Từ lá phiếu đến niềm tin - Bài 1: "Lá chắn mềm" góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

Hành trình từ cử tri đến đại biểu dân cử

Trong tiến trình xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, mỗi kỳ bầu cử không chỉ là sự kiện chính trị quan trọng của đất nước mà còn là minh chứng cho việc Nhân dân thực hiện quyền làm chủ thông qua những thiết chế dân chủ ngày càng hoàn thiện. Trong dòng chảy ấy, sự tham gia ngày càng chủ động, thực chất của phụ nữ Việt Nam đã trở thành biểu hiện rõ nét của sự phát triển dân chủ, đồng thời là cơ sở thực tiễn quan trọng để củng cố niềm tin chính trị, tăng cường đồng thuận xã hội.

Trong bối cảnh các thế lực thù địch không ngừng lợi dụng vấn đề dân chủ, nhân quyền, bình đẳng giới để xuyên tạc, phủ nhận bản chất tốt đẹp của chế độ xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam, thực tiễn phụ nữ ngày càng khẳng định vai trò sâu rộng trong các hoạt động chính trị - xã hội là minh chứng thuyết phục nhất đối với những nhận định phiến diện, sai lệch. Hành trình từ cử tri đến đại biểu dân cử không chỉ phản ánh sự trưởng thành về vị thế xã hội của phụ nữ, mà còn cho thấy hiệu quả của đường lối nhất quán của Đảng trong phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, thực hiện bình đẳng giới và xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Thông qua vai trò định hướng, tập hợp và đồng hành của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam các cấp, quá trình ấy không dừng lại ở việc thực hiện quyền bầu cử, mà đang từng bước trở thành một lực lượng quan trọng góp phần lan tỏa nhận thức chính trị đúng đắn, củng cố niềm tin xã hội và bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên phát triển mới.

Phụ nữ và sức mạnh lan tỏa niềm tin chính trị qua mỗi kỳ bầu cử

Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 đã thành công rất tốt đẹp. Với hơn 76 triệu cử tri đi bỏ phiếu tại trên 72 nghìn khu vực bỏ phiếu, tỷ lệ cử tri đi bầu đạt 99,7%, đây là cuộc bầu cử có số lượng và tỷ lệ cử tri đi bầu cử cao nhất từ trước tới nay. Trong thành công chung ấy, phụ nữ tiếp tục khẳng định vai trò là lực lượng cử tri đông đảo, tích cực và có sức lan tỏa sâu rộng trong đời sống chính trị - xã hội.

Chiếm khoảng một nửa dân số và thường có tỉ lệ từ 35% trở lên trong danh sách chính thức những người ứng cử đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân, phụ nữ luôn hiện diện đông đảo và tích cực trong các cuộc bầu cử. Sự tham gia của chị em được bắt đầu từ rất sớm thông qua các hoạt động tuyên truyền, vận động, nâng cao nhận thức do các cấp Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam triển khai. Những hoạt động tuyên truyền với quy mô rộng khắp đã tạo nên không khí chính trị sôi nổi trong hội viên và các tầng lớp phụ nữ. 

Theo tổng hợp từ các địa phương, gần 11.000 cuộc tuyên truyền, phổ biến chủ trương đường lối chính sách của Đảng, pháp luật Nhà nước về bầu cử đã được tổ chức với nhiều hình thức linh hoạt. Trong bối cảnh chuyển đổi số đang làm thay đổi mạnh mẽ cách thức tiếp cận thông tin của xã hội, các cấp Hội đã chủ động đổi mới phương thức truyền thông theo hướng kết hợp giữa trực tiếp với trực tuyến, khai thác tối đa lợi thế của các trang thông tin trên mạng xã hội, nhóm cộng đồng để lan tỏa các sản phẩm số như infographic, video clip và tài liệu điện tử. Việc khai thác lợi thế của không gian mạng không chỉ đưa thông tin chính thống đến gần hơn với hội viên, phụ nữ ở mọi địa bàn, từ đô thị đến vùng sâu, vùng xa mà còn góp phần định hướng dư luận, giúp nhận diện, phản bác những thông tin thiếu khách quan, sai lệch về quyền dân chủ, quyền tham chính của phụ nữ.

