khu vực nông thôn, nhiều vùng đô thị cũng chịu ảnh hưởng bởi ngập úng kéo dài, gây gián đoạn giao thương, sản xuất và đời sống người dân.

Ngập lụt thường xuyên khiến nhiều loại cây ăn trái đặc sản của địa phương như sầu riêng, khóm Cầu Đúc, mãng cầu bị giảm năng suất do úng gốc. Trong khi đó, tình trạng xâm nhập mặn ngày càng sâu vào các nhánh sông Tiền, sông Hậu làm ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn nước ngọt phục vụ sản xuất và sinh hoạt của người dân.

Bên cạnh đó, hiện tượng sụt lún đất diễn ra nhanh hơn dự báo, kết hợp với nước biển dâng đã làm gia tăng nguy cơ ngập lụt. Các hiện tượng thời tiết cực đoan như hạn hán kéo dài, mưa lớn bất thường, giông lốc và sạt lở cũng khiến hàng nghìn hộ dân, đặc biệt là các hộ do phụ nữ làm chủ, phải đối mặt với nhiều rủi ro.

Tuy nhiên, trong những khó khăn đó, thành phố đã triển khai nhiều giải pháp thích ứng như xây dựng hệ thống đê bao, cống kiểm soát mặn, hệ thống tưới tiêu hiện đại, chuyển đổi cơ cấu cây trồng - vật nuôi và phát triển các mô hình sinh kế bền vững chịu mặn, chịu hạn.

Phụ nữ Cần Thơ biến thách thức thành động lực phát triển

Theo bà Nguyễn Thị Thùy Linh, trước những tác động của biến đổi khí hậu, phụ nữ Cần Thơ không cam chịu mà chủ động vươn lên, biến thách thức thành động lực phát triển. Tinh thần khởi nghiệp, sáng tạo của phụ nữ đang trở thành một trong những động lực quan trọng giúp địa phương thích ứng với những thay đổi của môi trường.

Trong giai đoạn 2025-2026, Cần Thơ là 1 trong 3 địa phương được Trung ương Hội LHPN Việt Nam lựa chọn triển khai Dự án "Thúc đẩy bình đẳng giới và quyền của phụ nữ thông qua hành động ứng phó với biến đổi khí hậu và giảm thiểu rủi ro thiên tai".

Từ dự án này, nhiều mô hình sinh kế phù hợp với điều kiện thực tế từng địa phương đã được xây dựng và phát huy hiệu quả.

Tiêu biểu là mô hình của Hợp tác xã nông nghiệp Hạnh Phúc tại xã Hỏa Lựu. Trong điều kiện nguồn nước ngầm suy giảm và xâm nhập mặn diễn ra nghiêm trọng, bà Dương Thị Hiền - Giám đốc hợp tác xã - đã chuyển hướng từ sản xuất thô sang chế biến sâu nhằm nâng cao giá trị nông sản địa phương. Từ vùng nguyên liệu khóm Cầu Đúc có chỉ dẫn địa lý với diện tích hơn 200ha, hợp tác xã đã phát triển các sản phẩm như nước mắm chay từ khóm và mứt khóm, góp phần nâng cao giá trị sản phẩm nông nghiệp địa phương.

Một mô hình khác là Hợp tác xã Hiền Ngân tại xã Xà Phiên do bà Nguyễn Thị Thoa làm giám đốc. Đây được xem là mô hình tiêu biểu về kinh tế tuần hoàn gắn với thích ứng biến đổi khí hậu. Tận dụng điều kiện ngập nước kéo dài, người dân trồng lục bình trên diện tích mặt nước của gia đình, sau đó hợp tác xã thu mua để sản xuất các sản phẩm thủ công mỹ nghệ xuất khẩu. Mô hình hiện tạo việc làm cho hơn 100 lao động địa phương, trong đó trên 70% là lao động nữ, với thu nhập bình quân từ 7-10 triệu đồng mỗi tháng.

Từ thực tế địa phương, cơ sở mắm cá lóc Thảo Nguyên tại xã Vĩnh Tường do bà Lê Thị Trường Hận làm chủ đã tận dụng lợi thế mùa nước nổi để phát triển sản xuất. Vào mùa nước nổi, cơ sở thu mua nhiều loại cá nước ngọt tự nhiên để chế biến các sản phẩm mắm cá đồng và nước mắm truyền thống, bảo quản và tiêu thụ quanh năm. Sản phẩm của cơ sở đã được công nhận OCOP 3 sao.

Theo bà Nguyễn Thị Thùy Linh, các mô hình trên không chỉ mang lại nguồn thu nhập ổn định cho các hộ gia đình mà còn tạo việc làm cho hàng trăm lao động nữ, góp phần thúc đẩy bình đẳng giới và phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương.

Cần thêm nguồn lực để nhân rộng các mô hình hiệu quả

Bên cạnh những kết quả tích cực, Chủ tịch Hội LHPN thành phố Cần Thơ cũng chia sẻ những khó khăn mà phụ nữ khởi nghiệp và phát triển sinh kế đang gặp phải.

Phần lớn các mô hình hiện vẫn có quy mô nhỏ lẻ, sản xuất chủ yếu theo phương thức thủ công, thiếu trang thiết bị và máy móc hiện đại. Công tác quản lý còn mang tính gia đình; nhiều chủ cơ sở chưa được trang bị đầy đủ kỹ năng marketing, ứng dụng công nghệ thông tin, kiến thức về thuế cũng như các vấn đề pháp lý liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh.

Ngoài ra, khó khăn về vốn đầu tư vẫn là một trong những rào cản lớn đối với việc mở rộng quy mô và nâng cao năng lực cạnh tranh của các mô hình sinh kế do phụ nữ làm chủ.

Bà Nguyễn Thị Thùy Linh bày tỏ tin tưởng rằng với sự đồng hành của Trung ương Hội LHPN Việt Nam cùng các chương trình, dự án hỗ trợ, đặc biệt là Dự án "Thúc đẩy bình đẳng giới và quyền của phụ nữ thông qua hành động ứng phó với biến đổi khí hậu và giảm thiểu rủi ro thiên tai", các mô hình sinh kế của phụ nữ sẽ tiếp tục phát triển bền vững, trở thành những điển hình về ý chí, nghị lực và sự sáng tạo của phụ nữ Việt Nam trong ứng phó với biến đổi khí hậu.