Phụ nữ Vân Kiều, Pa Kô mạnh dạn làm kinh tế, tự tin vươn lên

Tại xã Lìa, tỉnh Quảng Trị - Tổ hợp tác VANPA đang cho thấy một hướng đi mới trong phát triển sinh kế của phụ nữ đồng bào dân tộc thiểu số. Từ những nguồn nguyên liệu hữu cơ sẵn có, các thành viên tận dụng để sản xuất phân bón phục vụ nông nghiệp, vừa tạo thêm giá trị kinh tế vừa góp phần giảm chất thải và bảo vệ môi trường. Mô hình được hình thành với sự đồng hành, hỗ trợ của tổ chức Plan.

Tổ hợp tác đã xây dựng kế hoạch đầu tư khá bài bản. Trong đó, ưu tiên xây dựng nhà ủ có mái che kiên cố, bảo đảm quá trình lên men vi sinh không bị ảnh hưởng bởi thời tiết. Đây là điều kiện quan trọng để chất lượng phân bón được ổn định, đồng thời giúp Tổ hợp tác chủ động hơn trong sản xuất. Một bước tiến khác được các thành viên đặc biệt quan tâm là hoàn thiện bao bì, nhãn mác. Tổng kinh phí dự kiến cho kế hoạch này khoảng 150 triệu đồng.

Sự tâm huyết, tính khả thi và giá trị thực tiễn của dự án đã giúp Tổ hợp tác VANPA đã giành giải 3 tại Cuộc thi Sáng tạo kỹ thuật phát triển kinh tế nông nghiệp tỉnh Quảng Trị lần thứ I, năm 2026. Với những phụ nữ Vân Kiều, Pa Kô, đây không chỉ là một giải thưởng mà còn là sự ghi nhận cho nỗ lực vượt khó và tinh thần dám nghĩ, dám làm.

Chị Hồ Thị Tuyên, Tổ trưởng Tổ hợp tác VANPA ,chia sẻ: "Giải thưởng trở thành động lực để các thành viên tiếp tục hoàn thiện mô hình. Công suất dự kiến đạt khoảng 65 tấn phân bón/năm, đáp ứng nhu cầu sản xuất cho từ 150-200 hộ dân trong và ngoài xã Lìa. Vấn đề kết nối thị trường vẫn là câu chuyện mà chúng tôi cần sự hỗ trợ từ các cơ quan chức năng và chính quyền địa phương".

Ở xã vùng cao A Dơi, mô hình nuôi ngan của chị Hồ Thị Lương, ở thôn La Reo, cũng bắt đầu từ một nguồn hỗ trợ thiết thực. Từ nguồn vốn của tổ chức Plan, chị Lương có điều kiện phát triển đàn ngan lên 50 con, đây chưa phải là một mô hình kinh tế lớn, nhưng giá trị lớn hơn nằm ở sự thay đổi trong cách nghĩ của người phụ nữ vùng cao.

Chị Lương chia sẻ: "Từ chỗ sản xuất chủ yếu dựa vào kinh nghiệm và điều kiện sẵn có, chị em bắt đầu biết tính toán đầu vào, đầu ra, lựa chọn vật nuôi phù hợp, chủ động học hỏi kỹ thuật và từng bước biến nguồn hỗ trợ ban đầu thành sinh kế lâu dài". Đó cũng chính là mục tiêu quan trọng của các chương trình hỗ trợ phụ nữ vùng đồng bào dân tộc thiểu số: Không chỉ trao một khoản vốn hay một con giống, mà quan trọng hơn là tạo điều kiện để phụ nữ có kiến thức, kỹ năng và sự tự tin để tự mình phát triển.

Theo chị Hồ Thị Nguyệt, Chủ tịch Hội LHPN xã Lìa, điều dễ nhận thấy qua các mô hình sinh kế là phụ nữ vùng đồng bào dân tộc thiểu số ngày càng chủ động hơn trong phát triển kinh tế. Nếu trước đây nhiều chị em còn tâm lý trông chờ, phụ thuộc thì nay đã mạnh dạn tham gia các mô hình, học hỏi kỹ thuật và tìm cách nâng cao thu nhập cho gia đình.

Để một người phụ nữ vùng cao có thể tự tin đứng ra làm kinh tế, phía sau họ cần có sự đồng hành về vốn, kỹ thuật, kiến thức thông qua các lớp tập huấn từ chương trình giảm nghèo, chương trình Dự án 8, chương trình "Tiến về phía trước" của tổ chức Plan và cả sự đồng hành của chính quyền địa phương, động viên của cộng đồng.

Từ đó, nhiều mô hình sinh kế được hình thành và phát triển như trồng, chế biến dược liệu; chăn nuôi đại gia súc, gia cầm; phát triển du lịch cộng đồng; dệt thổ cẩm, làm các sản phẩm thủ công truyền thống... Mỗi mô hình có một cách làm khác nhau, nhưng đều hướng đến mục tiêu giúp phụ nữ có sinh kế ổn định, tăng thu nhập và quan trọng hơn là nâng cao vị thế của chính mình trong gia đình và cộng đồng.

Bà Nguyễn Thị Minh, Phó Chủ tịch Hội LHPN tỉnh Quảng Trị, khẳng định: "Hành trình thoát nghèo của phụ nữ ở vùng cao không chỉ được đo bằng những con số về thu nhập mà đó còn là hành trình thay đổi nhận thức, thay đổi cách nghĩ và cách làm. Khi phụ nữ được trao cơ hội, được tiếp sức từ các chương trình, dự án…đã khơi dậy ý chí vươn lên, họ có thể trở thành những người dẫn dắt sự thay đổi ngay trong chính gia đình và cộng đồng của mình. Đây cũng là nền tảng để phụ nữ vùng đồng bào dân tộc thiểu số tỉnh Quảng Trị không chỉ thoát nghèo mà từng bước làm chủ cuộc sống, góp phần xây dựng quê hương vùng cao ngày càng khởi sắc".