Trao "đôi cánh" công nghệ cho phụ nữ vùng cao Điện Biên

Kinh tế tầm thấp là gì?

Kinh tế tầm thấp là một hình thái kinh tế mới, tập trung khai thác không gian bầu trời ở độ cao dưới 1.000 mét để phục vụ các hoạt động đời sống và sản xuất. Trọng tâm của nền kinh tế này là việc ứng dụng các thiết bị bay không người lái (UAV/Drone) và phương tiện bay nhẹ vào nhiều lĩnh vực thiết yếu.

Tại những khu vực có địa hình chia cắt như Điện Biên, kinh tế tầm thấp đóng vai trò như một hạ tầng giao thông trên không, giúp vận chuyển nông sản, cung cấp dịch vụ logistics nhanh chóng và thực hiện các nhiệm vụ nông nghiệp như phun thuốc bảo vệ thực vật hay giám sát rừng.

Khi công nghệ không người lái (UAV) được tích hợp vào đời sống, những gánh nặng trên vai người phụ nữ Điện Biên sẽ được san sẻ bởi "đôi cánh" công nghệ, giúp những giá trị bản địa vươn xa khỏi những vách núi mờ sương.

Tại các bản làng xa xôi của Điện Biên, hình ảnh những người phụ nữ dân tộc thiểu số tần tảo, vừa chăm lo gia đình, vừa là trụ cột kinh tế chính đã trở nên quen thuộc. Câu chuyện về những người phụ nữ tự lực cánh sinh, mạnh dạn thay đổi nếp nghĩ cách làm để thoát nghèo luôn là mạch nguồn cảm hứng mạnh mẽ.

Tiêu biểu như chị Lù Thị Toản tại bản Quan Chiêng, phường Mường Lay từ đôi bàn tay trắng đã gây dựng nên Hợp tác xã Du lịch cộng đồng, kết nối hàng chục hộ dân để cùng làm giàu. Hay hình ảnh những người mẹ, người vợ cam trường trên các nương chè, cánh đồng dốc, bằng ý chí kiên cường đã nuôi con ăn học thành tài, khẳng định vị thế không thể thay thế trong gia đình và xã hội.

Tuy nhiên, tinh thần vượt khó thôi là chưa đủ khi rào cản địa hình vẫn là "nút thắt" lớn nhất. Những nông sản tinh túy nhất do chị em làm ra, hay những điểm du lịch tiềm năng nhất vẫn thường bị cô lập bởi những cung đường đèo dốc hiểm trở.

Để người phụ nữ thực sự rảnh tay và nâng cao giá trị thặng dư từ lao động, cần một giải pháp mang tính đột phá về hạ tầng kết nối. Và "Kinh tế tầm thấp" chính là lời giải hiện đại cho bài toán truyền thống ấy.

"Đôi cánh" công nghệ cho bài toán sinh kế sát sườn

Tại cuộc họp triển khai đề án vào ngày 3/4/2026, Thứ trưởng Bộ KH&CN Bùi Hoàng Phương đã nhấn mạnh một tư duy then chốt: Thí điểm kinh tế tầm thấp tại Điện Biên không phải chạy theo công nghệ viển vông, mà phải giải cho được các bài toán thực tiễn của địa phương. Với phụ nữ Điện Biên, đây chính là "cửa ngõ" để hiện đại hóa vai trò trụ cột của mình.

Cơ hội rõ nét nhất nằm ở việc ứng dụng UAV vào logistics, vận chuyển hàng hóa tầm thấp. Theo đề xuất của VNPost, những gói quà đặc sản như thịt gác bếp, gạo nếp nương được sản xuất từ đôi tay chị em sẽ được "cất cánh" vượt qua những thung lũng sâu, đến với khách hàng chỉ trong thời gian ngắn.

