Sacombank lỗ lớn, lợi nhuận hụt sâu vì gánh nặng dự phòng

Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín (Sacombank – mã STB) vừa công bố báo cáo tài chính hợp nhất quý IV và cả năm 2025 với những con số trái chiều. Trong khi hoạt động kinh doanh cốt lõi vẫn duy trì tăng trưởng trong phần lớn thời gian của năm, thì quý cuối cùng lại ghi nhận khoản lỗ lớn, kéo lợi nhuận cả năm sụt giảm mạnh so với kỳ vọng.

3 quý đầu năm tăng tốc: Lợi nhuận đi lên nhờ lõi kinh doanh phục hồi

Trong 9 tháng năm 2025, Sacombank ghi nhận lợi nhuận trước thuế xấp xỉ 11.000 tỷ đồng, mức tăng mạnh so với cùng kỳ và phản ánh rõ sự cải thiện của hoạt động kinh doanh cốt lõi sau giai đoạn tái cơ cấu kéo dài. Động lực tăng trưởng không đến từ các khoản thu bất thường, mà chủ yếu đến từ thu nhập lãi thuần duy trì ổn định và xu hướng phục hồi của mảng dịch vụ.

Cụ thể, trong bối cảnh mặt bằng lãi suất dần hạ nhiệt, Sacombank hưởng lợi từ việc giảm chi phí vốn, trong khi vẫn duy trì được biên lãi thuần (NIM) ở mức tương đối ổn định nhờ cơ cấu tín dụng bán lẻ và doanh nghiệp vừa và nhỏ. Tăng trưởng tín dụng được duy trì ở mức hai chữ số, tập trung vào các phân khúc truyền thống, giúp quy mô dư nợ mở rộng mà chưa tạo áp lực quá lớn lên chất lượng tài sản trong ngắn hạn.

Song song với đó, thu nhập ngoài lãi có sự cải thiện rõ rệt, đặc biệt ở mảng dịch vụ thanh toán, thẻ và bancassurance, phản ánh hiệu quả của mạng lưới rộng và tệp khách hàng lớn mà Sacombank đang sở hữu. Đây là yếu tố quan trọng giúp cơ cấu thu nhập trở nên cân bằng hơn, giảm phụ thuộc tuyệt đối vào tín dụng.

Đến cuối năm 2025, tổng tài sản của Sacombank vượt mốc 900.000 tỷ đồng, dư nợ tín dụng tăng hai chữ số so với đầu năm, trong khi huy động vốn cũng ghi nhận mức tăng trưởng khá, góp phần củng cố thanh khoản và tạo dư địa cho hoạt động cho vay. Việc duy trì được tốc độ mở rộng quy mô trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt cho thấy Sacombank vẫn giữ được vị thế đáng kể về thị phần, đặc biệt ở phân khúc bán lẻ.

Những kết quả này giúp Sacombank tiếp tục nằm trong nhóm ngân hàng có lợi nhuận cao trên thị trường trong phần lớn thời gian của năm, đồng thời duy trì sự hiện diện trong các bảng xếp hạng doanh nghiệp kinh doanh hiệu quả. Tuy nhiên, đằng sau bức tranh tăng trưởng đó, áp lực từ chất lượng tài sản và nợ xấu tiềm ẩn vẫn âm thầm tích tụ, để rồi bộc lộ rõ trong quý IV – khi ngân hàng buộc phải "hãm phanh" bằng việc tăng mạnh trích lập dự phòng.

Cú "phanh gấp" ở quý IV

Bước ngoặt tiêu cực của bức tranh tài chính Sacombank xuất hiện rõ rệt trong quý IV/2025, khi ngân hàng bất ngờ ghi nhận khoản lỗ trước thuế hơn 3.300 tỷ đồng, đảo chiều hoàn toàn so với trạng thái có lãi ổn định trong 3 quý trước đó. Điểm đáng chú ý là hoạt động kinh doanh cốt lõi không suy yếu đột ngột, mà cú "phanh gấp" này đến từ chi phí trích lập dự phòng rủi ro tín dụng tăng vọt và tập trung dồn vào quý cuối năm.

Theo báo cáo tài chính, chi phí dự phòng cả năm 2025 của Sacombank vượt 11.000 tỷ đồng, trong đó phần lớn được hạch toán trong quý IV. Mức trích lập này cao hơn đáng kể so với các năm trước và cao gấp nhiều lần tổng dự phòng của ba quý đầu năm cộng lại, qua đó "ăn mòn" gần như toàn bộ lợi nhuận tạo ra từ hoạt động tín dụng, dịch vụ và kinh doanh vốn.

