Số ca mắc Cúm A tăng, cảnh báo bệnh nặng ở người cao tuổi

Tại Việt Nam, số ca mắc cúm A đang gia tăng, nhiều bệnh nhân nhập viện trong tình trạng nặng, đặc biệt là người cao tuổi và người mắc bệnh nền. Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TPHCM (HCDC), thời gian gần đây, hệ thống giám sát dịch bệnh ghi nhận số lượng người mắc các bệnh viêm hô hấp cấp trên địa bàn đang gia tăng đáng kể. Trong tuần 40 (từ ngày 28/9 đến 4/10), thành phố ghi nhận 34.664 ca viêm đường hô hấp cấp, tăng hơn 64% so với trung bình 4 tuần trước đó. Các bệnh viện ghi nhận 151 mẫu dương tính với virus cúm, trong đó 116 mẫu thuộc chủng A/H1N1, chiếm gần 77%.

Ghi nhận tại các cơ sở của Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh cho thấy lượng người đến khám các bệnh lý đường hô hấp tăng mạnh trong những tuần gần đây. Đáng chú ý, theo ghi nhận tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh - Quận 8 (phường Chánh Hưng, TPHCM), cứ 10 trường hợp đến khám bệnh hô hấp có khoảng 6-7 người mắc cúm A. Các trường hợp mắc cúm diễn tiến nặng ghi nhận phần lớn ở người cao tuổi, đặc biệt là những người có bệnh nền.

BS.CKII Ngô Trần Quang Minh, Giám đốc chuyên môn kiêm Trưởng khoa Nội Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh - Quận 8, cho biết người cao tuổi có hệ miễn dịch suy giảm theo tuổi tác, khả năng chống đỡ nhiễm trùng kém, đặc biệt khi mắc các bệnh nền như tim mạch, hen phế quản, đái tháo đường, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), bệnh thận mạn… Nếu mắc cúm A, người bệnh có nguy cơ diễn tiến nhanh thành viêm phổi nặng, suy hô hấp và nhiều biến chứng nguy hiểm, ngay cả khi ban đầu chỉ xuất hiện các triệu chứng nhẹ như ho, mệt mỏi hoặc sốt nhẹ.

Đáng lo ngại, dù các triệu chứng ban đầu chỉ nhẹ nhưng virus cúm có thể đã gây tổn thương đường hô hấp, làm suy yếu hàng rào bảo vệ tự nhiên của phổi, tạo điều kiện cho vi khuẩn bội nhiễm, dẫn đến viêm phổi nặng, suy hô hấp, thậm chí phải thở máy và hồi sức tích cực.

Bác sĩ Quang Minh ví cúm A như một "ngòi nổ" có thể kích hoạt hàng loạt biến chứng nguy hiểm, khiến nhiều bệnh nền đồng thời mất kiểm soát. Ở người mắc COPD, hen phế quản, cúm có thể gây đợt cấp, viêm phổi nặng, suy hô hấp. Với người mắc bệnh tim mạch, tăng huyết áp, phản ứng viêm do cúm làm gia tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ, suy tim. Trong khi đó, người mắc đái tháo đường, bệnh thận mạn hoặc xơ gan có nguy cơ rối loạn chuyển hóa, tăng đường huyết mất kiểm soát, suy giảm chức năng các cơ quan, thậm chí tử vong.

Bác sĩ cảnh báo, có những trường hợp chủ quan trước các triệu chứng cúm hay giống cúm, tự sử dụng kháng sinh hoặc thuốc kháng virus khi chưa có chỉ định, dẫn đến chậm trễ thăm khám, điều trị. Thuốc kháng virus thường đạt hiệu quả cao nhất khi sử dụng trong những ngày đầu nhiễm cúm, càng sớm càng tốt, thuốc đặc trị được dành cho người bệnh đã được xác định nhiễm cúm. Việc tự ý dùng thuốc có thể gây những tác dụng không mong muốn, ngộ độc, ảnh hưởng chức năng gan, thận hoặc che lấp các dấu hiệu của bệnh gây khó khăn trong việc thăm khám, chẩn đoán và điều trị hoặc có thể làm bệnh diễn tiến nặng, khó đánh giá được.

Trong tình hình bệnh cúm đang gia tăng như hiện nay, người cao tuổi xuất hiện dấu hiệu khó thở, đau tức ngực, lơ mơ, tím tái, giảm oxy máu hoặc bệnh nền đột ngột trở nặng, cần đưa ngay đến cơ sở y tế để được cấp cứu kịp thời.

Tiêm vắc-xin cúm là biện pháp dự phòng quan trọng

Các ca cúm A diễn tiến nặng được ghi nhận tại các bệnh viện cho thấy nguy cơ biến chứng đáng lo ngại ở người cao tuổi và người mắc bệnh nền. Chuyên gia khuyến cáo nhóm đối tượng này cần chủ động tiêm vắc-xin cúm hằng năm, kết hợp kiểm soát tốt bệnh nền để giảm nguy cơ mắc cúm, nhập viện và các biến chứng nghiêm trọng.

BS.CKI Bạch Thị Chính, Giám đốc Chuyên môn Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC, cho biết tiêm vắc-xin cúm hằng năm là một trong những biện pháp dự phòng quan trọng, giúp giảm nguy cơ mắc cúm, nhập viện và các biến chứng nghiêm trọng, đặc biệt ở người cao tuổi, người mắc bệnh nền. Nhiều tổ chức y tế và hội chuyên ngành trong nước, quốc tế, bao gồm Hội Y học dự phòng, Hội tim mạch, Hội hô hấp, Hội Nội tiết và Đái tháo đường, Hội thấp khớp... đều khuyến cáo chủ động tiêm vắc-xin cúm hằng năm cho các nhóm có nguy cơ cao.

Nghiên cứu cho thấy tiêm cúm giúp giảm nguy cơ nhập viện và tử vong đến 90%, giảm nguy cơ nhồi máu cơ tim cấp và đột quỵ từ 15-45%, hiệu quả bảo vệ tim mạch được Hiệp hội Tim mạch Mỹ đánh giá tương đương việc bỏ thuốc lá hay duy trì thuốc điều hòa huyết áp, mỡ máu. Với người mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), đái tháo đường, chủng ngừa cúm góp phần hạn chế nguy cơ bệnh nền trở nặng, giảm các đợt cấp và biến chứng phải nhập viện.

Theo bác sĩ Chính, người cao tuổi và người mắc bệnh nền cần chủ động tiêm vắc-xin cúm sớm, không nên chờ đến khi dịch bùng phát. Cơ thể thường cần khoảng hai tuần sau tiêm để hình thành đáp ứng miễn dịch bảo vệ. Đặc biệt, người mắc các bệnh mạn tính như tim mạch, đái tháo đường, COPD, bệnh thận mạn cần được bác sĩ tư vấn tiêm chủng phù hợp, không nên trì hoãn chỉ vì đang mắc bệnh nền đã được kiểm soát ổn định.

Bên cạnh tiêm vắc xin, các chuyên gia khuyến cáo người cao tuổi cần kiểm soát tốt bệnh nền, tuân thủ điều trị, duy trì chế độ dinh dưỡng đầy đủ, vận động phù hợp, giữ ấm khi thời tiết lạnh, vệ sinh tay thường xuyên, đeo khẩu trang tại nơi đông người và hạn chế tiếp xúc với người có triệu chứng nhiễm trùng hô hấp.