Phối hợp nhiều phương pháp điều trị giúp kiểm soát bệnh da bọng nước

Bệnh viện Da liễu Trung ương vừa điều trị thành công một trường hợp bệnh nhân nữ gần 40 tuổi mắc pemphigus thông thường, bệnh da bọng nước tự miễn gây tổn thương ở cả da và niêm mạc. Ca bệnh cho thấy vai trò của việc chẩn đoán chính xác, phối hợp phương pháp điều trị và theo dõi sát diễn biến bệnh.

Cách đây 7 năm, bệnh nhân bắt đầu xuất hiện các bọng nước trên da, nhanh chóng vỡ, để lại vết trợt ở niêm mạc miệng, gây đau rát. Sau đó, các bọng nước nhăn nheo, dễ vỡ tiếp tục xuất hiện ở vùng mặt và thân mình.

Người bệnh từng điều trị tại bệnh viện địa phương bằng corticoid toàn thân nhưng tổn thương không được kiểm soát hiệu quả. Các bọng nước và vết trợt vẫn tái diễn, trong khi việc sử dụng corticoid kéo dài khiến bệnh nhân xuất hiện biểu hiện giả Cushing.

Khi đến Bệnh viện Da liễu Trung ương, bệnh nhân có nhiều bọng nước nông, dễ vỡ, để lại các vết trợt nề đỏ, tiết dịch ở ngực, bụng, tay và chân. Tổn thương niêm mạc miệng gây đau rát, khiến người bệnh gặp khó khăn trong ăn uống và sinh hoạt. Bệnh nhân còn có biểu hiện mặt giả Cushing, teo da và giãn mạch do sử dụng corticoid kéo dài.

Sau khi thực hiện xét nghiệm mô bệnh học và miễn dịch, các bác sĩ xác định bệnh nhân mắc pemphigus thông thường, thuộc nhóm bệnh da bọng nước tự miễn.

ThS.BS. Lê Văn Trung, Phòng Kế hoạch tổng hợp, thành viên Nhóm chuyên môn Bệnh da bọng nước tự miễn, Bệnh viện Da liễu Trung ương, cho biết bệnh nhân được chỉ định nhập viện do mức độ bệnh nặng, điều trị bằng thuốc sinh học rituximab. Thuốc tác động đích lên CD20 trên bề mặt tế bào lympho B, góp phần kiểm soát cơ chế miễn dịch gây bệnh. Đồng thời, các bác sĩ giảm liều corticoid toàn thân nhằm hạn chế tác dụng phụ.

Sau điều trị bằng rituximab, tổn thương da ở thân mình cải thiện rõ rệt, không xuất hiện thêm tổn thương mới, các vết trợt cũ lành lại, để lại những dát thâm.

Tuy nhiên, tổn thương trợt niêm mạc miệng vẫn tái phát, kéo dài, gây đau rát, dễ chảy máu và ảnh hưởng đến ăn uống. Sau khi thảo luận, hội chẩn, Nhóm chuyên môn Bệnh da bọng nước tự miễn quyết định phối hợp tiêm corticoid trực tiếp vào tổn thương niêm mạc miệng.

Sau hai lần tiêm, tổn thương cải thiện đáng kể, bắt đầu liền thương, người bệnh giảm đau rát và ăn uống thuận tiện hơn. Trong lần tái khám tháng 8/2026, bệnh nhân không còn tổn thương da; các tổn thương ở miệng còn ít, đang lành dần và không còn gây đau rát.

Cá thể hóa điều trị, hạn chế tác dụng phụ

Theo TS.BS. Quách Thị Hà Giang, Trưởng khoa Bệnh da Tự miễn và Vảy nến, Trưởng nhóm chuyên môn Bệnh da bọng nước tự miễn, Bệnh viện Da liễu Trung ương, pemphigus thông thường có thể gây bọng nước, vết trợt ở da và niêm mạc như miệng, sinh dục. Bệnh thường kéo dài hoặc tái phát, ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt và chất lượng cuộc sống.

Tỷ lệ mắc bệnh trên thế giới dao động từ 0,1–0,5 ca/100.000 dân mỗi năm. Nghiên cứu tại Bệnh viện Da liễu Trung ương ghi nhận tuổi trung bình của bệnh nhân pemphigus là 54,3 tuổi; nhóm 50–69 tuổi chiếm 61,9%. Tỷ lệ tử vong dao động từ 5–15%, chủ yếu do biến chứng nhiễm trùng.

Trước đây, corticoid toàn thân là phương pháp điều trị chủ yếu, song việc sử dụng kéo dài có thể gây nhiều tác dụng không mong muốn. Tháng 6/2018, Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) phê duyệt rituximab điều trị pemphigus, mở ra hướng tiếp cận mới trong kiểm soát bệnh.

Tại Bệnh viện Da liễu Trung ương, thuốc sinh học đã được sử dụng cho nhiều bệnh nhân, giúp kiểm soát bệnh và giảm liều, thậm chí ngừng corticoid toàn thân ở những trường hợp phù hợp.

Với các tổn thương niêm mạc miệng lâu lành, tiêm corticoid nội tổn thương là phương pháp phối hợp nhằm giảm viêm, hỗ trợ liền thương và cải thiện đau rát. Nồng độ, lượng thuốc và khoảng cách giữa các lần tiêm phải được bác sĩ lựa chọn theo tình trạng cụ thể của người bệnh.

TS.BS. Quách Thị Hà Giang khuyến cáo người dân có vết trợt, loét miệng kéo dài hoặc tái diễn nên đến cơ sở chuyên khoa để được chẩn đoán và điều trị kịp thời. Người mắc bệnh cần tái khám, dùng thuốc theo chỉ định, không tự ý ngừng thuốc, thay đổi liều hoặc tự tiêm thuốc vào tổn thương.