Tin “chữa lành” bỏ hóa trị, bệnh nhân ung thư nhập viện vì suy kiệt

Tháng 6/2025, ông N. nhập viện vì đau bụng, thỉnh thoảng đại tiện ra máu và được chẩn đoán ung thư trực tràng đã di căn gan tại một bệnh viện tuyến trung ương. Thông tin này khiến ông rơi vào trạng thái hoang mang, lo lắng và đặc biệt là nỗi sợ hãi về cái chết. Thay vì tiếp tục điều trị theo phác đồ được bác sĩ tư vấn, ông lại bị ám ảnh bởi những lời truyền miệng cho rằng hóa trị "rất đau đớn, rất vật vã, càng điều trị càng nhanh chết".

Từ tâm lý sợ hãi đó, ông N. quyết định từ chối điều trị tại bệnh viện, về nhà tự "chữa lành". Ông tham gia các cộng đồng trên mạng xã hội cổ súy cho phương pháp ăn thực dưỡng, uống nước cốt chanh. Theo những hướng dẫn được chia sẻ, mỗi sáng ông vắt một quả chanh pha muối để uống, gần như nhịn hoàn toàn thịt và tinh bột, chỉ ăn rau củ quả; có lúc đói quá mới ăn vài thìa cơm nhỏ. Ông tin rằng việc "bỏ đói cơ thể" sẽ khiến tế bào ung thư không phát triển.

Khi kiểm tra siêu âm thấy khối u không nhỏ lại, ông chuyển sang uống nước kiềm hằng ngày. Ông mua một chiếc máy được quảng cáo có thể tạo nước kiềm từ nguồn nước sinh hoạt, sử dụng thay hoàn toàn nước lọc, thậm chí dùng giấy quỳ tím để thử nước bọt nhằm "đánh giá độ kiềm" của cơ thể. Sau đó, do triệu chứng đau tức vùng hạ sườn phải tăng lên, ông tiếp tục uống thêm thuốc nam không rõ thành phần trong khoảng 2 tháng.

Sau gần 6 tháng tự điều trị, bệnh không những không cải thiện mà ngày càng nặng. Ông N. sụt tới 20kg, từ gần 70kg xuống còn khoảng 50kg, cơ thể suy kiệt nghiêm trọng, gần như chỉ còn da bọc xương.

Đến tháng 12/2025, ông xuất hiện đau bụng tăng dần, đau khắp bụng, chướng bụng rõ, bí trung đại tiện, kèm theo hậu môn rỉ dịch hồng và buộc phải nhập viện cấp cứu. Qua nội soi trực tràng, các bác sĩ phát hiện khối u ung thư phát triển lớn, chiếm trọn lòng trực tràng, gây tắc ruột hoàn toàn. Bệnh nhân được chỉ định phẫu thuật cấp cứu làm hậu môn nhân tạo để giải phóng tình trạng tắc nghẽn, tránh nguy cơ vỡ ruột và nhiễm trùng ổ bụng đe dọa tính mạng.

Việc từ chối điều trị ngay từ đầu khiến bệnh tiến triển nhanh và nặng hơn. Tại thời điểm nhập viện, khối u di căn gan của bệnh nhân đã tăng kích thước lên trên 10cm và xuất hiện thêm nhiều nốt di căn ở cả hai phổi, xác định ung thư trực tràng giai đoạn IV.

Sau phẫu thuật, bệnh nhân được chăm sóc dinh dưỡng tích cực trong khoảng hai tuần để phục hồi thể trạng. Khi sức khỏe cho phép, các bác sĩ ung bướu bắt đầu điều trị hóa chất theo phác đồ chuẩn.

Hai tuần sau chu kỳ hóa trị đầu tiên, ông N. nhập viện trở lại để chuẩn bị bước vào chu kỳ thứ hai. Đáng chú ý, thể trạng bệnh nhân đã cải thiện rõ rệt: cân nặng ổn định, không còn đại tiện phân máu, triệu chứng đau bụng giảm nhiều, chỉ xuất hiện nhẹ và không cần dùng thuốc giảm đau. Người bệnh đi lại nhanh nhẹn, ăn uống được, không nôn ói, không hề rơi vào tình trạng "vật vã" như những gì từng lo sợ trước đó. Ông chia sẻ với bác sĩ rằng nếu điều trị ngay từ năm ngoái, có lẽ ông đã không phải trải qua cuộc mổ cấp cứu đầy ám ảnh này.

Theo ThS.BS Nguyễn Duy Anh, trong ung thư trực tràng giai đoạn IV, phẫu thuật chỉ có vai trò xử lý biến chứng tại chỗ, còn điều trị toàn thân như hóa trị, điều trị đích hay miễn dịch (khi phù hợp) mới là yếu tố quyết định khả năng kiểm soát bệnh, kéo dài thời gian sống và cải thiện chất lượng sống. Việc bắt đầu hóa trị sớm ngay khi thể trạng cho phép giúp giảm gánh nặng khối u, hạn chế chảy máu, giảm đau và giúp người bệnh sinh hoạt gần như bình thường.

Bác sĩ nhấn mạnh, quan niệm "ung thư giai đoạn IV điều trị cũng không để làm gì" là sai lầm nghiêm trọng. Với các phương pháp điều trị hiện nay, nếu không điều trị, bệnh nhân ung thư đại–trực tràng di căn chỉ sống trung bình khoảng 6–8 tháng; trong khi nếu được điều trị toàn thân đầy đủ, thời gian sống trung bình có thể đạt 24–30 tháng, thậm chí một số trường hợp đáp ứng tốt có thể sống trên 3–5 năm với chất lượng sống tốt hơn rõ rệt.

Qua trường hợp này, ThS.BS Nguyễn Duy Anh cảnh báo, cho đến nay không có bất kỳ bằng chứng khoa học nào chứng minh việc nhịn ăn, uống chanh, nước kiềm hay dùng thuốc nam có thể làm khối u ung thư nhỏ lại hay tiêu diệt tế bào ung thư. Ngược lại, những phương pháp này khiến người bệnh nhanh chóng suy dinh dưỡng, suy mòn, đánh mất "thời gian vàng" điều trị và phải đối mặt với các biến chứng nặng nề hơn.

"Ung thư ngày nay không còn đồng nghĩa với hết hy vọng, kể cả ở giai đoạn muộn. Điều quan trọng là người bệnh cần tỉnh táo trước các thông tin sai lệch trên mạng xã hội và trao đổi trực tiếp với bác sĩ chuyên khoa để được điều trị sớm, đúng và đầy đủ, thay vì tự đánh cược tính mạng bằng những phương pháp không có cơ sở khoa học", bác sĩ nhấn mạnh.