Truyện ngắn: Một khoảng trời sáng đèn

1. Gió chướng gõ dồn dập vào rãnh dừa nước ven kênh, mang theo cái lạnh cùng mùi bùn non đặc quánh. Gần rằm tháng Tám, xóm làng chộn rộn trẻ con, nhưng căn nhà xiêu vẹo của ông Năm Cảnh lại chìm trong quãng lặng buồn tê tái.

Ông Năm ngồi co gối trên chõng tre. Dưới ánh đèn dầu tù mù, tay ông tỉ mẩn đục từng lỗ trên vỏ lon sữa rỗng. Tiếng thiếc va chạm với kim loại khô khốc trong đêm tĩnh mịch. Lon thiếc ấy là kỷ niệm còn sót lại từ những tháng ngày Út Bích chắt chiu gửi về nuôi con. Ông đục khéo lắm, canh khoảng cách đều chằn chặn để khi cắm nến vào, ánh sáng lọt qua sẽ rọi thành hình bông hoa năm cánh lung linh.

Thằng Cu Tèo nằm chổng mông nhìn theo tay ông, lúng búng hỏi: "Ngoại ơi, sao lồng đèn ngoài chợ bằng giấy kiếng đỏ chót, bấm nút là phát nhạc, mà lồng đèn của con bằng cái lon sữa vậy ngoại?".

Ông Năm dừng tay, lau vệt mồ hôi trên trán rồi cười khà khà, nụ cười hằn sâu vệt nhăn nơi đuôi mắt: "Mày hổng biết đâu Tèo ơi! Lồng đèn giấy kiếng gặp mưa là rách, gặp gió là cháy. Còn lồng đèn lon sữa này trâu đạp hổng dẹp, mưa dầm hổng hư. Mẹ mày ngày xưa nhờ nó mà giật giải nhất đêm phá cỗ dưới xã đó con!".

Thằng Tèo nghe nhắc tới mẹ thì mắt sáng rỡ, rồi lại tiu nghỉu: "Nhưng mẹ đi làm tận Sài Gòn, Trung thu này mẹ có về hông ngoại? Mẹ hứa mua cho con cái lồng đèn con gà nhấp nháy phát nhạc mà...".

Lòng ông Năm thắt đau điếng. Út Bích gãy gánh hôn nhân từ hồi thằng Tèo mới đỏ hỏn, một mình lội ngược lên thành phố làm công nhân may, chắt chiu từng đồng gửi về. Mấy tuần trước, nó điện về bảo Trung thu xưởng tăng ca dữ quá, nhưng hứa bằng mọi giá sẽ xin nghỉ ca đêm rằm bắt chuyến xe muộn nhất về với con, dành dụm mua được chiếc lồng đèn con gà phát nhạc đúng ước nguyện thằng nhỏ.

2. Sáng hôm rằm, trời trong xanh như ai vừa lau chùi sạch sẽ. Mới tờ mờ sáng, ông Năm đã dắt thằng Tèo ra bến xe đò. Thằng Tèo mặc cái áo mới nhất, tay lăm lăm lồng đèn lon sữa được ông sơn đỏ quạch, cắm thêm cành trúc nhỏ làm tay cầm. Mỗi bước chạy, cái lon lại đánh lách cách... lách cách... nghe vui tai.

Chuyến xe đò 8 giờ sáng dừng lại, người ta chen chúc xuống, chẳng thấy bóng Út Bích. Chuyến 12 giờ trưa, nắng cháy da thịt, hai ông cháu vẫn ngồi chực dưới gốc bàng. Thằng Tèo mỏi mệt nằm gục lên đùi ông Năm, ôm khư khư lon sữa: "Ngoại ơi, chắc mẹ quên con rồi...".

Ông Năm xoa cái đầu khét nắng của cháu: "Hổng có đâu con. Mẹ mày thương mày nhất đời, chắc tại xe hư giữa đường thôi. Chiều nay mẹ về, chắc chắn mẹ về".

Đến tận chiều muộn, con đường vẫn vắng ngắt. Hai ông cháu lủi thủi đi về. Mặt trăng tròn vạch nhô lên sau lũy tre, vàng rực như lòng đỏ trứng muối. Xóm Bán Nguyệt rộn rã tiếng trống múa lân đùng đùng chát chát, đám trẻ kéo nhau đi rước đèn. Thằng Tèo đứng tựa cửa nhìn ra, môi mím chặt, hai giọt nước mắt lăn dài trên gò má nhem nhuốc. Nó hổng đi rước đèn. Nó phải chờ mẹ.

3. Gần 6 giờ tối, tiếng điện thoại bàn reo lên. Ông Năm lật đật nghe. Đầu dây bên kia là tiếng Út Bích khóc nấc: "Cha ơi... Con xin lỗi cha... xin lỗi thằng Tèo...".

- Sao vậy Út? Mày đang ở đâu? - Giọng ông Năm rụng rời, bàn tay run cầm cập.

- Chiều nay con xách giỏ với cái lồng đèn con gà ra bến xe Miền Tây... Người ta chen nhau đông quá... Có hai đứa thanh niên giật phăng giỏ xách. Con tiếc cái lồng đèn với tiền lương chạy theo kéo lại thì bị tụi nó tông té nhào xuống đường... Tụi nó cán qua cái lồng đèn con gà bể tan tành rồi cha ơi...

- Trời đất ơi! Rồi mày có sao hông Út? - Ông Năm gào lên vào điện thoại.

