Truyện ngắn: Món quà từ thanh xuân

Chiều thứ Bảy, Hà không lái xe trở về căn hộ như thường lệ. Cô thả chậm tay lái, rẽ vào con phố nhỏ nép mình dưới hàng xà cừ cổ thụ, nơi mùa thu đã nhuộm vàng những vòm lá.

Cuối phố là hiệu sách cũ quen thuộc Hà lui tới suốt nhiều năm qua. Căn phòng nhỏ chỉ vài chục mét vuông, những giá gỗ ngả màu xếp kín sách từ sàn chạm trần. Mùi giấy cũ, mùi gỗ mộc cùng hương cà phê rang nhẹ quyện lại, tạo nên bầu không khí hoài niệm rất riêng mà những nhà sách hiện đại chẳng thể có. Mỗi lần đẩy cánh cửa gỗ khẽ kêu lách cách bước vào, cô ngỡ như mình vừa bước qua cánh cổng thời gian.

Thấy tiếng khách hàng quen thuộc, anh chủ hiệu ngẩng lên khỏi cuốn sách đang đọc dở, mỉm cười:

- Dạo này bận lắm hay sao mà vắng bóng thế em?

- Mấy tuần liền việc ngập đầu anh ạ. Hôm nay em mới rảnh để ghé quán anh.

Anh chủ gấp lại trang sách rồi đứng dậy đi về phía quầy pha chế:

- Vẫn ly đen ít đường như mọi khi chứ?

- Vâng, anh! - Hà gật đầu, thong thả bước về phía chiếc bàn quen thuộc bên khung cửa sổ.

Ngoài kia, vài chiếc lá xà cừ chao nghiêng trong gió thu rồi đáp nhẹ xuống vỉa hè. Hà nhấp một ngụm cà phê, để vị đắng dịu đọng lại nơi đầu lưỡi. Đó là khoảng lặng cô tự thưởng cho mình, khi chiếc điện thoại được gạt sang một bên và thời gian chỉ còn thuộc về những trang sách.

Ở tuổi 40, Hà không còn háo hức săn tìm những cuốn sách mới xuất bản. Cô yêu sách cũ hơn. Một vài góc trang gấp làm dấu, những dòng bút chì gạch dưới câu tâm đắc, hay đôi dòng chữ ghi chú vội vàng luôn có điều gì đó cuốn hút Hà. Với cô, mỗi cuốn sách cũ đều mang một số phận. Nó lặng lẽ đi qua tay bao người đọc trước khi dừng lại ở một giá sách nào đó, kiên nhẫn chờ đợi một cuộc hạnh ngộ để sống thêm một cuộc đời khác.

Nghĩ vậy, cô đứng dậy, thong thả đi dọc các kệ sách. Đầu ngón tay khẽ lướt trên những gáy sách đã sờn. Bỗng nhiên, bàn tay Hà khựng lại. "Yêu một người, nhớ một đời". Cô nhẹ nhàng rút cuốn sách khỏi giá. Bìa đã bạc màu, bốn góc mòn vẹt. Phần gáy được ai đó khâu lại bằng sợi chỉ nâu mỏng mảnh nhưng từng mũi kim đều tăm tắp. Hà vuốt nhẹ lên từng đường khâu ráp gợn dưới đầu ngón tay, một luồng xúc cảm thân thuộc lạ lùng bỗng dội về.

Cô run run lật nhẹ trang đầu. Nét mực xanh đã phai nhạt sắc tươi ngày cũ, nhưng từng con chữ nắn nót, hơi nghiêng về bên phải vẫn vẹn nguyên hình bóng của chính cô năm nào: "Tặng anh! Cuốn sách thay cho những điều em chưa đủ can đảm để nói. Chúc anh sinh nhật vui vẻ".