Điều này không chỉ giảm bớt nỗi nhọc nhằn của việc vận chuyển hàng xuống núi mà còn mở ra cơ hội kinh doanh số cho phụ nữ vùng cao. Bên cạnh đó, việc ứng dụng UAV trong phun thuốc bảo vệ thực vật, giám sát rừng hay hỗ trợ cứu hộ du lịch lòng hồ sẽ trực tiếp giải phóng sức lao động chân tay, giúp phụ nữ có thêm thời gian để trau dồi tri thức và quản lý mô hình kinh tế một cách chuyên nghiệp hơn.

Chủ tịch UBND tỉnh Điện Biên Lê Văn Lương cho biết địa phương sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Quốc phòng và các đơn vị liên quan để hoàn thiện đề án theo hướng khả thi, an toàn và hiệu quả. Tỉnh hướng tới từng bước hình thành mô hình ứng dụng UAV phù hợp với điều kiện thực tế, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Điểm tựa để phụ nữ vùng cao tự tin "bay" xa

Để những cánh bay UAV không còn là điều lạ lẫm với những người phụ nữ vốn chỉ quen cầm cuốc, cầm kim, vai trò dẫn dắt của các cấp Hội LHPN tỉnh Điện Biên được xem là "xương sống" của hành trình chuyển đổi này. Hội không chỉ dừng lại ở việc khơi thông dòng vốn từ Ngân hàng Chính sách xã hội mà còn đang tích cực chuẩn bị cho một "hệ sinh thái tri thức" mới.

Chia sẻ về vận hội này, bà Pờ Diệu Ninh, Chủ tịch Hội LHPN tỉnh Điện Biên, khẳng định: "Phụ nữ Điện Biên vốn có truyền thống kiên cường, là trụ cột vững chắc của gia đình. Nay với đề án thí điểm kinh tế tầm thấp, Hội xác định đây là cơ hội để nâng tầm vai trò trụ cột đó lên một vị thế mới, vị thế của những người phụ nữ làm chủ công nghệ. 

Hội sẽ tích cực phối hợp tổ chức các chương trình tập huấn cụ thể, biến những dữ liệu không gian phức tạp thành những bài học dễ hiểu, sát với việc quản lý homestay hay trồng trọt. Khi công nghệ phục vụ đúng những nhu cầu sát sườn, tôi tin rằng phụ nữ Điện Biên sẽ làm chủ bằng bản lĩnh và khát vọng vươn lên mạnh mẽ quyết tâm cùng với cả hệ thống chính trị thực hiện nhiệm vụ trong thời kỳ mới"

Để "đôi cánh" công nghệ vươn xa

Dù kỳ vọng vào sự bứt phá là rất lớn, song để những cánh bay UAV thực sự trở thành công cụ sinh kế hữu hiệu, phụ nữ vùng cao Điện Biên vẫn còn đó những trăn trở sát sườn. Theo nhiều chị em đang khởi nghiệp tại địa phương, rào cản lớn nhất hiện nay không chỉ là vốn mà còn là kỹ năng tiếp cận công nghệ mới. 

Các chị em kiến nghị cần có những chương trình đào tạo đặc thù, theo phương thức "cầm tay chỉ việc" sao cho dễ hiểu, dễ làm, phù hợp với trình độ của phụ nữ dân tộc thiểu số. Bên cạnh đó, các chủ trang trại và homestay cũng mong muốn Nhà nước có cơ chế ưu đãi về chi phí vận chuyển trong giai đoạn đầu thí điểm, đồng thời sớm hoàn thiện hành lang pháp lý an toàn để chị em yên tâm đầu tư, thay đổi phương thức kinh doanh truyền thống sang mô hình kinh tế tầm thấp một cách bền vững.

Cuộc gặp gỡ giữa di sản văn hóa và công nghệ tầm thấp tại Điện Biên đang vẽ nên một bức tranh tương lai tươi sáng. Ở đó, người phụ nữ vùng cao không còn phải gồng mình gánh vác sinh kế một cách nhọc nhằn, mà sẽ tự tin điều khiển những "đôi cánh" công nghệ để đưa bản sắc quê hương vươn tới những đỉnh cao mới.