Phụ nữ Khmer vượt khó, làm giàu từ tài nguyên bản địa

Trình bày tham luận tại Đại hội đại biểu Phụ nữ toàn quốc lần thứ XIV, chị Thạch Thị Chal Thi xúc động kể về hành trình khởi nghiệp bắt nguồn từ tình yêu quê hương và trăn trở trước những khó khăn của người nông dân vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Sinh ra và lớn lên tại vùng đất dừa Tiểu Cần, nơi giao thoa văn hóa Kinh - Khmer - Hoa, chị chứng kiến người dân quê mình nhiều năm liền đối mặt với biến đổi khí hậu, hạn hán, xâm nhập mặn và giá nông sản bấp bênh. Với người dân nơi đây, cây dừa không chỉ là sinh kế mà còn là niềm hy vọng của cả gia đình. Thế nhưng có những thời điểm, giá dừa xuống thấp đến mức công sức lao động của cả gia đình trong nhiều tháng gần như không đủ trang trải cuộc sống.

"Tại sao quê hương mình có tài nguyên phong phú như vậy mà người nông dân vẫn còn nhiều khó khăn? Tại sao cây dừa quê mình vẫn chưa mang lại giá trị xứng đáng cho người trồng?", những câu hỏi ấy đã thôi thúc chị Chal Thi lựa chọn con đường trở về quê hương sau khi hoàn thành chương trình Thạc sĩ ngành Công nghệ thực phẩm, thay vì ở lại thành phố với một công việc ổn định.

Năm 2018, giữa lúc hạn mặn khiến giá dừa giảm sâu, hơn 1.200 trái dừa thu hoạch sau nhiều tháng chăm sóc chỉ bán được khoảng 2 triệu đồng, chị bắt đầu hành trình khởi nghiệp. Là phụ nữ dân tộc thiểu số, chị hiểu rằng mình không chỉ đối diện với khó khăn về vốn, kỹ thuật mà còn phải vượt qua những định kiến và tâm lý e dè của người dân trước một mô hình hoàn toàn mới.

Biến "vị mặn" của biến đổi khí hậu thành lợi thế cạnh tranh

Chị Thạch Thị Chal Thi cho biết, những ngày đầu, chị và cộng sự phải trực tiếp đến từng hộ dân để thuyết phục tham gia mô hình khai thác mật hoa dừa. Không ít người lo ngại việc thu mật sẽ ảnh hưởng đến tuổi thọ cây dừa, thậm chí cho rằng một cô gái trẻ khó có thể làm được điều mới mẻ ấy. Nhưng chính trong giai đoạn khó khăn nhất, chị phát hiện ra một điều đặc biệt: Cây dừa càng chịu ảnh hưởng của nước mặn thì mật hoa dừa càng có vị ngọt đậm đà hơn.

Phát hiện này đã mở ra hướng đi hoàn toàn mới. Theo chị Chal Thi, nếu biết ứng dụng khoa học công nghệ phù hợp, nghịch cảnh thiên nhiên đôi khi có thể trở thành lợi thế cạnh tranh. Từ ý tưởng đó, thương hiệu Sokfarm ra đời với các sản phẩm được chế biến sâu từ mật hoa dừa như mật hoa dừa cô đặc, đường hoa dừa, nước tương mật hoa dừa và nhiều sản phẩm hữu cơ khác.

Đến nay, Sokfarm đã có 4 sản phẩm đạt chứng nhận OCOP 5 sao cấp quốc gia. Các sản phẩm không chỉ có mặt tại nhiều tỉnh, thành phố lớn trong nước mà còn từng bước tiếp cận thị trường quốc tế, góp phần nâng giá trị kinh tế của cây dừa lên gấp 3 đến 5 lần so với trước đây.

Theo nữ doanh nhân Khmer, mỗi sản phẩm đạt OCOP không chỉ là sự ghi nhận về chất lượng mà còn là minh chứng cho khả năng nâng tầm tài nguyên bản địa bằng tri thức và sự sáng tạo của phụ nữ Việt Nam.