Hà khẽ nhắm nghiền mắt lại, chậm rãi áp mặt bìa thô ráp lên ngực mình. Có những điều tưởng đã ngủ yên, hóa ra chỉ cần một cái chạm khẽ là ký ức lại trở về…

Năm ấy, cô vừa tròn 20 tuổi, ban ngày đi học, chiều làm thêm ở cửa hàng photocopy gần trường để trang trải sinh hoạt. Mất gần nửa tháng nhịn từng bữa sáng dành dụm, Hà mới đủ tiền mua cuốn tiểu thuyết mà cô yêu thích nhất. Không phải vì chuyện tình trong đó quá ly kỳ, mà bởi từng con chữ chạm đến những rung cảm ngây thơ nhất, khiến cô gái trẻ tin rằng giữa thế gian rộng lớn này, những người thật lòng đi qua trăm ngả rồi cũng sẽ tìm thấy nhau.

Hà đọc cuốn sách ấy nhiều lần đến mức thuộc lòng từng đoạn đối thoại. Có những đêm mất ngủ trong căn phòng ký túc xá, cô mở ngẫu nhiên một trang rồi đọc đến sáng, lặng lẽ nhìn khoảng sân rợp ánh trăng mà nghĩ về một người. Người ấy là Minh.

Minh học trên Hà một khóa. Anh không phải người nổi bật nhất, nhưng lại tỏa ra sự ấm áp hiền hòa. Anh nói ít, điềm đạm và chu đáo. Có lần trời đổ mưa rào tầm tã, Hà ôm chồng tài liệu chạy vội từ thư viện ra cổng trường. Minh đạp xe ngang qua, lập tức cởi phăng chiếc áo khoác gió phủ trùm lên chồng sách: "Sách mà ướt thì tiếc lắm!".

Đến sinh nhật Minh, Hà quyết định tặng anh cuốn sách cô yêu thích nhất. Tối hôm đó, cô ngồi rất lâu bên chiếc bàn học nhỏ, nắn nót viết từng chữ. Cô hy vọng khi lần giở từng trang, Minh sẽ đọc được nỗi lòng cô.

Nhưng rồi cuộc đời lặng lẽ rẽ mỗi người sang một ngả. Minh tốt nghiệp, nhận học bổng tu nghiệp nước ngoài. Những lá thư thưa thớt dần rồi bặt tin theo năm tháng. Giữa họ chưa từng có một lời tỏ tình, cũng chẳng có một cuộc chia tay, chỉ có thanh xuân lặng lẽ khép lại như chuyến tàu một chiều đã lăn bánh rời ga.

Hai mươi năm sau, thật không ngờ cuốn sách ấy lại nằm trọn trong tay Hà. Hà đã trân quý trao nó đi, còn Minh đã làm gì với kỷ vật ấy? Hóa ra, không phải ai cũng gìn giữ những ân tình. Một cuốn sách từng chở bao niềm hy vọng, cuối cùng cũng bị bỏ lại như món đồ thừa thãi giữa dòng đời. Trước khi trôi dạt về chiếc giá gỗ này, nó đã qua tay bao nhiêu người xa lạ? Liệu có ai từng dừng mắt trước dòng đề tặng ngây thơ năm nào?

Bỗng nhiên, tiếng bước chân vội vã trên sàn gỗ kéo Hà thoát khỏi dòng suy nghĩ. Có người vừa đẩy cửa bước nhanh vào. Ngay khi gật đầu chào chủ quán, người đàn ông ấy dường như không hề do dự, tiến thẳng về phía giá sách văn học nơi Hà đang đứng.

Bốn mắt nhìn nhau sững sờ. Cả hai cùng đứng lặng. Thời gian như ngừng trôi.

- Hà! Em là Hà phải không?

- Vâng... Anh Minh!

Minh gật đầu, nở một nụ cười rạng rỡ. Mái tóc anh đã lấm tấm hoa râm, khóe mắt hằn sâu những nếp nhăn, nhưng nét điềm tĩnh ấm áp ngày nào thì dường như năm tháng chẳng thể xóa nhòa.

