Tích hợp đầu mối, không tích hợp cơ học quyền lợi nhóm yếu thế

Đánh giá cao việc chuyển đổi phương thức quản lý và lồng ghép giới

Phát biểu tại tổ, đại biểu Lê Kim Anh nhận định việc chuyển từ quản lý theo "chương trình/ngành" sang quản lý theo mục tiêu phát triển tổng thể theo vùng, địa bàn và đối tượng thụ hưởng là bước tiến quan trọng, hướng tới phát triển bền vững.

Đồng tình với chủ trương phân cấp, phân quyền mạnh mẽ cho địa phương gắn với trách nhiệm giải trình, đại biểu nhấn mạnh: "Trung ương tập trung xây dựng thể chế, tiêu chí, định mức, hướng dẫn chuyên môn, kiểm tra và đánh giá; địa phương được chủ động lựa chọn thứ tự ưu tiên, lồng ghép nguồn lực và tổ chức thực hiện phù hợp với điều kiện thực tế. Cần chuyển mạnh sang phương thức 'một địa bàn - một kế hoạch tích hợp - một đầu mối báo cáo - nhiều nguồn lực'".

Bên cạnh đó, đại biểu đánh giá cao việc lồng ghép giới được thể hiện xuyên suốt trong dự thảo Nghị quyết, từ giảm nghèo đa chiều, an sinh xã hội, chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ em đến thu hẹp khoảng cách thụ hưởng văn hóa giữa các vùng miền, tầng lớp dân cư. Đại biểu cũng hoàn toàn thống nhất với nguyên tắc phân bổ ngân sách ưu tiên tối đa cho các xã, thôn đặc biệt khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo.

Tích hợp đầu mối nhưng không tích hợp cơ học quyền lợi của nhóm yếu thế

Tuy nhiên, đại biểu lưu ý quá trình tích hợp dù tránh được trùng lặp nhưng tiềm ẩn rủi ro làm "mờ" các nhóm đối tượng đặc thù yếu thế như phụ nữ nghèo, phụ nữ dân tộc thiểu số, trẻ em, người khuyết tật, người cao tuổi hay hộ mới thoát nghèo.

Đại biểu Lê Kim Anh nhấn mạnh: "Việc tích hợp chương trình có ưu điểm là tránh trùng lặp, nhưng cũng có rủi ro làm 'mờ' các nhóm đối tượng đặc thù yếu thế. Do vậy, tôi đồng tình với ý kiến cần có sàn nguồn lực hỗ trợ cho các đối tượng đặc thù".

Liên quan đến quy định trường hợp một đối tượng đủ điều kiện hưởng nhiều chính sách cùng tính chất thì chỉ hưởng một chính sách, đại biểu đề nghị cần hết sức thận trọng và làm rõ khái niệm "cùng tính chất". Việc loại trừ chỉ nên áp dụng đối với các chính sách có cùng mục tiêu, nội dung và đối tượng; riêng các chính sách giải quyết nhu cầu hoặc chiều thiếu hụt khác nhau thì phải được xem xét hỗ trợ đồng thời.

Đại biểu phân tích, không nên xác định đối tượng theo kiểu mỗi người chỉ thuộc một nhóm: "Một hộ có thể đồng thời là: Hộ nghèo + phụ nữ làm chủ hộ + dân tộc thiểu số + ở xã đặc biệt khó khăn + có người khuyết tật. Các yếu tố này phải được ghi nhận trên một hồ sơ đối tượng thống nhất. Như vậy, khi thiết kế chính sách phải phân biệt: Hỗ trợ phổ cập, hỗ trợ theo mức độ khó khăn và hỗ trợ đặc thù. Nguyên tắc cốt lõi là tích hợp đầu mối và thủ tục nhưng không tích hợp cơ học quyền lợi".

Đồng thời, đại biểu đề xuất đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng hệ thống dữ liệu dùng chung vận hành theo nguyên tắc "một đối tượng - một hồ sơ" để hạn chế bỏ sót và điều phối nguồn lực hiệu quả. Đặc biệt, cần bảo đảm sự tham gia thực chất của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội và người dân: "Người dân không chỉ tham gia giám sát mà cần được tham gia xác định nhu cầu, lựa chọn ưu tiên và đánh giá kết quả. Đặc biệt cần có cơ chế để tiếng nói của phụ nữ, người nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số, người khuyết tật và các nhóm yếu thế được phản ánh trong quá trình lập và thực hiện kế hoạch".