Tạo sinh kế bền vững cho hàng trăm phụ nữ Khmer

Không chỉ dừng lại ở mục tiêu kinh doanh, Sokfarm còn hướng đến phát triển cộng đồng.

"Sokfarm" trong tiếng Khmer có nghĩa là "Nông nghiệp hạnh phúc". Với chị Chal Thi, hạnh phúc lớn nhất không nằm ở doanh thu hay giải thưởng mà ở việc ngày càng có nhiều phụ nữ địa phương có việc làm ổn định trên chính quê hương mình.

Hiện nay, Trà Vinh Farm liên kết với hơn 150 hộ nông dân, tạo việc làm thường xuyên cho khoảng 300 lao động địa phương tham gia thu mật hoa dừa và chế biến sản phẩm. Phần lớn trong số đó là phụ nữ và đồng bào dân tộc Khmer, với mức thu nhập từ 8 đến 20 triệu đồng mỗi tháng tùy vị trí công việc.

Nhờ mô hình này, nhiều hộ dân từng có ý định chặt bỏ vườn dừa đã quay trở lại chăm sóc cây dừa như một tài sản quý giá. Nhiều gia đình có điều kiện sửa sang nhà cửa, cho con tiếp tục học hành. Đặc biệt, ngày càng nhiều phụ nữ Khmer mạnh dạn tham gia lao động, làm kinh tế và chủ động hơn trong cuộc sống.

Hội LHPN Việt Nam: Điểm tựa trên hành trình khởi nghiệp

Tại Đại hội Phụ nữ toàn quốc XIV, chị Thạch Thị Chal Thi dành nhiều tình cảm để nhắc đến vai trò đồng hành của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam trong suốt hành trình khởi nghiệp.

Theo chị, thông qua Đề án "Hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp giai đoạn 2017-2025", Hội LHPN các cấp đã tạo điều kiện để chị tham gia các khóa đào tạo về quản trị doanh nghiệp, xây dựng thương hiệu, kỹ năng lãnh đạo và phát triển thị trường.

Từ một người làm kỹ thuật thuần túy, chị từng bước học cách điều hành doanh nghiệp, xây dựng chiến lược phát triển và quản lý đội ngũ lao động địa phương. Không chỉ hỗ trợ kiến thức, Hội còn giúp chị tiếp cận nguồn vốn ưu đãi, hoàn thiện hồ sơ pháp lý, xây dựng thương hiệu và định hướng phát triển sản phẩm theo tiêu chuẩn OCOP.

Năm 2019, dự án "Sản xuất mật hoa dừa thích ứng với biến đổi khí hậu" của chị đã đạt giải cao tại Ngày hội Phụ nữ khởi nghiệp do Trung ương Hội LHPN Việt Nam tổ chức. Đây là dấu mốc quan trọng giúp thương hiệu Sokfarm được biết đến rộng rãi hơn trong nước và quốc tế.

Từ diễn đàn Đại hội, nữ doanh nhân Khmer bày tỏ sự đồng tình với khâu đột phá về "Thúc đẩy phụ nữ khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo, làm giàu chính đáng" và các mục tiêu nâng cao quyền năng kinh tế cho phụ nữ trong nhiệm kỳ tới. Chị khẳng định, phụ nữ Việt Nam hôm nay không chỉ là người giữ lửa cho gia đình mà còn là lực lượng quan trọng trong phát triển kinh tế, đổi mới sáng tạo và xây dựng đất nước.

Khép lại bài tham luận, chị Thạch Thị Chal Thi gửi tới các đại biểu thông điệp đầy cảm hứng: "Đừng chờ cơ hội đến, hãy mạnh dạn tạo ra cơ hội từ chính những điều gần gũi nhất quanh mình. Chỉ cần có khát vọng, tri thức và sự kiên trì, phụ nữ chúng ta hoàn toàn có thể làm chủ tương lai và góp phần xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp hơn".

Câu chuyện của nữ doanh nhân Khmer không chỉ là hành trình khởi nghiệp thành công từ cây dừa, mà còn là minh chứng rõ nét cho sức sáng tạo, ý chí vượt khó và khát vọng cống hiến của phụ nữ Việt Nam trong thời kỳ hội nhập và phát triển.