Vì cuộc sống an toàn, không bạo lực: Bài 1 - Không còn chờ đủ thương tích mới xử lý

"Clip chưa kịp nguội, công an đã vào cuộc"

Thời gian gần đây, nhiều vụ đánh nhau giữa phố được xử lý rất nhanh sau khi clip xuất hiện trên mạng xã hội. Người liên quan bị xác minh, triệu tập, thậm chí bị khởi tố chỉ sau ít ngày. Khác với trước, khi không ít vụ việc thường dừng ở chuyện hòa giải hoặc chờ giám định thương tích.

Những vụ việc xảy ra liên tiếp trong tháng 5 phần nào cho thấy rõ cách xử lý đã khác trước. Tối 18/5, mạng xã hội lan truyền đoạn clip ghi lại cảnh một người phụ nữ liên tục chửi bới, tát vào mặt nam tài xế lớn tuổi sau va chạm giao thông trước cổng Trường Ngôi Sao Hà Nội (phường Yên Hòa, Hà Nội).

Trong đoạn clip, người đàn ông liên tục chắp tay xin lỗi. Người phụ nữ vẫn lớn tiếng, tát vào mặt, đá vào cửa xe giữa nơi đông người, ngay giờ phụ huynh đón học sinh tan trường. Clip gây bức xúc gần như ngay lập tức. Ngày 19/5, Công an phường Yên Hòa xác định được người liên quan để làm việc. Điều khiến dư luận chú ý là chỉ một ngày sau khi clip lan truyền, vụ việc đã được xác minh.

Trước đó ít ngày, tối 14/5, mạng xã hội cũng xôn xao với clip hai cô gái bị một nhóm người đi xe Lexus hành hung trên phố Hoàng Cầu (phường Đống Đa). Theo phản ánh ban đầu, mâu thuẫn xuất phát từ việc hai cô gái cho rằng người đàn ông trong nhóm đi xe Lexus có hành vi quấy rối. Tuy nhiên, phía người đàn ông và người phụ nữ đi cùng phủ nhận; hai bên đã xảy ra cãi vã.

Giữa phố đông, nhóm người liên tục chửi bới, lao vào đánh hai cô gái trước sự chứng kiến của nhiều người đi đường. Clip xuất hiện ngay trong đêm. Hai ngày sau, tối 16/5, Công an TP Hà Nội khởi tố vụ án "gây rối trật tự công cộng".

Hay như vụ người phụ nữ đang ôm con nhỏ bị hành hung tại một tiệm làm tóc ở Hà Nội. Sự việc xảy ra từ ngày 8/5. Đến ngày 13/5, sau khi clip lan truyền trên mạng xã hội, công an địa phương đã vào cuộc xác minh.

Điểm chung là không phải vụ nào cũng có thương tích nặng. Nhưng cách xử lý giờ đã khác. Trước đây, không ít vụ đánh nhau giữa phố thường dừng ở chuyện hòa giải hoặc chờ giám định thương tích. 11% là mốc thương tích để khởi tố hình sự. Nhưng giờ nhiều hành vi đã được nhìn dưới góc độ gây rối trật tự công cộng.

Hiện nay, nhiều vụ việc sau khi xuất hiện trên mạng xã hội đều được công an địa phương xác minh rất nhanh. Chính tốc độ vào cuộc ấy khiến nhiều người có cảm giác rằng những vụ đánh nhau giữa phố giờ không còn dễ bỏ qua như trước.

"Đánh người không dễ chìm xuồng"

Không chỉ cơ quan chức năng, nhiều người dân cũng cảm nhận khá rõ sự thay đổi trong cách xử lý các vụ đánh nhau, hành hung nơi công cộng thời gian gần đây. Điều họ nhắc nhiều không hẳn là mức phạt nặng hay nhẹ, mà là việc nhiều vụ việc giờ không còn rơi vào cảnh "ồn ào vài hôm rồi thôi" như trước.

Là người thường xuyên di chuyển ngoài đường, anh Chung Dũng, tài xế xe ôm công nghệ tại Hà Nội, cho biết anh gặp va chạm giao thông gần như hằng ngày nên cảm nhận rất rõ sự thay đổi. Theo anh Dũng, trước đây nhiều vụ đánh nhau ngoài đường không có hình ảnh, bằng chứng nên việc xử lý khá khó khăn. Còn bây giờ, chỉ cần xảy ra chuyện là gần như lập tức có clip xuất hiện trên mạng xã hội.

