Phụ nữ dần khẳng định vị thế trong sản xuất phim hoạt hình

Phía sau những điều đó còn có một điểm chung đáng chú ý: Ngày càng nhiều phụ nữ đang giữ vai trò lãnh đạo trong ngành công nghiệp hoạt hình, thúc đẩy thị trường đầy tiềm năng này tiến về phía trước.

"Dù là phim người đóng hay hoạt hình, tôi tin rằng có lý do để nhiều nữ giám đốc điều hành và nhà sản xuất đạt được thành công", Kristine Belson, Chủ tịch mảng phim truyện và phim dài tập của Sony Pictures Animation, chia sẻ. Tuy nhiên, bà cũng thừa nhận rằng tốc độ tiến bộ vẫn còn chậm.

"Phụ nữ được đại diện tốt trong một số lĩnh vực của hoạt hình. Nhưng tôi vẫn chưa thể lạc quan như mong muốn. Khoảng cách giữa số lượng đạo diễn nữ và nam vẫn còn quá lớn. Chừng nào chưa có sự cân bằng thực sự, vấn đề vẫn chưa được giải quyết. Tiến bộ đang diễn ra, nhưng chắc chắn là chưa đủ nhanh", Belson nói.

Góp mặt từ buổi bình minh của hoạt hình

Theo Mindy Johnson, giáo sư tại Viện Nghệ thuật California (CalArts), phụ nữ từ lâu đã "hiện diện" và đóng góp cho ngành công nghiệp hoạt hình nhiều hơn mức mà công chúng nhận thấy hay được ghi nhận. "Không chỉ những người phụ nữ vô danh từng ngồi hàng giờ để phác họa và tô màu trên những tấm cel hoạt hình, tạo nên các tác phẩm nghệ thuật xuất sắc mà chúng ta thấy trên màn ảnh. Từ chính những tác phẩm phi thường ấy, một thế hệ phụ nữ tiên phong đã ra đời và họ đã có mặt ngay từ buổi bình minh của ngành hoạt hình", Johnson nói.

Những gương mặt ấy bao gồm Alice Roche, Lois Weber, Zora Neale Hurston, Marion Wong, Helena Smith Dayton, Lotte Reiniger, Margaret Tilbray và Margaret Bray, nhưng nổi bật nhất phải kể đến Bessie May Kelley. Bà là họa sĩ hoạt hình, nhà thiết kế và đạo diễn trong thập niên 1910 - 1920, được công nhận là một trong những nữ tiên phong đầu tiên của ngành hoạt hình. Những đóng góp sáng tạo của Kelley trải dài trên nhiều lĩnh vực, từ thám hiểm Bắc Cực, lập bản đồ hoạt hình đến hiệu ứng hình ảnh, góp phần định hình lại bối cảnh hoạt hình thời bấy giờ.

Johnson cũng nhấn mạnh rằng xã hội, văn hóa và cả ngành công nghiệp đã "thất bại trong việc kể lại câu chuyện của họ". Johnson nói thêm: "Chúng ta đã bỏ lỡ một nửa trải nghiệm của lịch sử hoạt hình. Nhưng giờ đây, chúng ta đang bắt đầu sửa chữa điều đó, và tiến bộ đang thực sự diễn ra".

Sự hồi sinh của phim hoạt hình bắt đầu từ thập niên 1990 và kéo dài sang những năm 2000, với sự xuất hiện của hàng loạt nhân vật nữ biểu tượng. Đó là nàng tiên cá Ariel cất giọng hát "Part of Your World" trong "The Little Mermaid" (Nàng tiên Cá), Belle trong "Beauty and the Beast" (Người đẹp và Quái vật), công chúa Jasmine trong "Aladdin" (Aladdin và cây đèn thần) cùng với Pocahontas - con gái một thủ lĩnh thổ dân châu Mỹ và Hoa Mộc Lan - nữ anh hùng Trung Hoa thay cha tòng quân, trong 2 bộ phim cùng tên.

Khẳng định năng lực trong ngành hoạt hình

Năm nay, đường đua Oscar cho hạng mục Phim hoạt hình xuất sắc ghi nhận sự góp mặt của các tác phẩm "KPop Demon Hunters", "Little Amélie or the Character of Rain" và "Elio" - tất cả đều có đồng đạo diễn là nữ. Đồng thời, hãng DreamWorks Animation do bà Margie Cohn dẫn dắt cũng cho ra mắt 2 bộ phim hoạt hình mới "The Bad Guys 2" và "Dog Man".

