Tín hiệu nợ phía sau lợi nhuận tăng mạnh của MBBank

Lợi nhuận tăng mạnh đến từ đâu?

Bức tranh kinh doanh nửa đầu năm 2026 của Ngân hàng TMCP Quân Đội (MB - MBBank) tiếp tục ghi nhận nhiều gam màu sáng khi lợi nhuận duy trì tốc độ tăng trưởng cao trong nhóm ngân hàng niêm yết. Theo báo cáo tài chính quý II/2026, thu nhập lãi thuần của MB đạt 16.893 tỷ đồng, tăng 36% so với cùng kỳ năm trước. Nhờ đó, lợi nhuận sau thuế riêng quý II đạt 8.229 tỷ đồng, tăng khoảng 40%. Lũy kế 6 tháng đầu năm, thu nhập lãi thuần đạt 31.806 tỷ đồng, tăng 32%, đưa lợi nhuận sau thuế lên 15.744 tỷ đồng, cao hơn 26% so với cùng kỳ năm 2025.

Nhìn bề ngoài, MB tiếp tục duy trì vị thế là một trong những ngân hàng có hiệu quả sinh lời cao nhất hệ thống. Tuy nhiên, bóc tách cơ cấu thu nhập cho thấy bức tranh tăng trưởng chưa thực sự đồng đều khi động lực lợi nhuận vẫn chủ yếu đến từ tín dụng, trong khi các nguồn thu ngoài lãi chưa tạo được vai trò "bệ đỡ" như kỳ vọng.

Cụ thể, ngoài hoạt động dịch vụ ghi nhận tăng trưởng trong 6 tháng nhờ nền kết quả tích cực của quý I, hầu hết các mảng kinh doanh còn lại đều suy giảm. Lãi từ hoạt động ngoại hối giảm tới 90%; lãi từ mua bán chứng khoán kinh doanh giảm 40%; chứng khoán đầu tư gần như không còn đóng góp khi giảm tới 99%; hoạt động kinh doanh khác cũng giảm 15%. Ngay cả hoạt động dịch vụ – lĩnh vực được kỳ vọng trở thành động lực tăng trưởng bền vững của nhiều ngân hàng – cũng bắt đầu chững lại khi riêng quý II chỉ đạt 1.805 tỷ đồng, giảm khoảng 5% so với cùng kỳ.

Diễn biến này cho thấy bức tranh lợi nhuận của MB vẫn mang đậm dấu ấn của hoạt động cho vay. Đây là lợi thế trong bối cảnh tín dụng toàn ngành đang tăng trưởng khá, bởi quy mô cho vay càng mở rộng thì thu nhập lãi càng gia tăng. Tuy nhiên, điều đó cũng đồng nghĩa chất lượng tăng trưởng lợi nhuận phụ thuộc rất lớn vào chất lượng danh mục tín dụng. Khi tỷ trọng thu nhập từ lãi vẫn chiếm ưu thế tuyệt đối, bất kỳ biến động nào về nợ xấu, chi phí vốn hay chi phí dự phòng đều có thể tác động trực tiếp đến khả năng duy trì lợi nhuận trong những quý tiếp theo.

Nói cách khác, lợi nhuận hiện tại phản ánh hiệu quả của việc mở rộng tín dụng trong giai đoạn vừa qua. Nhưng câu hỏi thị trường quan tâm hơn là liệu tốc độ tăng trưởng này có thực sự bền vững hay không, khi những chỉ báo về chất lượng tài sản đã bắt đầu xuất hiện các dấu hiệu cần theo dõi. Chính điều này khiến phần còn lại của báo cáo tài chính – từ dòng tiền, cơ cấu nguồn vốn đến diễn biến nợ xấu – trở nên đáng chú ý hơn cả con số lợi nhuận tăng trưởng hai chữ số.

Phía sau đà tăng trưởng tín dụng

Nếu kết quả kinh doanh phản ánh "quả ngọt" của tăng trưởng tín dụng thì báo cáo lưu chuyển tiền tệ lại cho thấy MB đang phải sử dụng những nguồn lực nào để duy trì tốc độ tăng trưởng đó.