- Không ngờ lại có thể gặp em ở đây.

Minh bước lại gần hơn một bước. Ánh mắt anh chạm vào cuốn sách trên tay cô, rồi dừng lại rất lâu ở phần gáy được khâu bằng sợi chỉ nâu mỏng mảnh. Anh thở phào nhẹ nhõm:

- Cuối cùng... nó cũng về lại với em.

Hà ngước nhìn anh, ngỡ ngàng:

- Ý anh là sao?

Minh kéo chiếc ghế đối diện bên bàn cửa sổ mời Hà ngồi. Anh nhìn ra vạt nắng thu vàng hanh vừa hắt qua ô kính, giọng trầm buồn:

- Năm đó anh nhận học bổng đi gấp quá. Trước ngày bay, anh thu dọn toàn bộ sách vở ở ký túc xá gửi về quê cất tạm. Chiếc hòm ấy bị xếp sâu tận trong góc tối gác xép, suốt bao năm chẳng ai động đến. Mãi đợt vừa rồi dọn dẹp lại căn nhà cũ của cha mẹ dưới quê, anh mới tìm thấy nó, cùng cuốn sách em tặng.

Anh nhìn thẳng vào mắt Hà:

- Anh đã đọc nó ngay đêm sinh nhật năm ấy. Anh hiểu hết từng lời em muốn nhắn gửi. Nhưng ngày đó anh quá trẻ, hành trang sang xứ người chỉ có hai bàn tay trắng và tương lai mịt mù phía trước, anh không đủ tự tin để lại cho em một lời hứa hẹn dở dang. Đến khi trở về, nghe bạn bè cũ nói em đã yên bề gia thất và chuyển đi nơi khác, anh chọn cách lặng lẽ lùi lại vì sợ làm xáo trộn cuộc sống bình yên của em.

Minh khẽ chỉ tay về phía gáy sách được gắn kết tỉ mỉ:

- Gáy sách bị bung vì nằm trong ẩm mốc quá lâu, chính tay anh đã khâu lại từng mũi. Tuần trước, anh đem gửi nó cho người bạn trong hội chơi sách cũ, chính là anh chủ hiệu sách này. Anh tin một người tha thiết với những trang viết cũ như em, sớm muộn gì cũng sẽ một lần bước qua cánh cửa này. Anh không mong tìm lại quá khứ, chỉ muốn cuốn sách được trả về đúng người đã trao nó đi. Chiều nay tiện đường ghé qua hỏi thăm xem có ai mượn đọc chưa, không ngờ lại gặp em...

Từng lời Minh nói nhẹ và ấm như nắng thu hanh hao. Nỗi nghẹn ngào chôn chặt suốt 20 năm qua trong lòng Hà hóa ra không phải sự phụ bạc, mà chỉ là một nốt lặng dở dang nhưng dịu dàng của số phận. Anh chưa từng lãng quên, cũng chưa từng xem nhẹ tấm chân tình thuần khiết của cô năm ấy.

Hà nâng tách cà phê đã nguội ngắt trên tay:

- Cảm ơn anh... Vì đã đi qua chừng ấy thăng trầm mà vẫn nâng niu một điều bé nhỏ. Chỉ cần biết như thế thôi là lòng em đã thấy trọn vẹn rồi. Cuốn sách này, cứ để nó ở lại đây đi anh. Hãy để nó tiếp tục làm một món quà ấm áp cho một người nào đó đủ duyên tìm thấy.

Bóng hoàng hôn buông dần qua khung cửa sổ nhỏ. Hai con người từng lỡ mất nhau thời tuổi trẻ ngồi lại bên nhau, nhấp ngụm cà phê đắng và kể cho nhau nghe về những ngả rẽ đã qua như hai người bạn tri âm. Giữa họ chỉ có sự bình yên dịu ngọt, một khoảng thanh xuân đẹp đẽ đã lùi xa…