Trẻ em, nạn nhân bạo lực gia đình được tăng trợ giúp pháp lý từ năm 2027

Thêm người lao động thu nhập thấp vào nhóm được hỗ trợ

Chiều 23/4, với 494/494 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý. Điểm đáng chú ý của lần sửa đổi này là Luật mở rộng đáng kể diện người được trợ giúp pháp lý, hướng đến bảo đảm tốt hơn quyền tiếp cận công lý cho các nhóm yếu thế.

Luật mới quy định có 14 nhóm đối tượng được hưởng trợ giúp pháp lý. Trong đó bao gồm các nhóm: người có công với cách mạng và thân nhân liệt sĩ; hộ nghèo, cận nghèo; người nhiễm chất độc da cam; người khuyết tật; trẻ em; đồng bào dân tộc thiểu số ở vùng đặc biệt khó khăn; người cao tuổi, nạn nhân bạo lực gia đình, người nhiễm HIV đang hưởng trợ cấp xã hội hằng tháng; nạn nhân mua bán người; cùng một số nhóm đặc thù khác…

Đáng chú ý, luật bổ sung nhóm "người lao động có thu nhập thấp là người bị buộc tội, bị hại" vào diện được trợ giúp pháp lý. Quy định này được tiếp thu từ ý kiến đại biểu Quốc hội, nhằm bảo đảm công bằng trong tố tụng hình sự, nơi người yếu thế dễ gặp bất lợi khi không có điều kiện tiếp cận dịch vụ pháp lý.

Ngoài ra, luật cũng bổ sung trường hợp người gặp khó khăn đột xuất do thiên tai, hỏa hoạn được trợ giúp pháp lý trong các vụ việc liên quan trực tiếp đến việc khắc phục hậu quả. Nhóm người từ đủ 16 đến dưới 18 tuổi tham gia các giai đoạn tố tụng hoặc xử lý theo Luật Tư pháp người chưa thành niên cũng được quy định rõ ràng hơn.

Để bảo đảm tính linh hoạt, luật mở thêm quy định "người được trợ giúp pháp lý khác theo quy định của pháp luật", tạo dư địa điều chỉnh phù hợp với thực tiễn từng giai đoạn. Việc xác định đối tượng được hỗ trợ dựa trên các chính sách xã hội cơ bản như giảm nghèo, ưu đãi người có công và chính sách dân tộc, đồng thời gắn với điều kiện kinh tế - xã hội.

Không mở rộng trợ giúp sang lĩnh vực kinh doanh, thương mại

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, về phạm vi trợ giúp pháp lý, Chính phủ đề nghị giữ nguyên như luật hiện hành, không mở rộng sang lĩnh vực kinh doanh, thương mại. Theo đó, trợ giúp pháp lý vẫn tập trung vào các lĩnh vực ảnh hưởng trực tiếp đến quyền cơ bản của con người như dân sự, hình sự và hành chính. Quy định này nhằm bảo đảm đúng bản chất của chính sách an sinh xã hội, đồng thời phù hợp với nguồn lực Nhà nước.

Luật cũng sửa đổi tiêu chuẩn trợ giúp viên pháp lý, yêu cầu phải có trình độ cử nhân luật trở lên, đã qua đào tạo nghề luật sư hoặc được miễn đào tạo, có thời gian tập sự và bảo đảm điều kiện về đạo đức, sức khỏe.

Thẩm quyền bổ nhiệm, cấp thẻ trợ giúp viên pháp lý được giao cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh, kèm theo các điều kiện chặt chẽ nhằm loại trừ những trường hợp đang bị xử lý kỷ luật hoặc có tiền án chưa được xóa.

Theo đánh giá của cơ quan soạn thảo, các sửa đổi lần này hướng tới nâng cao chất lượng dịch vụ trợ giúp pháp lý, đồng thời mở rộng khả năng tiếp cận công lý cho người yếu thế, phù hợp với yêu cầu cải cách tư pháp và thực tiễn phát triển của đất nước.