Việc dồn lực trích lập vào quý cuối năm cho thấy Sacombank đang đẩy nhanh tiến trình làm sạch bảng cân đối kế toán, đặc biệt là xử lý các khoản nợ xấu, nợ tiềm ẩn rủi ro và tài sản tồn đọng phát sinh trong giai đoạn tái cơ cấu kéo dài. Đây là lựa chọn mang tính hy sinh lợi nhuận ngắn hạn để củng cố an toàn tài chính, nhưng cũng đồng thời phơi bày áp lực còn lớn từ "di sản" nợ xấu chưa được xử lý triệt để.

Hệ quả là lợi nhuận trước thuế cả năm 2025 chỉ còn khoảng 7.600 tỷ đồng, tương đương hơn 50% kế hoạch lợi nhuận được Đại hội đồng cổ đông thông qua. Con số này phản ánh nghịch lý: Sacombank vẫn tạo ra lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh chính, song kết quả cuối cùng lại bị "nuốt chửng" bởi chi phí dự phòng, cho thấy bài toán chất lượng tài sản vẫn là điểm nghẽn lớn nhất trong bức tranh tài chính của ngân hàng.

Ở góc độ dài hạn, việc tăng mạnh trích lập có thể giúp Sacombank nâng cao bộ đệm rủi ro và cải thiện nền tảng tài chính cho các năm sau. Tuy nhiên, trong ngắn hạn, cú trượt mạnh ở quý IV/2025 đã tạo ra khoảng lặng đáng kể cho kỳ vọng lợi nhuận, đồng thời đặt ra câu hỏi về tiến độ và hiệu quả thực sự của quá trình xử lý nợ xấu mà ngân hàng đang theo đuổi.

Nợ xấu và áp lực tái cơ cấu

Việc tăng mạnh trích lập dự phòng phản ánh cách tiếp cận thận trọng hơn của Sacombank trong quản trị rủi ro, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế còn nhiều bất định và chất lượng tài sản chịu áp lực.

Dù tỷ lệ nợ xấu được kiểm soát trong giới hạn cho phép, song quy mô tuyệt đối của nợ xấu và các khoản phải xử lý sau tái cơ cấu vẫn là bài toán lớn. Điều này buộc Sacombank phải ưu tiên củng cố "bộ đệm" tài chính, chấp nhận hy sinh lợi nhuận ngắn hạn để tạo nền tảng an toàn hơn cho các năm tiếp theo.

Song song đó, ngân hàng cũng tiếp tục tinh gọn bộ máy, cắt giảm nhân sự và kiểm soát chi phí vận hành, nhằm cải thiện hiệu quả hoạt động trong trung và dài hạn.

Thị trường phản ứng thận trọng

Thông tin lỗ quý IV đã nhanh chóng tác động đến tâm lý nhà đầu tư. Cổ phiếu STB chịu áp lực điều chỉnh, phản ánh lo ngại về tiến độ xử lý nợ xấu cũng như khả năng hoàn thành các mục tiêu lợi nhuận trong giai đoạn tới.

Dù vậy, nhiều ý kiến phân tích cho rằng, nếu quá trình xử lý tài sản tồn đọng được đẩy nhanh và chất lượng tín dụng được cải thiện, Sacombank vẫn còn dư địa phục hồi nhờ quy mô lớn, mạng lưới rộng và nền tảng khách hàng ổn định.

Nhìn tổng thể, năm 2025 của Sacombank là sự đan xen giữa tăng trưởng và áp lực. 3 quý đầu năm cho thấy khả năng tạo lợi nhuận và mở rộng hoạt động, trong khi quý IV phơi bày rõ những "vết hằn" còn lại của quá trình tái cơ cấu kéo dài.

Thách thức lớn nhất với Sacombank trong thời gian tới vẫn là xử lý triệt để nợ xấu, cải thiện chất lượng tài sản và đưa lợi nhuận trở lại quỹ đạo bền vững. Cách ngân hàng cân bằng giữa tăng trưởng và an toàn sẽ quyết định việc liệu cú trượt chân quý IV/2025 chỉ là bước lùi tạm thời, hay là dấu hiệu cho những khó khăn kéo dài phía trước.