Theo báo cáo tài chính, dòng tiền thuần từ hoạt động kinh doanh của MB trong 6 tháng đầu năm âm 53.201 tỷ đồng, trong khi cùng kỳ năm trước vẫn dương 1.516 tỷ đồng. Xét riêng con số này, nhiều người có thể cho rằng dòng tiền của ngân hàng đang suy yếu. Tuy nhiên, đối với lĩnh vực ngân hàng, dòng tiền kinh doanh âm chưa hẳn là tín hiệu tiêu cực mà cần được đặt trong bối cảnh mở rộng tín dụng.

Thực tế, dòng tiền giải ngân cho vay khách hàng trong kỳ tăng mạnh lên 143.317 tỷ đồng, cao hơn gần 38.500 tỷ đồng so với cùng kỳ năm trước. Điều đó phản ánh MB đang đẩy mạnh cung ứng vốn cho nền kinh tế, qua đó tạo động lực cho tăng trưởng thu nhập lãi. Ngược lại, dòng tiền thu từ tiền gửi khách hàng chỉ đạt 42.447 tỷ đồng, giảm tới 38% so với cùng kỳ.

Khoảng chênh lệch hơn 100.000 tỷ đồng giữa dòng tiền giải ngân và dòng tiền huy động phản ánh MB đang mở rộng tín dụng với tốc độ nhanh hơn đáng kể so với khả năng tạo lập nguồn vốn truyền thống. Đây chưa phải rủi ro về thanh khoản, nhưng là tín hiệu cho thấy áp lực cân đối nguồn vốn đang lớn dần khi ngân hàng phải gia tăng huy động từ các kênh có chi phí vốn cao hơn.

Báo cáo tài chính cho thấy MB đã huy động thêm 45.417 tỷ đồng thông qua phát hành giấy tờ có giá, đồng thời thu về 37.591 tỷ đồng từ các khoản vay và tiền gửi của các tổ chức tín dụng khác. Đây đều là những kênh huy động hợp pháp và phổ biến trong hoạt động ngân hàng, giúp bổ sung nguồn vốn kịp thời khi nhu cầu tín dụng tăng mạnh.

Tuy nhiên, điều thị trường quan tâm không phải là khả năng huy động vốn của MB, mà là chất lượng cơ cấu nguồn vốn. Tiền gửi khách hàng luôn được xem là nguồn vốn ổn định và có chi phí thấp nhất đối với ngân hàng. Trong khi đó, vốn từ giấy tờ có giá hay thị trường liên ngân hàng thường có chi phí cao hơn và nhạy cảm hơn với biến động của mặt bằng lãi suất.

Điều này đồng nghĩa, nếu xu hướng tín dụng tiếp tục tăng nhanh hơn huy động trong thời gian dài, chi phí vốn của MB có thể chịu áp lực gia tăng, từ đó ảnh hưởng đến biên lãi ròng (NIM) và khả năng duy trì tốc độ tăng trưởng lợi nhuận. Ngược lại, nếu ngân hàng cải thiện được huy động từ khách hàng, áp lực cân đối nguồn vốn sẽ giảm bớt, đồng thời tạo dư địa để duy trì lợi thế về chi phí vốn trong các quý tiếp theo.

Có thể thấy, thách thức của MB hiện không nằm ở việc thiếu nguồn lực để tăng trưởng tín dụng, mà là làm thế nào để duy trì tốc độ tăng trưởng trên nền tảng cơ cấu nguồn vốn bền vững hơn. Đây cũng sẽ là yếu tố quyết định chất lượng lợi nhuận của ngân hàng trong giai đoạn tới, trước khi câu chuyện nợ xấu và chi phí dự phòng trở thành tâm điểm của thị trường.

Tín dụng tăng trước, nợ xấu tăng sau?

Nếu hai phần đầu của báo cáo tài chính cho thấy MB đang tăng trưởng mạnh nhờ mở rộng tín dụng thì phần chất lượng tài sản lại phản ánh một thực tế khác: rủi ro của chu kỳ tín dụng đã bắt đầu xuất hiện với độ trễ.

