Trung tá an ninh mạng kể về những cú lừa online nhắm vào phụ nữ

Ngày 18/5, Hội nghị truyền thông, tọa đàm "Ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số trong hoạt động Hội phụ nữ TP Hà Nội" đã diễn ra theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến, kết nối với gần 6.000 cán bộ Hội Phụ nữ tại 126 xã, phường, đơn vị trực thuộc và các tổ chức thành viên.

90% nạn nhân lừa đảo mạng là phụ nữ

Tham dự tọa đàm, trung tá Đặng Lan Hương - trinh sát viên Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an TP Hà Nội - chia sẻ, phụ nữ hiện là nhóm nạn nhân lớn nhất của các vụ lừa đảo trực tuyến. "Có đến 90% đơn thư tố giác mà cơ quan chức năng tiếp nhận đến từ các chị em phụ nữ", nữ trung tá cho biết.

Điều đáng nói, tội phạm mạng không chỉ nhắm vào một nhóm đối tượng cụ thể mà trải rộng từ học sinh, sinh viên, phụ nữ nội trợ, nhân viên văn phòng cho tới những người đã nghỉ hưu, có tích lũy tài sản.

Theo phân tích của nữ trinh sát, điểm chung khiến nhiều phụ nữ dễ trở thành "con mồi" là tâm lý nhẹ dạ, dễ tin người, giàu cảm xúc hoặc có nhu cầu tìm kiếm sự chia sẻ, quan tâm trên môi trường mạng.

"Các đối tượng nghiên cứu rất kỹ tâm lý phụ nữ. Họ không lừa bằng những chiêu thức quá phức tạp ngay từ đầu mà thường tiếp cận bằng sự quan tâm, kiên trì trò chuyện, tạo niềm tin rồi mới dẫn dụ nạn nhân từng bước", trung tá Hương nói.

Một trong những câu chuyện khiến hội trường xôn xao là vụ việc một người bà chỉ vì muốn mua chiếc xe nôi để đẩy cháu đi chơi mà đã bị lừa tới 1 tỷ đồng.

Theo lời kể của trung tá Hương, người phụ nữ này tham gia một nhóm trên mạng xã hội có tên "Đồng hành cùng con cưng". Ban đầu, nhóm chỉ giới thiệu các sản phẩm dành cho trẻ em với giá vài triệu đồng nên nạn nhân hoàn toàn không nghi ngờ.

Sau đó, các đối tượng bắt đầu dẫn dắt người phụ nữ tham gia các "nhiệm vụ" để nhận thưởng. Chúng liên tục vẽ ra viễn cảnh chỉ cần bỏ ra một khoản tiền nhỏ sẽ được hưởng lợi nhuận lớn, thậm chí kiếm hàng chục đến hàng trăm triệu đồng.

Từ vài giao dịch đầu tiên có lãi, nạn nhân dần mất cảnh giác và tiếp tục chuyển tiền theo yêu cầu của nhóm lừa đảo. Đến khi nhận ra mình bị thao túng tâm lý thì số tiền bị lừa đảo đã lên đến 1 tỷ đồng.

Đối với phụ nữ ở độ tuổi trưởng thành, chín chắn, tội phạm mạng lại tấn công bằng một thứ vũ khí khác: Đánh vào nhu cầu tăng thu nhập, làm thêm tại nhà.

Theo trung tá Hương, hình thức phổ biến hiện nay là mời gọi làm "nhiệm vụ online", cộng tác viên thương mại điện tử hoặc đầu tư tài chính với cam kết lợi nhuận cao.

Các đối tượng thường áp dụng chiến thuật "thả con săn sắt". Ban đầu, khi nạn nhân chuyển số tiền nhỏ khoảng 1 triệu đồng, hệ thống sẽ hoàn trả đầy đủ cả gốc lẫn lãi chỉ sau vài giờ hoặc một ngày.

Khi lòng tin được thiết lập, số tiền nạp vào tăng dần lên hàng chục, hàng trăm triệu đồng. Thậm chí, các đối tượng còn chủ động chuyển lại một phần tiền lãi 5-10 triệu đồng để khiến nạn nhân tin rằng mình đang thực sự kiếm được lợi nhuận.

"Chính cách lừa từ từ này khiến nhiều người không nhận ra mình đang bị thao túng", trung tá Hương nói. Một vụ việc điển hình được nữ trung tá chia sẻ là trường hợp một phụ nữ ở quận Long Biên bị lừa tới 9,4 tỷ đồng chỉ vì mong muốn kiếm thêm thu nhập.