Anh Dũng cũng cho rằng, nhiều vụ việc sau khi đăng lên mạng xã hội bị phản ứng rất mạnh nên người tham gia giao thông giờ cũng giữ ý hơn trước. "Thêm nữa, bây giờ nhiều trường hợp bị xử lý rất nhanh, thậm chí có thể bị xử lý hình sự nên người ta cũng biết sợ. Chứ không còn kiểu nghĩ va chạm rồi đánh nhau vài cái là xong nữa", anh Dũng nói.

Chị Nguyễn Thu Hằng (xã Thư Lâm, Hà Nội) nói điều khiến chị ám ảnh nhất thời gian gần đây là trẻ con ngày càng dễ nhìn thấy các cảnh bạo lực ngoài đời và trên mạng xã hội. "Dạo gần đây mở mạng xã hội ra là lại thấy clip đánh nhau, chửi bới ngoài đường, mà nhiều vụ chỉ từ va chạm rất nhỏ. Có lần con tôi ngồi cạnh nhìn thấy rồi hỏi: 'Sao người lớn hay đánh nhau thế hả mẹ?'. Nghe con hỏi mà mình cũng chạnh lòng".

Theo chị Hằng, điều khiến chị chú ý là nhiều vụ việc giờ chỉ ít ngày sau đã thấy thông tin công an xác minh, triệu tập hoặc khởi tố. "Giờ nóng giận ngoài đường cũng phải nghĩ khác trước rồi", chị Hằng nói.

Còn với bà Nguyễn Thị Liên, tiểu thương ở chợ Đồng Xuân (phường Hoàn Kiếm, Hà Nội), điều bà cảm nhận rõ nhất là nhiều vụ việc giờ không còn rơi vào cảnh "ồn ào rồi để đấy". Bà Liên kể, trước đây nhiều vụ đánh nhau ngoài đường xong rồi thôi, người dân cũng chẳng biết cuối cùng xử lý thế nào. Nhưng giờ có những vụ tối hôm trước còn thấy clip trên mạng, sáng hôm sau đã thấy công an mời người liên quan lên làm việc. Người dân không nói nhiều về mức phạt. Điều họ chú ý hơn là tốc độ vào cuộc của cơ quan chức năng.

"Từ xử lý thương tích sang xử lý hành vi"

Theo Luật sư Lê Thị Quyên, Đoàn Luật sư TP Hà Nội, điểm đáng chú ý trong nhiều vụ việc gần đây là cơ quan chức năng không còn chỉ tập trung vào hậu quả thương tích để xem xét xử lý. "Trước đây, với các vụ xô xát ngoài đường, nhiều trường hợp cơ quan chức năng thường chờ kết quả giám định thương tích hoặc căn cứ vào yêu cầu xử lý của người bị hại. Nếu thương tích không đáng kể, các bên hòa giải thì vụ việc thường dừng ở xử phạt hành chính", bà Quyên nói.

Tuy nhiên, theo luật sư Quyên, với những vụ việc diễn ra giữa nơi công cộng, có tính chất côn đồ, gây náo loạn, ảnh hưởng tới an ninh trật tự, cơ quan điều tra hiện nay có xu hướng xem xét hành vi dưới góc độ "gây rối trật tự công cộng" nhiều hơn trước. "Nhiều vụ việc giờ không còn phụ thuộc hoàn toàn vào tỷ lệ thương tích để xử lý. Có trường hợp thương tích nhẹ nhưng hành vi diễn ra giữa nơi công cộng, gây ảnh hưởng xấu tới trật tự xã hội thì vẫn có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự", Luật sư Quyên nói.

Theo bà Quyên, việc nhiều vụ việc được xác minh rất nhanh sau khi clip xuất hiện trên mạng xã hội cũng cho thấy công an cơ sở hiện chủ động hơn trong tiếp nhận thông tin, thu thập tài liệu và xử lý dấu hiệu vi phạm. "Khi nhiều vụ đánh nhau ngoài đường bị xử lý nhanh, công khai, người ta cũng sẽ phải cân nhắc hơn trước khi hành xử nóng nảy", luật sư Quyên nói.

Sau hàng loạt vụ việc được xử lý thời gian gần đây, nhiều người cũng bắt đầu giữ ý hơn khi va chạm ngoài đường, bởi ai cũng hiểu rằng một phút nóng giận giờ có thể không còn kết thúc bằng vài lời xin lỗi như trước.

(Còn nữa)