Trong ngành ngân hàng có một quy luật khá phổ biến: tín dụng tăng trước, nợ xấu tăng sau. Khi ngân hàng mở rộng cho vay, thu nhập lãi thường cải thiện ngay lập tức. Ngược lại, chất lượng tín dụng thường chỉ bộc lộ rõ sau một khoảng thời gian khi dòng tiền của khách hàng bắt đầu chịu sức ép. Vì vậy, diễn biến nợ xấu thường được coi là chỉ báo phản ánh chất lượng của chu kỳ tăng trưởng tín dụng trước đó hơn là kết quả của riêng một quý kinh doanh.

Báo cáo tài chính của MB cho thấy dấu hiệu này đang dần rõ nét hơn. Đến cuối tháng 6/2026, tổng nợ xấu của ngân hàng tăng từ 14.027 tỷ đồng lên 17.797 tỷ đồng, kéo tỷ lệ nợ xấu (NPL) từ 1,29% lên 1,45%. Dù vẫn thấp hơn đáng kể so với ngưỡng 3% theo quy định của cơ quan quản lý, cho thấy rủi ro vẫn nằm trong phạm vi kiểm soát, nhưng xu hướng gia tăng của các nhóm nợ có mức độ rủi ro cao đang phát đi tín hiệu cần được theo dõi. Đáng chú ý, điều thị trường quan tâm không nằm ở tỷ lệ NPL tuyệt đối, mà ở cơ cấu nợ xấu khi mức tăng chủ yếu tập trung vào những nhóm nợ có nguy cơ tổn thất lớn nhất.

Cụ thể, nợ dưới tiêu chuẩn (nhóm 3) tăng hơn 41%, từ 3.276 tỷ đồng lên 4.622 tỷ đồng. Đây là nhóm nợ phản ánh những khách hàng đã bắt đầu suy giảm khả năng trả nợ và cũng là "vùng cảnh báo" của chất lượng tín dụng. Đáng chú ý hơn, nợ có khả năng mất vốn (nhóm 5) tăng tới 36%, từ 6.421 tỷ đồng lên 8.747 tỷ đồng. Đây là nhóm nợ quá hạn trên 360 ngày, có khả năng thu hồi rất thấp và buộc ngân hàng phải trích lập dự phòng ở mức cao nhất theo quy định.

Việc cả nợ nhóm 3 và nhóm 5 cùng tăng mạnh mang ý nghĩa lớn hơn con số tuyệt đối. Nếu nợ nhóm 3 phản ánh rủi ro đang hình thành thì nợ nhóm 5 cho thấy một phần rủi ro đã hiện hữu trên bảng cân đối kế toán. Điều đó cho thấy áp lực không chỉ đến từ các khoản vay mới phát sinh rủi ro mà còn từ những khoản nợ đã chuyển sang giai đoạn có nguy cơ mất vốn cao. Khi hai nhóm nợ này cùng gia tăng, áp lực trích lập dự phòng trong các kỳ tiếp theo thường sẽ lớn hơn.

Diễn biến này cũng phần nào phản ánh đặc điểm của giai đoạn tăng trưởng tín dụng hiện nay. Khi quy mô cho vay được mở rộng nhanh, xác suất phát sinh các khoản vay suy giảm chất lượng cũng gia tăng theo thời gian. Nói cách khác, tốc độ tăng trưởng tín dụng càng cao thì yêu cầu kiểm soát chất lượng tín dụng càng khắt khe, bởi lợi nhuận tạo ra trong hiện tại có thể phải đánh đổi bằng chi phí xử lý rủi ro trong tương lai nếu danh mục cho vay không được kiểm soát tốt.

Điều này đã bắt đầu phản ánh vào "bộ đệm" tài chính của MB. Dự phòng rủi ro tín dụng tăng từ 13.150 tỷ đồng lên 16.662 tỷ đồng, cho thấy ngân hàng đang chủ động gia tăng nguồn lực để hấp thụ các khoản vay có vấn đề. Đây là bước đi thận trọng và cần thiết, song đồng thời cũng hàm ý rằng một phần lợi nhuận tạo ra từ tăng trưởng tín dụng sẽ phải dành cho việc bù đắp rủi ro tín dụng.