Hiểm họa từ thói quen chụp ảnh "sống ảo"

Không chỉ người lớn tuổi, trẻ vị thành niên cũng là mục tiêu của tội phạm mạng. Trung tá Hương cho biết, cơ quan chức năng từng xử lý trường hợp một nữ sinh lớp 9 tại quận Hoàn Kiếm (cũ) bị đối tượng lạ tiếp cận qua mạng xã hội. Ban đầu, kẻ xấu trò chuyện như một người bạn đồng trang lứa, tâm sự về chuyện học hành, tình cảm tuổi mới lớn để tạo sự thân thiết.

Sau một thời gian, đối tượng dụ dỗ nữ sinh gửi hình ảnh cá nhân rồi sử dụng công nghệ cắt ghép vào các video nhạy cảm nhằm tống tiền, đe dọa phát tán lên mạng xã hội.

Ngoài các chiêu trò đầu tư, việc đánh cắp dữ liệu cá nhân thông qua các ứng dụng chỉnh sửa ảnh cũng đang trở thành nguy cơ lớn. Theo trung tá Hương, nhiều phụ nữ hiện có thói quen sử dụng các ứng dụng làm đẹp khuôn mặt, chỉnh sửa vóc dáng rồi đăng tải hình ảnh lên Facebook, Zalo như một cách lưu giữ kỷ niệm. Tuy nhiên, ít người biết rằng phía sau nhiều ứng dụng miễn phí là các đường link hoặc phần mềm thu thập dữ liệu ngầm.

"Khi người dùng bấm đồng ý cấp quyền truy cập, đồng nghĩa với việc họ cho phép ứng dụng lấy toàn bộ dữ liệu trong điện thoại", nữ trinh sát cảnh báo.

Nếu điện thoại có liên kết tài khoản ngân hàng, ví điện tử hoặc lưu trữ thông tin cá nhân quan trọng, toàn bộ dữ liệu này có nguy cơ bị rò rỉ cho tội phạm mạng.

Theo bà Hương, nhiều vụ mất tiền trong tài khoản thời gian qua xuất phát từ chính thói quen bất cẩn của người dùng khi tải ứng dụng lạ hoặc nhấp vào các đường link không rõ nguồn gốc.

Bộ nguyên tắc "3 Không"

Trước thực trạng này, trung tá Đặng Lan Hương nhấn mạnh biện pháp quan trọng nhất để tự bảo vệ trên không gian mạng là "không được tin" một cách dễ dãi. Bà đặc biệt lưu ý phụ nữ cần ghi nhớ nguyên tắc "3 không".

Thứ nhất, không tin người lạ trên mạng; không kết bạn, trò chuyện hay chia sẻ thông tin riêng tư với những tài khoản không rõ danh tính. Thứ hai, không tin vào những khoản lợi nhuận "từ trên trời rơi xuống". Theo bà, mọi lời mời gọi việc nhẹ lương cao, đầu tư siêu lợi nhuận hay kiếm tiền dễ dàng đều tiềm ẩn nguy cơ lừa đảo. Thứ ba, không bấm vào các đường link lạ hoặc tải ứng dụng chưa được kiểm chứng để tránh bị đánh cắp dữ liệu cá nhân.

"Công nghệ phát triển rất nhanh nhưng thủ đoạn của tội phạm còn thay đổi nhanh hơn. Nếu thiếu kỹ năng số và sự tỉnh táo, bất kỳ ai cũng có thể trở thành nạn nhân", bà Hương nói.

Phát biểu tại hội nghị, Phó Chủ tịch UB MTTQ Việt Nam TP, Chủ tịch Hội LHPN TP Hà Nội Lê Kim Anh nhấn mạnh, chuyển đổi số hiện không còn là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu tất yếu đối với mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Bởi vậy, phụ nữ Thủ đô cần chủ động tham gia vào tiến trình chuyển đổi số, nâng cao kỹ năng công nghệ để thích ứng với yêu cầu phát triển mới, đồng thời bảo vệ mình trước những nguy cơ trên môi trường mạng.

Theo bà Lê Kim Anh, quá trình chuyển đổi số vẫn còn nhiều khó khăn như kỹ năng số của phụ nữ chưa đồng đều, khả năng tiếp cận công nghệ còn hạn chế, nguy cơ mất an toàn thông tin trên không gian mạng…

Thông qua tọa đàm, Hội LHPN TP Hà Nội mong muốn mỗi cán bộ, hội viên chủ động nâng cao kỹ năng số, ứng dụng công nghệ vào cuộc sống; đồng thời các cấp Hội có thêm sáng kiến, mô hình đổi mới hoạt động, góp phần xây dựng Thủ đô văn minh, hiện đại và thông minh.