Vết thương âm ỉ theo suốt đời con khi bố mẹ ly hôn

Đứa trẻ "ngoan" mang trong mình cơn bão thầm lặng

Minh, 13 tuổi, được mẹ đưa đến gặp Thanh Tâm với lý do "con ít nói, học sa sút và hay đau bụng". Bố mẹ Minh ly hôn khi em 9 tuổi. Cuộc chia tay diễn ra nhanh chóng. Bố mẹ em cho rằng đã "xử lý văn minh": Không cãi vã trước mặt con, không tranh chấp tài sản gay gắt, không nói xấu người kia với con...

Sau ly hôn, Minh ở với mẹ, cuối tuần về thăm bố. Tuy nhiên, chỉ vài tháng sau, em bắt đầu thay đổi. Em ít nói, thu mình, không còn hào hứng với bóng đá, môn em từng mê nhất. Trong các buổi nói chuyện với Thanh Tâm, Minh nói một câu khiến Thanh Tâm rất ám ảnh: "Con thấy mình là lý do khiến bố mẹ không hạnh phúc. Nếu con ngoan hơn, học giỏi hơn thì có lẽ bố mẹ đã không bỏ nhau".

Minh mang mặc cảm tội lỗi ấy mấy năm qua. Em cố gắng trở thành "đứa con hoàn hảo": Không đòi hỏi, không phản đối, không bộc lộ cảm xúc tiêu cực. Nhưng chính sự kìm nén đó khiến em rối loạn lo âu, biểu hiện bằng các cơn đau bụng tâm lý, mất ngủ, sợ bị bỏ rơi.

Mẹ Minh rất bất ngờ. Chị nghĩ rằng không để con chứng kiến mâu thuẫn là đủ. Chị không nhận ra rằng, sự im lặng và thiếu giải thích rõ ràng lại khiến con mình tự lấp đầy khoảng trống bằng những suy diễn đau đớn nhất.

Khi con trở thành "người lớn bất đắc dĩ"

Lan gặp Thanh Tâm khi em 17 tuổi, trong tình trạng trầm cảm nhẹ. Bố mẹ em ly hôn sau 20 năm chung sống, với nhiều tổn thương vì sự xuất hiện của người thứ ba. Sau chia tay, mẹ Lan thường xuyên khóc lóc, tâm sự với con về nỗi uất ức, thất vọng, cô đơn. Lan trở thành chỗ dựa tinh thần duy nhất của mẹ.

Bên ngoài, Lan tỏ ra mạnh mẽ, chín chắn hơn tuổi. Em chăm sóc mẹ, quán xuyến việc nhà, học hành cẩn thận, không để mẹ phải lo bất kỳ điều gì. Nhưng trong sâu thẳm, Lan mang nỗi giận dữ với cả bố lẫn mẹ. Em giận bố vì phản bội, giận mẹ vì vô tình đẩy em vào vai trò của một "người lớn".

Lan nói trong khi tâm sự với Thanh Tâm: "Con không dám yếu đuối. Nếu con gục xuống thì ai sẽ đỡ mẹ?".

Việc phải trưởng thành quá sớm khiến Lan đánh mất quyền được là một đứa trẻ. Em sợ yêu, sợ gắn bó, luôn lo rằng hạnh phúc sẽ sụp đổ bất cứ lúc nào. Với Lan, ly hôn của cha mẹ không chỉ là mất đi một gia đình trọn vẹn mà còn là mất đi cảm giác an toàn trong các mối quan hệ.

Trên thực tế, ly hôn với người lớn có thể là sự giải thoát. Nhưng với trẻ em, đó gần như luôn là một cú sốc tâm lý. Dù cha mẹ có cố gắng "êm đẹp" đến đâu, trẻ vẫn cảm nhận được sự đổ vỡ và mất mát. Cho nên, trước ngã rẽ đặc biệt này của cuộc đời, có 3 điều cha mẹ cần khắc ghi:

Thứ nhất, con không bao giờ là nguyên nhân của ly hôn. Hãy nói điều đó rõ ràng, nhiều lần, bằng lời và bằng hành động. Đừng để con tự suy diễn trong im lặng.

Thứ hai, đừng biến con thành người đứng giữa hoặc chỗ dựa cảm xúc cho người lớn. Con cần được sống đúng với tình cảm của mình, được yếu đuối, được buồn, được giận.

Thứ ba, ly hôn không chấm dứt trách nhiệm làm cha mẹ. Cách cha mẹ cư xử sau chia tay như tôn trọng nhau, giữ lời hứa, cùng hiện diện trong đời con… mới là yếu tố quyết định mức độ tổn thương của trẻ.

Nếu buộc phải chia tay, hãy chia tay một cách có trách nhiệm. Bởi vết nứt của hôn nhân, nếu không được người lớn hàn gắn bằng yêu thương và tỉnh táo, sẽ trở thành vết thương âm ỉ theo con suốt cả cuộc đời.