Bên cạnh các tác phẩm này, nhiều nữ lãnh đạo đang giữ vai trò quan trọng trong các hãng phim hoạt hình hàng đầu thế giới. Có thể kể đến Jennifer Lee - giám đốc sáng tạo của Walt Disney Animation Studios, người cũng là đồng đạo diễn và biên kịch "Frozen" (Nữ hoàng Băng giá); Domee Shi - trưởng nhóm sáng tạo tại Pixar Animation Studios; Pamela Ribon - biên kịch kiêm giám đốc sáng tạo đứng sau các dự án nổi tiếng như "Moana" (Hành trình của Moana) và "Ralph Breaks the Internet" (Ralph phá đảo Internet).

Johnson nhận định khoảng cách giới tính khổng lồ của khoảng 10 đến 15 năm trước đã thay đổi. Bà cho biết: "Chúng ta đang tiến gần hơn đến bình đẳng. Dù vẫn còn những hạn chế, nhưng ngành hoạt hình đang trải qua những chuyển dịch mạnh mẽ".

Johnson cũng bày tỏ sự lạc quan khi chứng kiến ngày càng nhiều phụ nữ được lắng nghe và trao quyền sáng tạo: "Tôi rất vui khi thấy phụ nữ được kể câu chuyện của chính mình, không còn là người phụ nữ duy nhất trong phòng. Họ đang ở một vị thế được hỗ trợ và công nhận nhiều hơn".

Bình luận về việc phim hoạt hình vẫn chưa được coi trọng như phim người đóng, Chủ tịch DreamWorks Animation, bà Margie Cohn, chia sẻ: "Có lẽ điều tôi sắp nói sẽ không được lòng nhiều người, nhưng nhiều người vẫn xem hoạt hình chỉ là thể loại dành cho trẻ em, và vì thế, họ coi đó là một lĩnh vực "an toàn" cho phụ nữ. Rồi chúng tôi khiến họ bất ngờ bằng chính năng lực của mình… Chúng tôi có đủ kỹ năng để lãnh đạo, quản lý và cạnh tranh sòng phẳng với nam giới".

Thực tế, làm phim hoạt hình là một quá trình dài và phức tạp, có thể kéo dài từ 4 đến 7 năm, từ khâu lên ý tưởng cho đến khi hoàn thiện. "Đúng là có những nỗ lực nhằm đề bạt phụ nữ vào vị trí lãnh đạo, nhưng vấn đề nằm ở chỗ quá trình sản xuất một bộ phim hoạt hình mất quá nhiều thời gian. Dù tiến bộ đang diễn ra, chúng ta sẽ phải chờ thêm vài năm nữa mới thấy được kết quả rõ ràng", nữ đạo diễn Maggie Kang của "KPop Demon Hunters", cho biết. Theo bà, ngành hoạt hình cần nhiều hơn nữa chương trình đào tạo và cố vấn chuyên sâu để nuôi dưỡng thế hệ nữ lãnh đạo tiếp theo.

Dù vậy, mục tiêu cuối cùng vẫn là tạo ra những bộ phim hoạt hình chất lượng, có cốt truyện hấp dẫn và chạm đến khán giả ở mọi lứa tuổi. "Bạn có thể làm ra một bộ phim hài hước, giải trí, hoặc một tác phẩm sống mãi trong ký ức tuổi thơ và tiếp tục đồng hành với khán giả khi họ trưởng thành. Điều khác biệt nằm ở câu chuyện, mỗi lần xem lại, họ sẽ hiểu thêm một tầng nghĩa mới", Margie Cohn nói.

Chung quan điểm, Belson cho biết sức mạnh của hoạt hình nằm ở khả năng chạm tới cả trẻ em lẫn người lớn. "Những bộ phim này có thể khiến một đứa trẻ 5 tuổi bật cười, nhưng cũng khiến người trưởng thành rơi nước mắt. Tôi muốn được bất ngờ, được cười và được xúc động sâu sắc. Tôi nghĩ đó là điều tất cả chúng ta mong muốn", bà nói.

Belson nhấn mạnh, hoạt hình xứng đáng được tôn trọng và ghi nhận nhiều hơn. "Chúng tôi đã chứng minh sức mạnh của mình qua doanh thu phòng vé, nhưng điều quan trọng hơn là ngành và Viện Hàn lâm cần công nhận hoạt hình như một thành tựu sáng tạo đáng kinh ngạc, đúng với giá trị mà nó xứng đáng có được".