Quyết tâm đưa chuyển đổi số đến từng gia đình, thu hẹp khoảng cách số

Trong khí thế triển khai 100 ngày cao điểm tháo gỡ điểm nghẽn chuyển đổi số, ở các cấp Hội Phụ nữ trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn, chuyển đổi số đang được cụ thể hóa bằng những việc làm gần gũi, thiết thực. Từ hướng dẫn sử dụng dịch vụ công trực tuyến, định danh điện tử, thanh toán số đến hỗ trợ phụ nữ ứng dụng công nghệ trong sản xuất, kinh doanh, phong trào đang từng bước đi vào đời sống.

Gia đình trở thành điểm tựa của chuyển đổi số

Tại xã Đình Lập, phong trào "Bình dân học vụ số" được Hội LHPN xã cụ thể hóa bằng mô hình "Gia đình số", hướng tới việc đưa kỹ năng số đến từng hộ gia đình, từng người dân. "Tháng gia đình số" tại Chi hội phụ nữ thôn 2 có 8 gia đình tham gia. Việc xây dựng mô hình được thực hiện trên cơ sở kế hoạch triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị cùng kế hoạch hưởng ứng phong trào "Bình dân học vụ số" trong các cấp Hội phụ nữ trên địa bàn xã.

Theo bà Nông Thị Thúy Hường, Phó chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã, Chủ tịch Hội LHPN xã Đình Lập, điểm quan trọng của mô hình là giúp người dân tiếp cận công nghệ từ những nhu cầu thiết thực nhất trong cuộc sống. Các thành viên "Gia đình số" có nhiệm vụ tuyên truyền lợi ích của kinh tế số, chuyển đổi số; hướng dẫn người dân cài đặt, sử dụng dịch vụ công, ngân hàng số, thanh toán không dùng tiền mặt, các ứng dụng phục vụ y tế, giáo dục, chính sách xã hội. "Chúng tôi xác định chuyển đổi số phải xuất phát từ nhu cầu thực tế của người dân, làm những việc thiết thực, dễ hiểu, dễ thực hành và có thể áp dụng ngay vào cuộc sống", bà Hường cho hay.

Cách làm này cũng đòi hỏi các thành viên mô hình phải theo sát quá trình người dân sử dụng công nghệ, chứ không chỉ hỗ trợ một lần rồi kết thúc. Các thành viên thường xuyên hướng dẫn, ghi chép hoạt động, tổng hợp số người được hỗ trợ, số tài khoản được tạo và báo cáo định kỳ để Hội LHPN xã nắm bắt những khó khăn, vướng mắc, từ đó có hướng tháo gỡ và điều chỉnh cách làm.

Đình Lập cũng không lựa chọn cách triển khai cứng nhắc trong điều kiện hạ tầng và khả năng tiếp cận công nghệ của người dân còn khác nhau. Một số thôn còn lõm sóng điện thoại, giao thông đi lại khó khăn, trình độ dân trí không đồng đều, khiến việc ứng dụng công nghệ thông tin gặp trở ngại. Vì vậy, Hội ưu tiên những kỹ năng cơ bản, thiết thực, dễ thực hành, từng bước giúp người dân tự tin sử dụng công nghệ thay vì đặt ra những yêu cầu quá cao ngay từ đầu.

Biến mỗi hội viên thành những "đại sứ" công nghệ

Nếu "Gia đình số" ở Đình Lập lấy hộ gia đình làm điểm tựa, tại xã Hoàng Văn Thụ, lực lượng "Đại sứ số" được xây dựng làm nòng cốt đưa kỹ năng số đến gần hơn với hội viên, phụ nữ và người dân. Mô hình có 20 thành viên là cán bộ Hội, chi hội trưởng và những hội viên phụ nữ nòng cốt, có khả năng sử dụng công nghệ thông tin. Các thành viên vừa tuyên truyền, vừa trực tiếp hướng dẫn hội viên, Nhân dân tiếp cận công nghệ số, ứng dụng vào đời sống, lao động, sản xuất và phát triển kinh tế.

