Sẽ tăng mức phạt, có thể xử lý hình sự vi phạm an toàn thực phẩm

Xử phạt chưa đủ răn đe, nhiều vụ việc đã chuyển cơ quan điều tra

Chia sẻ tại hội nghị giao ban báo chí do Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Bộ Thông tin và Truyền thông, Hội Nhà báo Việt Nam phối hợp tổ chức sáng 21/4 ở Hà Nội, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên cho biết tình hình vi phạm an toàn thực phẩm (ATTP) vẫn diễn biến phức tạp, thu hút sự quan tâm lớn của xã hội.

Theo số liệu Bộ Y tế tổng hợp, năm 2024 toàn ngành đã kiểm tra 54.820 cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm, phát hiện 22.073 cơ sở vi phạm. Trong đó, 9.144 cơ sở bị xử lý, 6.658 cơ sở bị xử phạt tiền với tổng số tiền khoảng 33,5 tỷ đồng. Ngoài phạt tiền, nhiều biện pháp bổ sung được áp dụng như đình chỉ lưu hành, yêu cầu khắc phục điều kiện sản xuất, thu hồi sản phẩm không đạt yêu cầu.

Từ đầu năm 2025 đến nay, đã kiểm tra 334.764 cơ sở, phát hiện hơn 20.000 cơ sở vi phạm, xử lý trên 6.500 cơ sở với tổng tiền phạt 33,8 tỷ đồng, bình quân gần 6,8 triệu đồng mỗi cơ sở.

Đáng chú ý, Bộ Y tế đã chuyển 18 vụ việc có dấu hiệu hình sự sang cơ quan công an để điều tra. Theo Thứ trưởng, một số doanh nghiệp đã lợi dụng sự thông thoáng của cơ chế, cải cách thủ tục hành chính để hợp thức hóa hồ sơ, nhãn mác, công bố sản phẩm đúng quy định nhưng chất lượng thực tế không bảo đảm.

"Có những sản phẩm nhìn hồ sơ hoàn toàn hợp lệ, chỉ khi cơ quan chức năng theo dõi, lấy mẫu kiểm nghiệm trong thời gian dài mới phát hiện vi phạm. Nếu chế tài không đủ mạnh, doanh nghiệp sẵn sàng nộp phạt để tiếp tục vi phạm", Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên nhấn mạnh.

Bộ Y tế đang trình sửa đổi nghị định xử phạt hành chính trong lĩnh vực ATTP theo hướng tăng mạnh mức phạt, đồng thời phối hợp với cơ quan công an áp dụng nghiêm các quy định của Bộ luật Hình sự đối với các hành vi cố ý vi phạm, tiếp tay, bao che.

Sửa Luật An toàn thực phẩm, quản lý thống nhất từ Trung ương đến xã, phường

Theo Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên, sau 16 năm thực hiện, Luật An toàn thực phẩm đã bộc lộ nhiều bất cập, đặc biệt là mô hình quản lý phân tán giữa các bộ, ngành và hạn chế trong kiểm soát tại cơ sở. Bộ Y tế đã báo cáo Chính phủ và Ủy ban Thường vụ Quốc hội, dự kiến trình dự án luật sửa đổi tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI vào tháng 10 tới.

Dự thảo luật tập trung vào bốn nhóm chính sách lớn. Trước hết là hoàn thiện bộ máy quản lý nhà nước theo hướng một đầu mối thống nhất từ Trung ương đến địa phương, đồng thời tăng cường phân cấp, phân quyền cho cơ sở.

Bộ Y tế đang nghiên cứu mô hình từng thí điểm tại TPHCM, Đà Nẵng và Bắc Ninh; trong đó TPHCM đã thành lập Sở An toàn thực phẩm trực thuộc UBND thành phố để quản lý tập trung.

Chính sách thứ hai là quản lý ATTP theo chuỗi giá trị từ sản xuất đến tiêu thụ. Thứ ba là siết chặt kiểm soát nguyên liệu, phụ gia, hóa chất có nguy cơ bị lạm dụng. Thứ tư là khuyến khích doanh nghiệp đầu tư công nghệ, nâng cao năng lực sản xuất thực phẩm an toàn.

Thứ trưởng cho rằng, nhiều vi phạm được phát hiện từ phản ánh của người dân, chính quyền xã, phường, lực lượng công an cơ sở. Do đó, cùng với sửa luật, truyền thông đóng vai trò then chốt trong thay đổi nhận thức của doanh nghiệp và người tiêu dùng.

Bộ Y tế đề nghị các cơ quan báo chí trong Tháng hành động vì ATTP tập trung tuyên truyền để doanh nghiệp nhận thức rõ trách nhiệm bảo vệ sức khỏe người dân; hướng dẫn người dân thay đổi thói quen tiêu dùng, ưu tiên sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng; đồng thời truyền thông ngay từ giai đoạn dự thảo luật để doanh nghiệp chủ động chuẩn bị điều kiện thực hiện.

"Mỗi người dân cần trở thành 'tai mắt' trong bảo vệ an toàn thực phẩm. Cơ quan quản lý không thể kiểm tra hết nếu thiếu sự giám sát của cộng đồng", Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên nhấn mạnh.