Những đóng góp của chị em không chỉ mang tính hưởng ứng, mà ngày càng thể hiện rõ tính chủ động và trách nhiệm trong việc phát huy quyền làm chủ. Qua sự dẫn dắt, kết nối và đồng hành của tổ chức Hội, nhiều phụ nữ đã vượt qua tâm lý e dè, từng bước chủ động tiếp cận thông tin chính trị, tham gia thảo luận, phản biện và thể hiện chính kiến một cách trách nhiệm. Từ đối tượng tiếp nhận thông tin, chị em đang từng bước trở thành chủ thể lan tỏa nhận thức chính trị đúng đắn trong gia đình và cộng đồng. Đây chính là nền tảng xã hội bền vững để củng cố đồng thuận, tăng cường niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ xã hội chủ nghĩa.

Có thể khẳng định, trong mỗi lá phiếu của phụ nữ hôm nay không chỉ có trách nhiệm công dân, mà còn hàm chứa giá trị của niềm tin chính trị được vun đắp từ quá trình đồng hành bền bỉ của tổ chức Hội. Và khi niềm tin ấy được lan tỏa rộng khắp, đó cũng chính là một trong những "lá chắn mềm" nhưng vững chắc góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng ngay từ cơ sở.

Từ sự hiện diện đến tiếng nói thực chất của phụ nữ trong cơ quan dân cử

Mục tiêu phấn đấu 30% người trúng cử là phụ nữ được đặt ra trong nhiều kỳ bầu cử và cho tới 2 cuộc bầu cử gần đây (nhiệm kỳ 2021 - 2026 và 2026 - 2031), mục tiêu này cơ bản đạt được. Đây là nhiệm kỳ thứ ba trong 16 khóa Quốc hội, tỷ lệ nữ đại biểu đạt mốc 30%[1], tỉ lệ tái cử của nữ đạt ở mức rất cao (98%) và tương đương với tỉ lệ tái cử của nam, qua đó khẳng định sự tín nhiệm của cử tri đối với năng lực, uy tín của các nữ ứng cử viên. Bên cạnh đó, việc có thêm nữ ở vị trí lãnh đạo cao trong Quốc hội và Chính phủ cũng góp phần tăng tiếng nói, ảnh hưởng của phụ nữ ở cấp chiến lược.

Tỷ lệ nữ đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp đã vượt mục tiêu 30%, trình độ chuyên môn và lý luận chính trị cũng tăng hơn so với nhiệm kỳ trước. Toàn quốc có 6 tỉnh, thành phố có tỷ lệ nữ đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân hai cấp đều đạt từ 30% trở lên[2], trong đó có 4 tỉnh ở khu vực miền núi phía Bắc.

Kết quả này trước hết là thành quả của sự lãnh đạo toàn diện của Đảng, sự chỉ đạo thống nhất của Quốc hội, Chính phủ và Hội đồng bầu cử quốc gia; sự phối hợp đồng bộ của cả hệ thống chính trị. Trong tổng thể đó, Mặt trận Tổ quốc và Hội Liên hiệp Phụ nữ các cấp đã phát huy tốt vai trò trong phát hiện, giới thiệu, hỗ trợ nữ ứng cử viên; cùng với sự chuẩn bị nghiêm túc của chính các ứng cử viên và sự tin tưởng ngày càng rõ nét của cử tri đối với năng lực, uy tín của phụ nữ trong đời sống chính trị.

Nếu như tỉ lệ 30% là sự phản ánh mức độ hiện diện của phụ nữ trong các cơ quan dân cử, thì chất lượng đội ngũ đại biểu nữ mới là yếu tố quyết định sức nặng của tiếng nói đại diện. Các nhiệm kỳ gần đây cho thấy, sự tham gia của phụ nữ không chỉ dừng lại ở việc bảo đảm cơ cấu, mà đã từng bước được khẳng định bằng năng lực và hiệu quả hoạt động.