Bà Nguyễn Thị Diệu, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã, Chủ tịch Hội LHPN xã Hoàng Văn Thụ cho biết, "Đại sứ số" được xác định là lực lượng nòng cốt, tiên phong, đóng vai trò như "cánh tay nối dài" của Hội trong công tác chuyển đổi số. Các thành viên không chỉ tự học, tự nâng cao kỹ năng mà còn trực tiếp hỗ trợ hội viên, phụ nữ và Nhân dân, triển khai phương châm "Đi từng ngõ, gõ từng nhà, hướng dẫn từng người". "Mỗi thành viên khi nắm được kỹ năng có thể trực tiếp gặp gỡ hội viên để hướng dẫn, không nhất thiết phải chờ tổ chức một cuộc họp tập trung", bà Diệu chia sẻ.

Nội dung hỗ trợ được lựa chọn từ những ứng dụng số thiết yếu, trong đó có VNeID, thanh toán điện tử không dùng tiền mặt, ứng dụng Phụ nữ Việt Nam cùng các nền tảng phục vụ dịch vụ công trực tuyến. Hoạt động được tổ chức linh hoạt theo điều kiện của địa phương, kết hợp những đợt ra quân với việc các "Đại sứ số" chủ động hướng dẫn hội viên ngay tại địa bàn dân cư. Cách tiếp cận này đặc biệt có ý nghĩa đối với phụ nữ lớn tuổi, phụ nữ ở nông thôn, vùng sâu, vùng xa hoặc những người ít có điều kiện tiếp xúc với công nghệ.

Theo bà Diệu, từ khi mô hình được triển khai, lực lượng "Đại sứ số" đã hỗ trợ cài đặt hơn 200 ứng dụng Phụ nữ Việt Nam cùng khoảng 700-800 lượt ứng dụng số khác cho hội viên, nhân dân. Các đợt ra quân được triển khai tại thôn Tân Mỹ, thôn Tân Yên, thôn Thống Nhất,… đồng thời thành viên mô hình có thể tiếp tục hướng dẫn người dân trong quá trình sử dụng. "Người dân đón nhận khá tích cực, khi được hướng dẫn thì sẵn sàng thực hành, nhất là những nội dung thiết thực với đời sống", bà Diệu cho biết.

Tuy nhiên, chuyển đổi số ở cơ sở cũng bộc lộ những điểm nghẽn rất cụ thể, từ việc người cao tuổi quên mật khẩu, không nhớ tài khoản do con cháu tạo giúp đến điện thoại đầy bộ nhớ hoặc cấu hình không đáp ứng để cài thêm ứng dụng. Các "Đại sứ số" phải hướng dẫn người dân lấy lại mật khẩu, khôi phục tài khoản, đồng thời hỗ trợ xóa những ứng dụng không cần thiết để tiếp tục sử dụng các ứng dụng số thiết yếu. Những việc tưởng như nhỏ này lại chính là phần việc quan trọng để phong trào "Bình dân học vụ số" thực sự đến được với từng người dân.

Ở quy mô toàn xã, Hội LHPN xã Hoàng Văn Thụ xác định chuyển đổi số phải gắn với đổi mới phương thức hoạt động Hội. Trong đó mức độ tiếp cận công nghệ của phụ nữ, nhất là phụ nữ lớn tuổi, phụ nữ dân tộc thiểu số hoặc có trình độ thấp, còn hạn chế; vì vậy Hội đặt mục tiêu tiếp tục nâng cao nhận thức, kỹ năng số, hỗ trợ phụ nữ tiếp cận thông tin, dịch vụ công và các tiện ích số.

Thu hẹp khoảng cách số từ những điểm nghẽn cơ sở

Từ những mô hình cụ thể ở cơ sở, Hội LHPN tỉnh Lạng Sơn xác định chuyển đổi số không chỉ là hoạt động hỗ trợ mà là một khâu đột phá trong đổi mới phương thức hoạt động Hội. Hội căn cứ chỉ đạo của Tỉnh ủy, Nghị quyết số 57-NQ/TW, định hướng của Trung ương Hội và Nghị quyết Đại hội đại biểu Phụ nữ tỉnh để triển khai phong trào "Bình dân học vụ số" xuống cơ sở.

