Suýt mất chân vì tự đắp lá chữa bỏng lửa suốt một tháng

Hoại tử nghiêm trọng sau một tháng tự điều trị tại nhà

Bệnh nhân V.M.D (44 tuổi, người dân tộc thiểu số, trú tại tỉnh Tuyên Quang) được đưa đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương trong tình trạng cẳng chân trái hoại tử nặng, mùi hôi bốc ra từ vùng tổn thương do nhiễm trùng kéo dài.

Theo lời kể của bệnh nhân, cách thời điểm nhập viện khoảng một tháng, anh bị bỏng lửa ở vùng cẳng chân trái trong sinh hoạt. Tuy nhiên, thay vì đến cơ sở y tế để được thăm khám và xử trí đúng cách, người bệnh lại lựa chọn phương pháp điều trị theo kinh nghiệm dân gian bằng cách đắp lá cây tại nhà.

Trong những ngày đầu, vết bỏng chỉ đỏ rát và đau nhẹ. Tuy nhiên sau đó vùng da bị tổn thương bắt đầu sưng to, đau tăng dần, xuất hiện dịch mủ và mùi hôi. Do tin rằng việc đắp lá sẽ giúp vết thương nhanh lành, bệnh nhân vẫn tiếp tục tự điều trị trong nhiều tuần.

Chỉ đến khi vết thương chuyển sang màu đen, hoại tử lan rộng và cơn đau trở nên dữ dội, người bệnh mới được gia đình đưa đến bệnh viện tuyến tỉnh. Sau khi thăm khám, các bác sĩ nhận định tình trạng tổn thương đã quá nặng, có nguy cơ nhiễm trùng lan rộng nên nhanh chóng chuyển bệnh nhân lên Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương để điều trị chuyên sâu.

TS.BS Dương Mạnh Chiến, Phụ trách khoa Phẫu thuật Tạo hình thẩm mỹ và Liên chuyên khoa, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho biết, khi tiếp nhận bệnh nhân, các bác sĩ ghi nhận toàn bộ mặt sau cẳng chân trái đã hoại tử gần như hoàn toàn. Vùng tổn thương lan rộng tới 50–70% bàn chân, xâm lấn sâu đến xương gót, gân gót (gân Achilles) và các đầu xương chày, xương mác.

Không chỉ phần da và mô mềm bị phá hủy, tình trạng nhiễm trùng còn ăn sâu vào xương, khiến nguy cơ mất chi trở nên rất cao nếu không được xử trí kịp thời.

Ngay sau khi đánh giá tình trạng, ê-kíp phẫu thuật đã tiến hành cắt lọc toàn bộ phần mô hoại tử mủn đen để loại bỏ ổ nhiễm trùng. Đồng thời, hệ thống hút áp lực âm (VAC) được đặt tại vùng tổn thương nhằm kiểm soát dịch tiết và tạo điều kiện cho mô lành phát triển.

Sau khoảng một tuần điều trị tích cực, quá trình hoại tử đã được kiểm soát, tạo tiền đề cho giai đoạn phẫu thuật tái tạo một bước can thiệp phức tạp nhằm cứu giữ chi thể cho bệnh nhân.

Đại phẫu vi phẫu 6 giờ để cứu chân bệnh nhân

Sau khi kiểm soát được tình trạng nhiễm trùng, các bác sĩ bước vào giai đoạn tái tạo mô cho vùng khuyết hổng rộng ở cẳng chân nơi nhiều cấu trúc quan trọng như gân và xương đã bị lộ ra ngoài.

Theo TS.BS Dương Mạnh Chiến, đây là một ca phẫu thuật đặc biệt khó do vùng tổn thương rất lớn và đã có viêm xương. Nếu không che phủ mô mềm kịp thời, nguy cơ nhiễm trùng tái phát và phải cắt cụt chi là rất cao.

Trong cuộc đại phẫu kéo dài khoảng 6 giờ, ê-kíp tạo hình đã phối hợp chặt chẽ với các bác sĩ chuyên khoa chấn thương chỉnh hình để nạo sạch tổ chức viêm và mô hoại tử trong xương. Sau đó, các bác sĩ thực hiện kỹ thuật vi phẫu để tái tạo vùng khuyết hổng.

Giải pháp được lựa chọn là lấy vạt da cơ từ vùng lưng của chính bệnh nhân để ghép vào cẳng chân bị tổn thương. Phần cơ của vạt ghép có nhiệm vụ cung cấp nguồn máu dồi dào, giúp đưa kháng sinh và các tế bào miễn dịch đến vùng viêm xương, từ đó kiểm soát nhiễm trùng hiệu quả hơn.

Trong khi đó, lớp da của vạt ghép giúp tái tạo lớp đệm gót chân bộ phận đóng vai trò quan trọng trong việc chịu lực và hỗ trợ đi lại sau này.

Thách thức lớn nhất của ca phẫu thuật nằm ở việc nối các mạch máu nuôi vạt ghép vào hệ mạch vùng cẳng chân, vốn đã bị tổn thương nghiêm trọng do nhiễm trùng kéo dài. Các bác sĩ đã áp dụng kỹ thuật nối mạch, vừa đảm bảo cung cấp máu nuôi cho vạt ghép, vừa duy trì được dòng máu xuống bàn chân.

Theo các chuyên gia, đây là loại phẫu thuật nặng với nhiều nguy cơ do diện tích tổn thương rộng, nguy cơ chảy máu cao và thời gian mổ kéo dài. Đặc biệt, bệnh nhân phải được gây mê trong tư thế nằm sấp tư thế phẫu thuật tiềm ẩn nhiều rủi ro hơn so với các ca mổ thông thường.

"Với mức độ tổn thương như trường hợp này, ở nhiều cơ sở y tế khác bệnh nhân có thể đã phải cắt cụt chi để tránh nguy cơ nhiễm trùng lan rộng và đe dọa tính mạng. Tuy nhiên, nhờ các kỹ thuật tạo hình và vi phẫu hiện đại, chúng tôi vẫn có thể bảo tồn chi thể nếu kiểm soát tốt nhiễm trùng và tái tạo mô phù hợp", TS.BS Dương Mạnh Chiến cho biết.

Sau phẫu thuật hai ngày, tình trạng vạt ghép bước đầu ổn định, dấu hiệu tưới máu tốt. Tuy nhiên, bệnh nhân vẫn cần được theo dõi sát trong thời gian dài để kiểm soát hoàn toàn nhiễm trùng, đồng thời tập phục hồi chức năng nhằm lấy lại khả năng vận động của chân.

Các bác sĩ cũng cảnh báo rằng bỏng lửa diện rộng là dạng bỏng đặc biệt nguy hiểm, bởi tổn thương thường sâu và dễ lan rộng, có thể phá hủy da, mô mềm, mạch máu, thậm chí xương nếu không được điều trị kịp thời.

Việc tự ý đắp lá, sử dụng thuốc không rõ nguồn gốc hoặc chậm trễ đến cơ sở y tế có thể khiến vết thương nhiễm trùng nặng, dẫn đến hoại tử mô, phá hủy gân và xương, làm tăng nguy cơ mất chi và thậm chí đe dọa tính mạng.

Các chuyên gia khuyến cáo, khi bị bỏng, đặc biệt là bỏng lửa diện rộng hoặc các vết thương hở sâu, người dân tuyệt đối không tự ý điều trị bằng các phương pháp dân gian. Khi xuất hiện các dấu hiệu như sưng đau tăng dần, chảy dịch, đổi màu da hoặc hoại tử, cần đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt để được thăm khám và xử trí đúng cách.