UBCKNN xử phạt PSI và BVSC: Thông điệp siết kỷ cương hoạt động cho vay ký quỹ

Dù mức phạt 125 triệu đồng đối với mỗi công ty không lớn so với quy mô hoạt động của các doanh nghiệp chứng khoán, nhưng vụ việc một lần nữa cho thấy yêu cầu ngày càng khắt khe đối với công tác quản trị rủi ro trong bối cảnh dư nợ margin trên thị trường liên tục ở mức cao.

Cùng một lỗi vi phạm

Theo các quyết định xử phạt của Thanh tra UBCKNN, Công ty CP Chứng khoán Dầu khí (PSI), có trụ sở tại Tòa nhà Hanoitourist, số 18 Lý Thường Kiệt, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội, bị phạt 125 triệu đồng do cho khách hàng thực hiện giao dịch ký quỹ vượt quá sức mua hiện có trên tài khoản giao dịch ký quỹ vào tháng 7 năm trước. Hành vi này thuộc nhóm vi phạm quy định về giao dịch ký quỹ và bị xử phạt theo Nghị định 156/2020/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 128/2021/NĐ-CP.

Tương tự, Công ty CP Chứng khoán Bảo Việt (BVSC), có trụ sở tại số 8 Lê Thái Tổ, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội, cũng bị xử phạt 125 triệu đồng vì để khách hàng thực hiện giao dịch ký quỹ vượt hạn mức sức mua cho phép trong hai ngày giao dịch liên tiếp. Đây là hành vi bị cơ quan quản lý đánh giá ảnh hưởng trực tiếp đến việc tuân thủ các nguyên tắc an toàn trong hoạt động cho vay ký quỹ.

PSI hiện hoạt động trong các lĩnh vực môi giới chứng khoán, tự doanh, tư vấn đầu tư và cho vay ký quỹ. Trong khi đó, BVSC là một trong những công ty chứng khoán lâu năm trên thị trường, thuộc hệ sinh thái Tập đoàn Bảo Việt, với hoạt động trải rộng từ môi giới, ngân hàng đầu tư đến các dịch vụ tài chính doanh nghiệp.

Theo quy định hiện hành, các công ty chứng khoán có trách nhiệm kiểm soát chặt chẽ tỷ lệ ký quỹ, hạn mức cho vay và sức mua của từng tài khoản nhằm bảo đảm an toàn tài chính cho cả nhà đầu tư lẫn chính doanh nghiệp cung cấp dịch vụ. Trường hợp để khách hàng giao dịch vượt sức mua sẽ bị xử phạt từ 100 - 150 triệu đồng.

Trong ngành chứng khoán, margin luôn được xem là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy thanh khoản thị trường cũng như tăng trưởng doanh thu cho các công ty chứng khoán. Nguồn thu từ lãi cho vay ký quỹ hiện đóng góp tỷ trọng đáng kể trong cơ cấu lợi nhuận của nhiều doanh nghiệp môi giới.

Tuy nhiên, đi cùng cơ hội là áp lực quản trị rủi ro ngày càng lớn. Khi dư nợ margin toàn thị trường liên tục duy trì ở vùng cao, hệ thống kiểm soát tự động, cơ chế cảnh báo và quy trình giám sát nội bộ trở thành "hàng rào" quan trọng nhằm ngăn ngừa các rủi ro phát sinh.

Theo các chuyên gia pháp lý, việc để khách hàng giao dịch vượt sức mua có thể xuất phát từ những bất cập trong hệ thống quản trị rủi ro hoặc quy trình vận hành. Dù nguyên nhân là lỗi kỹ thuật, lỗi hệ thống hay sai sót trong kiểm soát nghiệp vụ, đây vẫn là dấu hiệu cho thấy doanh nghiệp chưa đảm bảo đầy đủ các yêu cầu quản lý đối với hoạt động cho vay ký quỹ.

Đáng chú ý, trong những giai đoạn thị trường biến động mạnh, các sai lệch liên quan đến quản lý margin có thể khiến rủi ro được khuếch đại nhanh chóng. Nếu không được kiểm soát kịp thời, các khoản vay vượt hạn mức có thể làm gia tăng áp lực xử lý tài sản bảo đảm, phát sinh nợ xấu hoặc ảnh hưởng đến khả năng quản trị vốn của chính công ty chứng khoán.

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt giữa các công ty chứng khoán, hoạt động cho vay ký quỹ đang trở thành một trong những công cụ quan trọng để thu hút khách hàng và gia tăng doanh thu. Tuy nhiên, sức ép mở rộng dư nợ margin cũng đòi hỏi doanh nghiệp phải đầu tư nhiều hơn cho hệ thống quản trị rủi ro, công nghệ kiểm soát và quy trình giám sát nội bộ nhằm bảo đảm tuân thủ các quy định của cơ quan quản lý.

Thông điệp siết kỷ cương từ cơ quan quản lý

Việc hai công ty chứng khoán cùng bị xử phạt trong thời gian ngắn cho thấy cơ quan quản lý đang tăng cường giám sát hoạt động cho vay ký quỹ - lĩnh vực vốn được xem là nhạy cảm nhất trong hoạt động môi giới chứng khoán.

Trước đó, trong nhiều đợt thanh tra, UBCKNN cũng đã xử lý các trường hợp vi phạm liên quan đến giao dịch ký quỹ, quản lý tài khoản và báo cáo nghiệp vụ nhằm nâng cao tính minh bạch của thị trường.

Trong bối cảnh thị trường chứng khoán đang hướng tới mục tiêu nâng hạng và thu hút dòng vốn quốc tế, việc tuân thủ nghiêm các quy định về quản trị rủi ro, đặc biệt là hoạt động margin, không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là yếu tố quan trọng để củng cố niềm tin của nhà đầu tư đối với hệ thống trung gian tài chính.

Các quyết định xử phạt đối với PSI và BVSC vì vậy không đơn thuần là những án phạt hành chính, mà còn là lời nhắc nhở đối với toàn ngành chứng khoán về việc phải duy trì kỷ luật vận hành và nâng cao năng lực kiểm soát rủi ro trong cuộc đua tăng trưởng ngày càng quyết liệt.