Phương pháp tiếp cận điều trị ung thư hiệu quả, nhân văn và phù hợp điều kiện Việt Nam

Phát huy sức mạnh tập thể

Nhóm đến với đề tài nghiên cứu về tế bào gốc gây ung thư từ một cơ duyên rất đặc biệt của cuộc thi Stem Cell Innovation 2025 được tổ chức bởi Viện Tế bào gốc, Trường Đại học Khoa học tự nhiên, Đại học Quốc gia TPHCM. 

Theo Trưởng nhóm đề tài Lý Minh Hằng, năm 2025 cuộc thi thay đổi thể lệ từ thi nhóm sang thi cá nhân, buộc mỗi thí sinh phải tự mình lựa chọn và bảo vệ ý tưởng nghiên cứu. Chính sự thay đổi ấy đã khiến Minh Hằng trăn trở sâu hơn về một hướng tiếp cận điều trị ung thư hiệu quả, nhân văn và phù hợp với điều kiện Việt Nam.

Theo Minh Hằng, các phương pháp điều trị phổ biến hiện nay như hóa trị, xạ trị mới chỉ giải quyết "phần nổi" của bệnh, trong khi nguyên nhân gốc rễ nằm ở tế bào gốc ung thư - những tế bào có khả năng kháng thuốc, ẩn nấp và tái tạo, khiến bệnh dễ tái phát sau điều trị. Từ suy nghĩ đó, ý tưởng "Thiết kế túi ngoại bào mô phỏng exosome vận chuyển hTERT-siRNA nhằm ức chế hoạt động tế bào gốc ung thư" dần hình thành, với mong muốn tạo ra một giải pháp "Made in Vietnam", do người Việt làm chủ công nghệ, giúp bệnh nhân trong nước có cơ hội tiếp cận các liệu pháp tiên tiến với chi phí hợp lý hơn.

Bước ngoặt lớn nhất của hành trình nghiên cứu đến khi Minh Hằng tìm được những người đồng đội phù hợp. Tại vòng tranh biện poster, Minh Hằng và Gia Hân - thí sinh cùng bảng đấu - nhanh chóng "bắt sóng" nhau nhờ sự tương đồng trong tư duy và sự tỉ mỉ trong cách tiếp cận vấn đề. Tuy nhiên, đội vẫn cần thêm một thành viên. Ấn tượng với sự điềm tĩnh và lập luận sắc bén của Minh Nhật ở bảng đấu khác, Hằng đã chủ động mời Nhật tham gia. 3 sinh viên, đến từ 3 trường đại học khác nhau nhưng cùng chung một khát vọng khoa học, đã chính thức trở thành một nhóm dưới cái tên Aurora Prime (Ánh bình minh rực rỡ).

Nguyên tắc làm việc được nhóm thống nhất ngay từ đầu là tôn trọng thế mạnh riêng của mỗi người. Dù lịch học và môi trường đào tạo khác nhau, cả 3 cùng tham gia thuyết trình và trả lời phản biện. Những buổi họp trực tuyến kéo dài, những cuộc tranh luận căng thẳng đã giúp đề tài được nhìn nhận đa chiều và hoàn thiện hơn.

Thách thức lớn nhất mà nhóm đối mặt không chỉ nằm ở chuyên môn, mà còn ở áp lực thể chất và thời gian trong giai đoạn nước rút, khi cuộc thi trùng với kỳ thi cuối kỳ của các thành viên. Gần sát ngày thi, Minh Nhật phải nhập viện vì rối loạn tiêu hóa, Gia Hân bị sốt cao. Tuy vậy, tinh thần đồng đội và sự lạc quan đã giúp cả nhóm vượt qua. Họ động viên nhau tiếp tục tiến lên, giữ tinh thần thoải mái, cùng nhau tập luyện thuyết trình đều đặn, với sự hỗ trợ sát sao của mentor. Và kết quả, nhóm đã đạt Giải Nhất cuộc thi Sáng tạo Tế bào gốc (Stem Cell Innovation) lần thứ 10 năm 2025.

Mở ra triển vọng mới điều trị ung thư

Dự án đã tạo ra những chuyển biến sâu sắc đối với cả nhóm, từ tư duy nghiên cứu, kỹ năng làm việc đến định hướng gắn bó lâu dài với khoa học. Các thành viên đều nhìn nhận đây là một hành trình mang tính bước ngoặt, buộc mỗi người phải đối diện với giới hạn của bản thân và học cách vượt qua nó trong môi trường áp lực cao.

Giá trị nổi bật của phương pháp nghiên cứu mà nhóm theo đuổi nằm ở cách tiếp cận trúng đích và nhân văn. Thay vì sử dụng các vật liệu tổng hợp dễ gây độc tính, nhóm lựa chọn tận dụng chính cấu trúc sinh học của tế bào để tạo ra các túi ngoại bào mô phỏng exosome làm phương tiện vận chuyển. Cách tiếp cận này cho phép thuốc đi đúng vào tế bào ung thư, hạn chế tối đa tác động lên tế bào lành, mở ra triển vọng về những liệu pháp điều trị hiệu quả hơn nhưng ít tác dụng phụ hơn. Như Minh Hằng chia sẻ, mục tiêu mà nhóm hướng tới là "điều trị ung thư theo cách dịu dàng hơn với người bệnh".

Nhóm xác định giải thưởng không phải là điểm kết thúc mà là vạch xuất phát cho một chặng đường nghiêm túc hơn. Trước mắt, các thành viên sẽ tham gia các khóa đào tạo chuyên sâu về nuôi cấy tế bào gốc để tiếp tục hoàn thiện năng lực thực nghiệm. Về lâu dài, nhóm mong muốn được học hỏi trong những môi trường khoa học phát triển, tiếp cận công nghệ tiên tiến và từng bước mang tri thức đó trở về phục vụ nghiên cứu, điều trị tại Việt Nam. Như Minh Hằng khẳng định, "khoa học giờ đây không còn là lựa chọn ngẫu nhiên, mà đã trở thành con đường mà cả nhóm muốn gắn bó lâu dài".