Sốt xuất huyết lan rộng tại nhiều địa phương trước đây ít ghi nhận ca bệnh

Thông tin trên được các chuyên gia y tế đưa ra tại Hội nghị Sốt xuất huyết Dengue 2026 diễn ra trong hai ngày 5-6/11/2026, do Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế chủ trì, phối hợp với Trung tâm Nghiên cứu Sức khỏe cộng đồng và Phòng chống chấn thương (CCHIP) và Takeda Việt Nam tổ chức.

Theo TS. Hoàng Minh Đức - Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), Sốt xuất huyết Dengue (SXHD) là một trong những bệnh truyền nhiễm do muỗi vằn lây truyền gia tăng nhanh nhất thế giới, với khoảng 100-400 triệu ca nhiễm mỗi năm.

Tại Việt Nam, SXHD đã gây gánh nặng liên tục suốt hơn 4 thập kỷ. Kể từ năm 1980 đến nay, cả nước ghi nhận hàng trăm nghìn ca mắc mỗi năm, và năm nào cũng có ca tử vong. Tỷ lệ mắc SXHD/100.000 dân cao hơn rất nhiều so với các bệnh truyền nhiễm khác - đứng hàng đầu về tỷ lệ mắc và thứ hai về tỷ lệ tử vong trong nhóm bệnh truyền nhiễm tại Việt Nam.

Năm 2025, Việt Nam ghi nhận 184.903 ca – cao nhất khu vực châu Á – Thái Bình Dương, vượt Philippines, Indonesia và Bangladesh. Trong 10 tháng năm 2026, cả nước ghi nhận 170.684 trường hợp mắc và 21 ca tử vong.

Trước thực tế này, theo TS. Hoàng Minh Đức, cần triển khai các giải pháp phòng bệnh quyết liệt, chủ động và dựa trên bằng chứng khoa học. Đồng thời, việc tham khảo, vận dụng kinh nghiệm quốc tế phù hợp với thực tiễn Việt Nam, kết hợp kiểm soát muỗi truyền bệnh và nâng cao nhận thức cộng đồng, là cần thiết để nâng cao hiệu quả dự phòng và giảm gánh nặng do SXHD.

Nhiều bằng chứng cho thấy tiêm chủng đã được triển khai và tạo bước tiến cụ thể tại nhiều quốc gia. Theo chia sẻ của TS.BS. Rosana Richtmann - Giám đốc Ủy ban Kiểm soát Nhiễm khuẩn (ICC), Bệnh viện Phụ sản Santa Joana, Nguyên Chủ tịch Hội Truyền nhiễm São Paulo, Brazil, quốc gia này đã triển khai vaccine phòng SXHD trong chương trình tiêm chủng công từ năm 2024, bắt đầu tại 521 địa phương và mở rộng ra toàn bộ 2.752 địa phương, với 24 triệu liều đã được phân phối. 

Số liệu thực tế tại São Paulo giai đoạn 2024–2025 ghi nhận việc tiêm đủ hai mũi giúp giảm 73,1% nguy cơ mắc SXHD có triệu chứng và giảm 87,9% nguy cơ nhập viện. Tại Indonesia, vaccine cũng đang được triển khai kết hợp ứng dụng công nghệ y tế trong dự phòng chủ động tại các khu vực nguy cơ cao.

Ông Benjamin Ping, Tổng Giám đốc Takeda Việt Nam, chia sẻ: Mặc dù mức độ nhận biết về SHXD tại Việt Nam tương đối cao, nghiên cứu cho thấy phần lớn người dân vẫn chưa hiểu đầy đủ về nguy cơ, mức độ nghiêm trọng của bệnh đối với bản thân và gia đình, cũng như sự cấp thiết của việc chủ động phòng ngừa. Vì vậy, cần tăng cường các biện pháp phòng ngừa chủ động để giảm gánh nặng SXHD tại Việt Nam.

Trước thực tế SXHD xảy ra quanh năm, các chuyên gia kêu gọi triển khai đồng bộ các biện pháp dự phòng chủ động ở mọi cấp - từ tăng cường giám sát dịch tễ, nâng cao năng lực điều trị, đến truyền thông thay đổi hành vi và khuyến khích tiêm chủng phù hợp. TTND.GS.TS. Nguyễn Văn Kính, Nguyên Giám đốc Bệnh viện Nhiệt đới Trung ương cho rằng, cần kết hợp đồng thời các biện pháp, gồm tiêm chủng vaccine SXHD theo quy định hiện hành cùng với công tác giám sát, phòng bệnh theo quy định của Bộ Y tế và kiểm soát côn trùng trung gian truyền bệnh (tránh muỗi đốt, diệt bọ gậy, lăng quăng).

Việc kết hợp cùng lúc các biện pháp phòng bệnh chủ động được xem là tín hiệu chính sách phù hợp với khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới về chiến lược tích hợp kiểm soát SXHD.