Thu phí bản quyền âm nhạc - Bài 1: Người kinh doanh lúng túng trong "ma trận" câu hỏi

Một quy định, nhiều cách hiểu

Thông tin về việc thu tiền quyền tác giả đối với một số loại hình kinh doanh đang nhận được sự quan tâm của nhiều hộ kinh doanh dịch vụ. Tuy nhiên, qua ghi nhận của phóng viên, điều dễ nhận thấy là cùng một quy định nhưng cách tiếp cận và cách hiểu của mỗi người lại có sự khác nhau.

Có người cho rằng cơ sở của mình không thuộc diện áp dụng, có người băn khoăn việc mở nhạc nền hay chương trình truyền hình để phục vụ khách có làm phát sinh nghĩa vụ chi trả hay không. Chính sự khác biệt trong cách hiểu ấy khiến không ít hộ kinh doanh vẫn còn lúng túng khi tìm hiểu và chuẩn bị thực hiện quy định.

Chị N.T.H., chủ một quán cà phê tại Hà Nội, cho biết nhiều năm nay quán chủ yếu mở nhạc nhẹ hoặc các chương trình trên truyền hình để tạo không gian cho khách. Gần đây, khi nghe thông tin về việc thu tiền quyền tác giả đối với một số cơ sở kinh doanh, chị bắt đầu băn khoăn liệu hoạt động của quán mình có thuộc diện phải thực hiện nghĩa vụ hay không.

"Nếu khách đến quán uống cà phê rồi tình cờ nghe nhạc thì có được xem là khai thác tác phẩm để kinh doanh không? Tôi chưa biết trường hợp của mình được xác định như thế nào nên cũng rất lúng túng,"chị H. chia sẻ.

Không chỉ các quán cà phê, những mô hình kinh doanh có sử dụng âm nhạc theo hình thức khác cũng đang có cách hiểu khác nhau về quy định. Anh N.V.M., chủ mô hình "Hát cho nhau nghe" tại Hà Nội, cho biết cơ sở của anh chủ yếu kinh doanh đồ uống, còn khách tự đăng ký bài hát để giao lưu với nhau.

Theo anh, đây là hoạt động tạo không khí cho khách hơn là tổ chức biểu diễn chuyên nghiệp nên khi nghe thông tin về việc thu tiền quyền tác giả, anh cũng không biết mô hình của mình sẽ được xác định theo tiêu chí nào.

"Nếu quy định đã có thì chúng tôi sẵn sàng thực hiện. Nhưng điều người kinh doanh cần là biết rõ mô hình của mình có thuộc trường hợp áp dụng hay không để còn chủ động thực hiện đúng," anh M. nói.

Anh P.T.T., chủ một homestay tại khu vực hồ Đồng Đò (xã Kim Anh, Hà Nội), cho biết cơ sở của anh thường mở nhạc nhẹ tại khu vực sinh hoạt chung nhằm tạo không gian thư giãn cho khách lưu trú. Theo anh, điều khiến nhiều chủ homestay băn khoăn không phải là việc có thực hiện nghĩa vụ hay không mà là chưa xác định được hoạt động của mình có thuộc trường hợp phải chi trả theo quy định hay không.

"Mỗi mô hình kinh doanh đều có cách sử dụng âm nhạc khác nhau. Nếu cơ quan quản lý hướng dẫn cụ thể đối tượng áp dụng thì người kinh doanh sẽ dễ thực hiện hơn, tránh tình trạng mỗi nơi hiểu một kiểu," anh T. chia sẻ.

Qua các cuộc trao đổi với nhiều hộ kinh doanh, phóng viên nhận thấy những băn khoăn của mỗi người tuy được đặt ra theo những cách khác nhau nhưng đều xuất phát từ một nguyên nhân chung: mỗi loại hình kinh doanh có đặc điểm hoạt động riêng, trong khi cách hiểu về phạm vi áp dụng quy định vẫn chưa thật sự thống nhất. Chính điều đó khiến cùng một quy định nhưng mỗi người lại hình dung về trường hợp của mình theo một cách khác nhau.

Làm sao để thực hiện đúng?

Không ít chủ cơ sở kinh doanh chia sẻ, điều khiến họ băn khoăn không nằm ở việc có phải chi trả tiền quyền tác giả hay không, mà là thực hiện như thế nào để đúng quy định.

Nhiều chủ quán cà phê cho biết, cơ sở của họ chỉ mở nhạc nền từ các nền tảng phổ biến để tạo không gian cho khách, không tổ chức biểu diễn, không bán vé hay kinh doanh âm nhạc. Vì vậy, họ không biết trường hợp của mình có thuộc đối tượng phải trả tiền quyền tác giả hay không.

Trong khi đó, các chủ homestay, nhà hàng hay mô hình "Hát cho nhau nghe" lại có những băn khoăn khác. Có người đặt câu hỏi nếu cùng một cơ sở vừa phát nhạc nền, vừa thỉnh thoảng tổ chức đêm giao lưu âm nhạc thì nghĩa vụ chi trả được xác định như thế nào; có người lo ngại việc nhiều đơn vị cùng đến đề nghị ký hợp đồng sẽ khiến họ không biết phải làm việc với ai để tránh thực hiện trùng lặp.

Qua ghi nhận của phóng viên, phần lớn các thắc mắc đều xoay quanh ba vấn đề: cơ sở nào thuộc diện phải chi trả; mức chi trả được xác định theo tiêu chí nào; và thực hiện với đơn vị nào để đúng quy định. Khi chưa có câu trả lời thống nhất cho những câu hỏi này, không ít hộ kinh doanh vẫn lựa chọn tâm lý chờ đợi hoặc dè dặt trước khi đưa ra quyết định.

Chính vì vậy, mong muốn chung của nhiều chủ cơ sở không phải là được miễn nghĩa vụ, mà là có cách hiểu thống nhất để biết mình phải thực hiện như thế nào cho đúng, tránh tình trạng vô tình vi phạm hoặc phát sinh tranh chấp trong quá trình kinh doanh.