Sai lầm thường gặp khi xử trí tăng huyết áp đột ngột

Khi huyết áp tăng đột ngột, nếu không được xử trí đúng và kịp thời, người bệnh có thể đối mặt với các biến chứng nguy hiểm như đột quỵ, nhồi máu cơ tim, suy tim cấp hoặc tổn thương thận cấp. Vì vậy, việc nhận biết sớm dấu hiệu bất thường và xử trí đúng cách đóng vai trò then chốt trong phòng ngừa rủi ro.

Theo ThS.BS Nguyễn Thu Huyền (Viện Tim mạch, Bệnh viện 19-8), khi phát hiện chỉ số huyết áp tăng cao bất thường, trước hết cần giữ cho người bệnh ở trạng thái nghỉ ngơi tuyệt đối. Nên đặt bệnh nhân ngồi hoặc nằm ở nơi yên tĩnh, thoáng khí, tránh ánh sáng mạnh và tiếng ồn, đồng thời nới lỏng quần áo để cơ thể được thư giãn. Yếu tố tâm lý rất quan trọng bởi lo lắng, hoảng sợ có thể khiến huyết áp tiếp tục tăng cao. Sau khoảng 5–10 phút nghỉ ngơi, cần đo lại huyết áp để đánh giá chính xác tình trạng.

Nếu huyết áp tâm thu ở mức trên 140 mmHg nhưng dưới 160 mmHg, người bệnh có thể tiếp tục theo dõi tại nhà, hạn chế đi lại và duy trì chế độ nghỉ ngơi. Việc dùng thuốc hạ áp phải được thực hiện đúng theo đơn đã được bác sĩ kê, không tự ý tăng liều hoặc đổi thuốc. Trong trường hợp chỉ số huyết áp không ổn định kéo dài, người bệnh nên chủ động tái khám sớm hơn lịch hẹn để được điều chỉnh phác đồ điều trị phù hợp.

Khi huyết áp tâm thu từ 160 mmHg trở lên, đặc biệt nếu đã được bác sĩ hướng dẫn từ trước, người bệnh có thể sử dụng thuốc hạ áp tác dụng nhanh theo chỉ định. Đây thường là các thuốc có thời gian khởi phát nhanh và thời gian tác dụng ngắn, giúp kiểm soát tình trạng tăng huyết áp cấp thời.

Trong thời gian này, bệnh nhân cần nằm nghỉ tuyệt đối và theo dõi sát chỉ số huyết áp. Nếu huyết áp không giảm sau khi dùng thuốc, hoặc tại nhà không có sẵn thuốc phù hợp, cần nhanh chóng đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất để được xử trí chuyên môn.

Đáng lưu ý, nếu cơn tăng huyết áp đi kèm các triệu chứng như đau ngực, khó thở, yếu hoặc liệt tay chân, nói khó, nhìn mờ, lơ mơ, nôn ói nhiều hoặc mất ý thức, đây có thể là dấu hiệu của biến chứng tim mạch hoặc thần kinh cấp tính. Trong tình huống này, cần gọi cấp cứu hoặc đưa người bệnh đến bệnh viện ngay lập tức, tuyệt đối không chờ huyết áp tự hạ.

Các chuyên gia cũng cảnh báo một số sai lầm thường gặp khi xử trí tăng huyết áp đột ngột. Việc tụ tập đông người xung quanh bệnh nhân, gây kích động hoặc áp dụng các biện pháp dân gian như bấm huyệt, chích máu đầu ngón tay, dái tai không những không có cơ sở khoa học mà còn có thể làm chậm trễ thời gian cấp cứu. Đối với những bệnh nhân đang dùng thuốc kháng đông hoặc có rối loạn đông máu, việc chích máu có thể gây chảy máu kéo dài, tăng nguy cơ nhiễm trùng và làm tình trạng trở nên nghiêm trọng hơn.

Để phòng ngừa cơn tăng huyết áp và giảm nguy cơ biến chứng, nguyên tắc quan trọng nhất là tuân thủ điều trị lâu dài. Người bệnh cần uống thuốc đều đặn mỗi ngày vào một thời điểm cố định, không tự ý ngưng thuốc khi thấy huyết áp ổn định. Nếu quên liều, nên uống ngay khi nhớ ra trong ngày, trừ khi gần sát thời điểm của liều kế tiếp theo hướng dẫn của bác sĩ. Việc bỏ thuốc hoặc dùng thuốc không đều là nguyên nhân phổ biến khiến huyết áp dao động thất thường.

Bên cạnh đó, duy trì lối sống khoa học có ý nghĩa quyết định trong kiểm soát huyết áp. Thời tiết lạnh có thể làm co mạch ngoại vi, khiến huyết áp tăng cao, do đó người bệnh cần giữ ấm cơ thể, đặc biệt khi ra ngoài vào sáng sớm hoặc ban đêm. Ngủ đủ giấc, tránh thức khuya kéo dài và hạn chế căng thẳng tâm lý cũng giúp ổn định hệ thần kinh giao cảm - yếu tố có liên quan mật thiết đến điều hòa huyết áp.

Chế độ dinh dưỡng đóng vai trò trung tâm trong kiểm soát bệnh. Người tăng huyết áp nên hạn chế muối dưới 5g mỗi ngày theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới, giảm thực phẩm chế biến sẵn, đồ ăn nhiều dầu mỡ và chất béo bão hòa. Tăng cường rau xanh, trái cây tươi, thực phẩm giàu kali, canxi và chất xơ sẽ hỗ trợ cân bằng huyết áp. Đồng thời, cần hạn chế rượu bia vì cồn có thể kích hoạt hệ thần kinh giao cảm, làm tim đập nhanh và tăng huyết áp, đặc biệt nguy hiểm ở người có xơ vữa động mạch hoặc bệnh mạch vành.

Hoạt động thể lực đều đặn cũng giúp cải thiện độ đàn hồi thành mạch và tăng hiệu quả điều hòa huyết áp. Người bệnh nên duy trì vận động mức độ vừa phải như đi bộ nhanh, đạp xe nhẹ hoặc tập dưỡng sinh từ 30 phút mỗi ngày, ít nhất 5 ngày mỗi tuần. Khi trời lạnh, nên khởi động kỹ trong nhà trước khi tập và tránh thay đổi nhiệt độ đột ngột sau khi ra mồ hôi.

Tăng huyết áp là bệnh lý mạn tính nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu người bệnh hiểu rõ tình trạng của mình và chủ động phối hợp điều trị. Nhận biết sớm cơn tăng huyết áp, xử trí đúng cách và duy trì lối sống lành mạnh chính là chìa khóa giúp giảm thiểu nguy cơ đột quỵ và các biến cố tim mạch nguy hiểm.