Điều này càng đáng chú ý khi cơ cấu tín dụng của MB cũng đang có sự dịch chuyển ở một số lĩnh vực. Đến cuối tháng 6, dư nợ đối với lĩnh vực kinh doanh bất động sản của MB tăng từ 11,18% lên 13,64% tổng dư nợ, tương ứng tăng thêm khoảng 46.280 tỷ đồng. Trong bối cảnh thị trường bất động sản đang từng bước phục hồi nhưng vẫn phân hóa mạnh giữa các phân khúc, việc gia tăng tỷ trọng tín dụng vào lĩnh vực này có thể tạo dư địa tăng trưởng nếu thị trường diễn biến thuận lợi. Ngược lại, nếu thanh khoản của doanh nghiệp bất động sản tiếp tục gặp khó khăn, áp lực chuyển nhóm nợ cũng sẽ lớn hơn, kéo theo yêu cầu trích lập dự phòng cao hơn trong các kỳ tiếp theo.

Việc dư nợ bất động sản tăng nhanh chưa đồng nghĩa rủi ro sẽ gia tăng, song trong bối cảnh thị trường vẫn phục hồi không đồng đều, diễn biến của nhóm khách hàng này sẽ là một trong những yếu tố quyết định chất lượng tài sản của MB trong thời gian tới.

Câu chuyện kinh doanh nửa cuối năm

Nhìn tổng thể, báo cáo tài chính nửa đầu năm 2026 của MB vẫn phản ánh hình ảnh một ngân hàng có khả năng tạo lợi nhuận hàng đầu hệ thống, với động lực tăng trưởng đến từ tín dụng và quy mô hoạt động tiếp tục mở rộng. Tuy nhiên, phía sau những con số lợi nhuận tích cực, các chỉ báo về chất lượng tài sản đã bắt đầu thay đổi theo hướng cần theo dõi khi nợ xấu gia tăng, cơ cấu nợ dịch chuyển sang các nhóm có rủi ro cao hơn, trong khi áp lực cân đối nguồn vốn cũng lớn hơn do tín dụng tăng nhanh hơn huy động.

Bởi vậy, câu chuyện của MB trong những quý còn lại của năm có lẽ không còn nằm ở việc ngân hàng có tiếp tục tăng trưởng lợi nhuận hay không, mà ở khả năng duy trì chất lượng của tăng trưởng đó. Nếu kiểm soát tốt nợ xấu, duy trì chất lượng danh mục cho vay và từng bước cải thiện cơ cấu nguồn vốn, MB sẽ có điều kiện bảo toàn biên lợi nhuận và tiếp tục duy trì vị thế dẫn đầu. Ngược lại, nếu nợ nhóm 3 tiếp tục dịch chuyển sang nhóm 5 và chi phí dự phòng tăng nhanh hơn tốc độ sinh lời, lợi nhuận dù vẫn tăng về quy mô cũng sẽ chịu áp lực về chất lượng và tính bền vững.

Có thể nói, nửa đầu năm 2026 của MB phản ánh khá rõ quy luật của chu kỳ tín dụng. Lợi nhuận vẫn tăng mạnh nhờ quy mô cho vay mở rộng, nhưng những tín hiệu đầu tiên về chất lượng tài sản cũng đã xuất hiện thông qua sự gia tăng của nợ nhóm 3, nợ nhóm 5 và áp lực dự phòng. Vì vậy, thách thức lớn nhất đối với MB trong những quý còn lại của năm sẽ không nằm ở khả năng tạo thêm lợi nhuận, mà ở việc duy trì chất lượng lợi nhuận. Đó cũng là lý do thị trường sẽ theo dõi sát diễn biến nợ xấu, chi phí dự phòng và cơ cấu nguồn vốn nhiều không kém con số lợi nhuận tuyệt đối. Bởi với một ngân hàng, tốc độ tăng trưởng luôn quan trọng, nhưng chất lượng của tăng trưởng mới là yếu tố quyết định giá trị dài hạn.