Số ca tử vong vì bệnh lao ở Việt Nam cao hơn số ca do tai nạn giao thông

Nỗ lực xử lý bệnh lao từ chính sách đến thực tiễn

Theo Nghị quyết 72-NQ/TW ngày 09/9/2025 về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, định hướng quan trọng của ngành y tế là chuyển trọng tâm từ "chữa bệnh" sang "phòng bệnh", lấy y tế cơ sở làm nền tảng.

Từ năm 2026, "người dân được khám sức khỏe định kỳ và sàng lọc miễn phí ít nhất 1 lần mỗi năm", qua đó tạo cơ hội phát hiện sớm nhiều bệnh, trong đó có bệnh lao.

Trên cơ sở chủ đề toàn cầu, Việt Nam lựa chọn chủ đề Ngày Thế giới phòng chống lao năm 2026 là: "Phát hiện lao gắn với khám sức khỏe định kỳ cho mỗi người dân".

Theo đó, người dân sẽ được khám sức khỏe định kỳ hoặc sàng lọc miễn phí ít nhất 1 lần mỗi năm, đồng thời được lập sổ sức khỏe điện tử để theo dõi tình trạng sức khỏe suốt đời. Đây không chỉ là chính sách an sinh mà còn là công cụ quan trọng giúp phát hiện sớm các bệnh lý nguy hiểm, trong đó có bệnh lao.

Việc lồng ghép sàng lọc lao vào khám định kỳ giúp tăng khả năng phát hiện bệnh ngay từ giai đoạn sớm, đặc biệt ở những trường hợp không có triệu chứng. Các kỹ thuật như chụp X-quang phổi và xét nghiệm GeneXpert sẽ đóng vai trò quan trọng trong quá trình này.

Hiện nay, hệ thống y tế đã có sự chuẩn bị đáng kể với hàng trăm máy X-quang, cùng hàng chục xe chụp X-quang kỹ thuật số lưu động, sẵn sàng phục vụ công tác sàng lọc trên diện rộng.

Trong những năm qua, công tác phòng chống lao tại Việt Nam nhận được sự quan tâm đặc biệt từ Đảng và Nhà nước, với nhiều chính sách và hành động cụ thể.

Các văn bản quan trọng như Luật Phòng, chống bệnh truyền nhiễm, Chiến lược quốc gia phòng chống lao, cùng các chỉ đạo của Chính phủ đã tạo hành lang pháp lý vững chắc cho hoạt động này. Đặc biệt, các chỉ đạo gần đây yêu cầu tăng cường phát hiện chủ động, gắn công tác phòng chống lao với hệ thống y tế cơ sở và khám chữa bệnh thường quy.

Hướng tới mục tiêu chấm dứt bệnh lao vào năm 2030

Khám sàng lọc bệnh lao chưa được đưa vào trong danh mục khám sức khỏe ban đầu, khám sức khỏe định kỳ. Thực tế tại Việt Nam chỉ có khoảng 23% người dân được khám chữa bệnh (theo điều tra dân số 2024), tổng số người có việc làm là khoảng 52 triệu người tuy được khám sức khỏe định kỳ hằng năm nhưng vẫn bị bỏ sót khám sàng lọc lao. Như vậy, số người không được khám sàng lọc bệnh lao ước tính khoảng 40–50% dân số hiện nay.

Với chưa đầy 5 năm để đạt mục tiêu chấm dứt bệnh lao vào năm 2030, Việt Nam đang đứng trước yêu cầu phải đẩy nhanh tiến độ và tăng cường các giải pháp mang tính đột phá.

Chủ đề toàn cầu năm 2026  - "Yes! We Can End TB! Led by Countries! Powered by People!" - Đúng! Chúng ta có thể chấm dứt bệnh lao! Quốc gia dẫn dắt- Nhân dân đồng hành" - nhấn mạnh vai trò dẫn dắt của các quốc gia và sức mạnh của cộng đồng trong cuộc chiến này.

Tại Việt Nam, tinh thần đó được cụ thể hóa bằng việc phát huy vai trò của y tế cơ sở, tăng cường truyền thông, giảm kỳ thị và huy động sự tham gia của toàn xã hội.

Có thể nói, việc triển khai khám sức khỏe định kỳ toàn dân không chỉ là giải pháp y tế mà còn là chiến lược phát triển bền vững, giúp giảm chi phí điều trị, nâng cao chất lượng sống và bảo vệ sức khỏe cộng đồng một cách toàn diện.