Ung thư vú, tuyến giáp: Có dấu hiệu bất thường, cần kiểm tra sớm

Nhận biết những thay đổi bất thường ở tuyến vú

Ung thư vú hình thành khi các tế bào trong mô vú phát triển mất kiểm soát, có thể xâm lấn mô xung quanh, lan đến hạch nách hoặc di căn xa. Phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm thường giúp tăng cơ hội điều trị hiệu quả.

Nguy cơ ung thư vú liên quan đến tuổi, nội tiết, tiền sử sinh sản, xạ trị vùng ngực và tiền sử gia đình. Phụ nữ có mẹ, chị hoặc em gái mắc bệnh nên thông báo với bác sĩ để được đánh giá nguy cơ và tư vấn theo dõi phù hợp.

Nang vú, u xơ tuyến vú và u mỡ là những tổn thương thường gặp, phần lớn lành tính. Tuy nhiên, không thể chỉ dựa vào cảm giác khi sờ nắn để xác định bản chất khối u.

“Đau vú không đồng nghĩa với ung thư. Một số phụ nữ bị căng tức trước kỳ kinh, sau đó giảm dần. Nhưng nếu đau kéo dài, đau khu trú, xuất hiện khối mới hoặc kèm thay đổi bất thường, người bệnh nên đi khám để xác định nguyên nhân”, BSCKII Trần Thị Hợp cho biết.

Ở phụ nữ đang cho con bú, viêm vú có thể gây sưng, nóng, đỏ, đau, đôi khi kèm sốt. Nếu tình trạng kéo dài, tiến triển hoặc không đáp ứng điều trị, cần khám chuyên khoa vì một số trường hợp ung thư vú cũng có thể gây đỏ, phù nề, dễ nhầm với viêm.

Các dấu hiệu cần lưu ý gồm khối mới xuất hiện ở vú hoặc nách; núm vú co kéo, tụt vào trong; da vú lõm, dày lên hoặc sần như vỏ cam; vú thay đổi hình dạng, kích thước, sưng đỏ kéo dài. Dịch bất thường từ núm vú, đặc biệt là dịch lẫn máu, cũng cần được kiểm tra sớm. Những biểu hiện này chưa đủ để khẳng định ung thư nhưng không nên bỏ qua.

Phụ nữ nên quan sát hình dạng, màu sắc da và núm vú trước gương, đồng thời nhẹ nhàng kiểm tra vùng vú và nách để nhận biết thay đổi mới. Với người còn kinh nguyệt, thời điểm sau kỳ kinh thường thuận tiện hơn vì vú bớt căng tức.

Tuy nhiên, tự kiểm tra không thay thế khám chuyên khoa và sàng lọc. Khi có dấu hiệu nghi ngờ, bác sĩ sẽ căn cứ vào tiền sử, kết quả khám để chỉ định siêu âm, chụp nhũ ảnh hoặc sinh thiết khi cần thiết. Phụ nữ nên trao đổi với bác sĩ về thời điểm và tần suất sàng lọc phù hợp với tuổi, nguy cơ cá nhân; người có nguy cơ cao có thể cần kế hoạch theo dõi riêng.

Nếu được chẩn đoán ung thư vú, phương án điều trị phụ thuộc vào loại ung thư, giai đoạn bệnh và sức khỏe người bệnh, có thể gồm phẫu thuật, xạ trị, hóa trị, điều trị nội tiết hoặc các liệu pháp khác. Với người cao tuổi, bác sĩ cần cân nhắc bệnh nền, khả năng sinh hoạt và nguyện vọng của người bệnh, thay vì chỉ dựa vào tuổi để quyết định điều trị.

Không phải nhân tuyến giáp nào cũng là ung thư

Tuyến giáp nằm ở phía trước cổ, sản xuất hormone giúp điều hòa chuyển hóa, nhịp tim, thân nhiệt và nhiều hoạt động của cơ thể. Các bệnh lý tuyến giáp gồm nhân lành tính, bướu giáp, cường giáp, suy giáp và ung thư.

Ung thư tuyến giáp có nhiều thể khác nhau. Trong đó, thể nhú và thể nang thường có tiên lượng thuận lợi nếu được chẩn đoán, điều trị phù hợp. Thể tủy và thể không biệt hóa có đặc điểm riêng, cần hướng xử trí chuyên biệt.

Phát hiện nhân tuyến giáp không đồng nghĩa với mắc ung thư. Phần lớn nhân lành tính; kích thước hay thời gian tồn tại không đủ để xác định bản chất tổn thương. Bác sĩ sẽ căn cứ vào thăm khám, siêu âm và các xét nghiệm cần thiết; một số trường hợp cần chọc hút tế bào bằng kim nhỏ.

Nguy cơ ung thư tuyến giáp cần được lưu ý ở người có tiền sử xạ trị vùng đầu, cổ, đặc biệt từ nhỏ, hoặc gia đình có người mắc bệnh. Người bệnh nên cung cấp những thông tin này khi đi khám.

Bướu giáp có thể do thiếu iod hoặc nguyên nhân khác. Sử dụng muối iod phù hợp giúp phòng ngừa thiếu iod, nhưng người mắc bệnh tuyến giáp không nên tự bổ sung iod liều cao.

Cường giáp khiến cơ thể chịu tác động của lượng hormone quá mức, với các biểu hiện như hồi hộp, tim đập nhanh, run tay, nóng bức, ra nhiều mồ hôi hoặc sụt cân. Ngược lại, suy giáp có thể gây mệt mỏi, buồn ngủ, sợ lạnh, táo bón, tăng cân hoặc rối loạn kinh nguyệt. Việc chẩn đoán và điều trị cần dựa trên thăm khám, xét nghiệm và chỉ định chuyên khoa.

Những dấu hiệu ở vùng cổ cần chú ý gồm xuất hiện khối hoặc hạch, nuốt vướng, nuốt khó, cảm giác chèn ép hoặc khàn tiếng kéo dài không rõ nguyên nhân. Khàn tiếng có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân, nhưng nếu kéo dài, người bệnh nên đi khám.

Quan sát vùng cổ trước gương khi nuốt nước có thể giúp nhận ra khối lồi hoặc sự mất cân đối, nhưng không thể xác định tổn thương lành hay ác tính.

Những thông tin trên được BSCKII Trần Thị Hợp, Cố vấn chuyên môn Trung tâm Vú HANO (Bệnh viện Đa khoa Hà Nội) chia sẻ. Theo bà, không phải khối u nào ở tuyến vú hay tuyến giáp cũng là ung thư. Khi xuất hiện bất thường mới, người bệnh không nên tự phán đoán dựa trên cảm giác hoặc chỉ theo dõi tại nhà trong thời gian dài. Khi có bất thường mới xuất hiện, kéo dài hoặc tiến triển, cần đến cơ sở y tế để được đánh giá và tư vấn hướng xử trí phù hợp.

Việc kiểm tra tuyến giáp cần căn cứ vào triệu chứng, yếu tố nguy cơ và kết quả thăm khám. Không phải nhân tuyến giáp nào cũng cần chọc hút tế bào hoặc phẫu thuật; một số trường hợp chỉ cần theo dõi định kỳ.