Trao đổi về cách cụ thể hóa phong trào, bà Nguyễn Thị Hồng Vân, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh, Chủ tịch Hội LHPN tỉnh Lạng Sơn cho biết: "Chúng tôi lựa chọn xây dựng những mô hình như 'Đại sứ số', 'Gia đình số', từng bước giúp chị em tiếp cận công nghệ thông tin, tiếp cận chuyển đổi số trong hoạt động Hội, trong phát triển kinh tế, tiếp cận thông tin và triển khai các chủ trương, chính sách đến người dân".

Từ định hướng đó, Hội LHPN tỉnh lựa chọn các xã biên giới để xây dựng mô hình điểm, với mong muốn đưa chuyển đổi số đến nhanh hơn với phụ nữ ở những địa bàn còn nhiều khó khăn. Đây cũng là nơi cần ưu tiên chuyển tải các chỉ thị, nghị quyết đến phụ nữ, nhất là phụ nữ yếu thế, đồng thời tạo cách làm để tiếp tục lan tỏa sang các chi hội khác trên địa bàn tỉnh. "Chúng tôi xác định chọn những xã biên giới để thực hiện chuyển đổi số, góp phần chuyển tải nhanh nhất các chỉ thị, nghị quyết đến chị em phụ nữ, đặc biệt là phụ nữ vùng biên giới, phụ nữ yếu thế, từ đó lan tỏa sang các chi hội khác", bà Vân lý giải.

Điểm nổi bật trong cách làm là phát huy vai trò của chính phụ nữ trong quá trình chuyển đổi số. Phụ nữ vừa là chủ thể trong gia đình, vừa có thể truyền tải kỹ năng số đến các thành viên, từ đó lan tỏa ra cộng đồng và tạo tính bền vững cho công tác tuyên truyền. "Chị em phụ nữ là chủ gia đình, khi thực hiện chuyển đổi số thì có thể lan tỏa trong gia đình, ngoài cộng đồng. Cách làm này cũng giúp thuyết phục, vận động phụ nữ yếu thế tích cực tham gia chuyển đổi số", bà Vân nhấn mạnh.

Tuy nhiên, quá trình triển khai cũng cho thấy những điểm nghẽn cần từng bước tháo gỡ, trong đó có hạ tầng công nghệ chưa đồng đều, một số khu vực còn lõm sóng, điều kiện kinh tế khiến một bộ phận phụ nữ khó trang bị thiết bị thông minh. Trình độ tiếp cận công nghệ giữa các nhóm phụ nữ cũng khác nhau, nhất là tại vùng khó khăn, vùng biên giới. Vì vậy, Hội LHPN tỉnh xác định cần triển khai theo lộ trình, lựa chọn những địa bàn thuận lợi trước để rút kinh nghiệm, sau đó từng bước lan tỏa đến những nơi còn khó khăn.

Trong 100 ngày cao điểm tháo gỡ điểm nghẽn chuyển đổi số, các mô hình "Gia đình số", "Đại sứ số",… đang được triển khai theo hướng từng bước, phù hợp với điều kiện thực tế. Đây là năm đầu tiên thực hiện các mô hình nên các cấp Hội đang tập trung lan tỏa để cán bộ, hội viên tiếp cận, triển khai, đồng thời tiếp tục đúc rút kinh nghiệm trong quá trình thực hiện. Từ đó, những cách làm phù hợp sẽ được hoàn thiện, tạo cơ sở để triển khai hiệu quả hơn trong thời gian tới.

Hội LHPN tỉnh xác định chuyển đổi số là một trong những khâu đột phá, song việc triển khai phải phù hợp với đặc thù địa bàn biên giới, điều kiện hạ tầng và trình độ tiếp cận công nghệ của hội viên. Cùng với đó, Hội sẽ xây dựng lộ trình, giải pháp cụ thể để triển khai các mô hình chuyển đổi số theo định hướng của Trung ương Hội.