Trong lĩnh vực lập pháp, các nữ đại biểu Quốc hội đã có nhiều đóng góp tích cực vào quá trình xây dựng và hoàn thiện nhiều dự án luật. Không chỉ tập trung vào các lĩnh vực truyền thống như giáo dục, xã hội, trẻ em và bình đẳng giới, các ý kiến còn mở rộng sang những vấn đề quan trọng như kinh tế, tài chính - ngân sách, tư pháp, quốc phòng và an ninh. Tính đến hết kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV đã có hơn 3.000 lượt ý kiến của nữ đại biểu được trình bày tại hội trường, điều này cho thấy nữ đại biểu đã vượt qua rào cản giới để hiện diện vào tất cả các lĩnh vực quan trọng của đời sống chính trị. 

Trong hoạt động giám sát và chất vấn, các nữ đại biểu đã thể hiện rõ bản lĩnh, tinh thần trách nhiệm và sự sâu sát. Nhiều đại biểu ghi dấu ấn qua các phát biểu sắc sảo trên nghị trường, các đề xuất trong giám sát chuyên đề, phiên giải trình, cũng như trong hoạt động của Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội. Tại Quốc hội khóa XIV, tỷ lệ tham gia của nữ đại biểu trong các chuyên đề giám sát tối cao và hoạt động chất vấn đều đạt trên 31%, phản ánh mức độ tham gia ngày càng thực chất, không chỉ về số lượng mà còn về chiều sâu.

Hoạt động của Hội đồng nhân dân các cấp cũng ghi nhận những dấu ấn riêng của nữ đại biểu. Trong khi nam đại biểu có xu hướng quan tâm nhiều hơn đến một số lĩnh vực như quốc phòng, an ninh, kế hoạch đầu tư hay tài nguyên môi trường, thì nữ đại biểu dành sự quan tâm đáng kể đến các vấn đề gắn trực tiếp với đời sống dân sinh. 

Đáng chú ý, ở nhiều lĩnh vực như giáo dục - đào tạo, lao động xã hội hay nội vụ, mức độ cho ý kiến của nam và nữ đại biểu ngày càng tương đồng. Sự khác biệt nhưng bổ trợ về góc nhìn, cùng với xu hướng tham gia ngày càng đồng đều, đã góp phần làm phong phú nội dung thảo luận và nâng cao chất lượng, tính thực tiễn của các quyết sách ở địa phương.

Không chỉ thể hiện qua lựa chọn chính sách, nữ đại biểu còn đóng vai trò tích cực trong hoạt động giám sát và phản ánh ý kiến cử tri. Thông qua tiếp xúc cử tri, là thành viên các đoàn giám sát, khảo sát thực tế, nhiều đại biểu đã kịp thời phát hiện bất cập trong thực thi chính sách, kiến nghị các giải pháp phù hợp, góp phần bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của Nhân dân.

Sự hiện diện của phụ nữ trong các cơ quan dân cử không chỉ mang ý nghĩa về cơ cấu, mà còn góp phần tạo nên những góc nhìn đa chiều trong quá trình hoạch định chính sách. Tiếng nói của các đại biểu nữ đã làm phong phú thêm quá trình thảo luận và nâng cao chất lượng quyết sách trên nhiều lĩnh vực. Thực tiễn đó cho thấy, phụ nữ trong các cơ quan dân cử không còn là những "đại biểu mang tính biểu tượng", mà đã và đang trở thành những chủ thể có năng lực, bản lĩnh và đóng góp thực chất. Khi tiếng nói của phụ nữ được khẳng định bằng chất lượng và hiệu quả, niềm tin của cử tri cũng được củng cố một cách tự nhiên và bền vững.

(Còn nữa)

[1] Quốc hội khóa V đạt 32, 31%, Quốc hội khóa XV đạt 30,26%

[2] Tuyên Quang, Đồng Tháp, Lào Cai, Điện Biên, Thái Nguyên, Sơn La