- Con bị trầy xước khắp người... Giỏ xách mất sạch... Con đứng ở bến xe khóc từ chiều tới giờ, hổng có tiền mua vé... Giờ con mới mượn được điện thoại của cô bán nước... Con nhớ thằng Tèo quá cha ơi, mà con tệ quá...

Ông Năm cố giữ giọng bình tĩnh: "Mày đứng yên đó! Mày hổng sao là tốt rồi! Tiền mất thì làm lại, lồng đèn mất thì thôi! Cha nhờ người ta chuyển tiền cho mày. Mày bắt xe ôm ra đường lớn, gọi thằng Lâm con bà Sáu chở về, tối mịt rồi! Nín đi, về nhà với cha, với thằng Tèo!".

Tắt điện thoại, ông Năm sang nhà hàng xóm nhờ chuyển tiền cho Út Bích. Biết con gái đã nhận được tiền, ông mới yên lòng. Thằng Tèo đã đứng sau lưng ông từ lúc nào, bờ vai rung lên bấn loạn. Nó ngồi sụp xuống ôm lấy gối: "Mẹ bị người ta đánh... Lồng đèn con gà bị cán bể rồi... Mẹ hổng về nữa hả ngoại?".

- Hổng phải! Mẹ mày đang về! - Ông Năm tiến lại, ôm chặt lấy cháu - Mẹ mày sắp về tới ngã ba rồi! Ngoại với con sẽ đi đón mẹ bằng cái lồng đèn đẹp nhất xóm này!

Ông Năm chạy ra sau bếp, lấy cây nến bạch to bằng cổ tay để dành cúng Giao thừa, gọt gọt rồi cắm chặt vào đáy lon sữa. Ông quẹt diêm. Ánh nến tỏa qua hàng trăm lỗ đục thành những bông hoa sao lung linh, sáng rực cả căn nhà lá.

4. Tám giờ rưỡi tối, mây đen phủ kín bầu trời. Mưa rơi sột soạt trên tàu lá dừa.

Trên con đường đất hẹp trơn trượt, ông Năm một tay cầm dù, một tay dắt thằng Tèo giơ cao lồng đèn lon sữa. Ánh sáng vỏ lon soi rõ từng vũng nước. Mỗi bước đi, tiếng lách cách... lách cách... lại vang lên đều đặn. Gió thổi mạnh làm lồng đèn giấy kiếng của bọn trẻ trong làng tạt qua tắt phụt, cháy xém. Mưa trút xuống như trút nước, nhưng ngọn nến nằm sâu bên trong vỏ lon thiếc dầy cụi vẫn cháy ngùn ngụt, không tài nào bị quật tắt.

Đến gần 9 giờ đêm, ở ngã ba đường, chiếc xe ôm cọc cạch dừng lại. Người phụ nữ bước xuống, quần áo xé rách dính đầy vết máu khô và bùn đất. Đó là Út Bích.

- Bích ơi! - Ông Năm kêu lên qua tiếng mưa.

Út Bích ngước lên. Giữa cơn mưa tầm tã, cô nhìn thấy ngọn lửa màu cam rực rỡ tỏa sáng từ cái lon sữa mà chính tay cô từng chắt chiu gửi về. Dưới ánh sáng ấy là bóng dáng gầy guộc của cha già và đứa con trai nhỏ giơ cao lồng đèn.

- Cha ơi... Tèo ơi! - Út Bích lao tới.

Thằng Tèo buông tay ông ngoại, xách lồng đèn chạy ào tới: "Mẹ ơi! Mẹ về rồi!"…

Đứa trẻ lao vào lòng mẹ. Hai mẹ con ôm ghì lấy nhau trên nền bùn ướt sũng. Út Bích rúc đầu vào cổ con khóc nấc: "Mẹ xin lỗi con Tèo ơi... Mẹ bị giật mất cái lồng đèn con gà rồi... Mẹ hổng có quà cho con...".

Thằng Tèo quẹt nước mắt trên mặt mẹ, nâng lồng đèn lon sữa lên ngang mặt. Ngọn nến chiếu tỏ từng vệt nước mắt trên mặt Út Bích. Thằng nhỏ nở nụ cười sún răng rạng rỡ: "Hổng sao đâu mẹ! Lồng đèn lon sữa của ngoại làm đẹp gấp trăm lần! Ngoại nói trâu đạp hổng dẹp, mưa dầm hổng hư! Mưa lớn vậy mà nó hổng tắt, nó đợi mẹ về đó!".

Ông Năm Cảnh đứng đó dưới cơn mưa, mỉm cười: "Về nhà thôi con. Ở nhà cha dọn cỗ rồi, có tô chè trôi nước nóng hổi... Về nhà mình phá cỗ Trung thu!".

Nói rồi, ông tiến lại cảm ơn thằng Lâm lái xe ôm. Anh em chòm xóm giữ cái tình nghĩa giúp nhau khi hoạn nạn thật là quý hóa.

5. Đêm đó, cơn mưa rào nhanh chóng đi qua, trả lại bầu trời đêm rằm trong vắt. Trăng lên tới đỉnh đầu, tỏa ánh sáng bạc lung linh vắt ngang kênh.

Trong căn nhà ấm cúng, ông Năm cùng con gái và cháu ngoại quây quần bên chiếc chõng tre. Cỗ Trung thu chỉ có dĩa chuối chín, dĩa bánh in và tô chè trôi nước thơm lừng. Đặt ở chính giữa mâm cỗ là chiếc lồng đèn lon sữa. Ngọn nến cháy tỏa những bông hoa ánh sáng nhảy múa trên tường nhà, trên nụ cười rạng rỡ của thằng Tèo và hai hàng nước mắt đã khô của Út Bích.