Vì sao nên tầm soát sức khỏe trước kỳ nghỉ lễ Tết dài ngày?

Kỳ nghỉ lễ Tết là thời điểm mà hầu hết chúng ta mong chờ suốt cả năm – khoảng lặng để sum họp gia đình, đi du xuân, thăm họ hàng và nghỉ ngơi sau những bộn bề của cuộc sống. Tuy nhiên, chính sự thay đổi đột ngột về sinh hoạt, ăn uống và thói quen di chuyển trong dịp Tết lại khiến cơ thể dễ bị "quá tải" hơn bất kỳ thời điểm nào khác trong năm. Vì vậy, tầm soát sức khỏe trước kỳ nghỉ lễ Tết dài ngày không chỉ cần thiết mà còn thể hiện trách nhiệm với bản thân và những người thân yêu.

Đầu tiên, cần hiểu rằng nhiều bệnh lý nguy hiểm diễn tiến một cách âm thầm, không gây ra triệu chứng rõ rệt cho đến khi đã ở giai đoạn muộn. Các bệnh mạn tính như tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, tiểu đường, bệnh tim mạch và nhiều vấn đề nội khoa khác thường không "kêu cứu" trước mắt người bệnh, nhưng lại là những nguyên nhân dẫn tới biến cố sức khỏe cấp tính như nhồi máu cơ tim, đột quỵ hoặc rối loạn chuyển hóa nguy hiểm. 

Các nghiên cứu y học cho thấy tầm soát sức khỏe định kỳ có thể giảm tới gần một nửa nguy cơ tử vong do các bệnh mạn tính bằng cách phát hiện sớm và can thiệp kịp thời trước khi tình trạng xấu đi; đồng thời tầm soát cũng giảm bớt nỗi lo về các bệnh chưa được chẩn đoán ở những người có nguy cơ cao hơn bình thường.

Trong bối cảnh trước Tết, khi cơ thể đối diện với một loạt thay đổi như chế độ ăn giàu năng lượng, rượu bia, thức khuya và di chuyển dài ngày, những yếu tố rủi ro này càng dễ khiến những vấn đề sức khỏe tiềm ẩn bùng phát. Chẳng hạn, chế độ ăn quá nhiều chất béo và đường có thể làm tăng nhanh chỉ số mỡ máu và đường huyết; stress và thiếu ngủ có thể khiến huyết áp dao động mạnh; thời tiết rét đậm cũng là tác nhân gây căng cơ tim, co mạch, và dễ dẫn đến các cơn đau tim ở người có bệnh tim tiềm ẩn. Đây chính là lý do vì sao trước kỳ nghỉ kéo dài, tầm soát sức khỏe lại trở thành một phần quan trọng của việc chuẩn bị, nhằm cảnh báo, điều chỉnh, và chuẩn bị kế hoạch chăm sóc sức khỏe phù hợp hơn.

Một trong những lợi ích rõ rệt nhất của tầm soát là phát hiện bệnh sớm khi chưa có triệu chứng rõ rệt. Trên thực tế, nhiều bệnh nguy hiểm như tiểu đường type 2, rối loạn cholesterol hay bệnh gan - thận mạn tính thường chỉ được phát hiện khi chụp chiếu, xét nghiệm huyết học hay sinh hóa. Các xét nghiệm cơ bản như kiểm tra đường huyết, mỡ máu, chức năng gan - thận, đo huyết áp, điện tâm đồ… không chỉ giúp phát hiện sớm mà còn cung cấp dữ liệu so sánh theo thời gian để theo dõi tiến triển sức khỏe. Việc phát hiện sớm như vậy giúp bác sĩ tư vấn điều chỉnh thuốc men, chế độ ăn uống - dinh dưỡng và sinh hoạt phù hợp nhằm giảm rủi ro biến chứng, giúp bản thân người bệnh chủ động hơn trong việc chăm sóc sức khỏe.

Một số người có tâm lý "sợ khám ra bệnh" hoặc cho rằng khám sức khỏe là việc tốn kém, phức tạp nên thường trì hoãn đến khi có triệu chứng rõ rệt mới đi khám. Đây là quan niệm sai lầm phổ biến. Tầm soát chủ động, khi được chỉ định đúng đối tượng, không chỉ giúp phát hiện sớm bệnh mà còn giúp người khám an tâm hơn khi không có vấn đề nghiêm trọng hoặc biết rõ mình đang ở tình trạng nào để chuẩn bị. Thông tin từ các chuyên gia y tế cũng nhấn mạnh rằng khám sàng lọc chuyên khoa, khi được thực hiện đúng hướng dẫn và chỉ định, là một phần quan trọng của chăm sóc sức khỏe hiện đại chứ không phải là gánh nặng.

Ngoài ra, tầm soát còn giúp xây dựng kế hoạch chăm sóc cá nhân hóa. Với dữ liệu sức khỏe được cập nhật gần đây, bác sĩ có thể đề xuất một lộ trình chăm sóc chủ động, ví dụ tăng cường hoạt động thể lực, thay đổi khẩu phần dinh dưỡng, sử dụng thuốc dự phòng cho các bệnh mạn tính, hoặc hẹn tái khám định kỳ. Chính việc xây dựng một bản đồ sức khỏe rõ ràng sẽ giúp bạn không chỉ an tâm trong kỳ nghỉ lễ mà còn thiết lập nền tảng sức khỏe bền vững cho cả năm.

Đặc biệt, với những người thuộc nhóm có nguy cơ cao như người cao tuổi, người có bệnh nền, người hút thuốc, thừa cân - béo phì hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch hoặc đột quỵ, tầm soát trước Tết là một biện pháp phòng ngừa chủ động để giảm thiểu rủi ro biến cố cấp tính trong dịp lễ. Tình trạng đột quỵ, một cấp cứu y tế nguy hiểm, cũng được ghi nhận là có nguy cơ gia tăng khi chế độ sinh hoạt thay đổi đột ngột; nhóm có bệnh nền như tăng huyết áp, tiểu đường, mỡ máu cao đang đối mặt với nguy cơ này cao hơn bình thường.

Tuy vậy, tầm soát không có nghĩa là khám "vô tội vạ" không có chỉ định. Các chuyên gia y tế khuyến cáo người dân nên thực hiện các xét nghiệm phù hợp theo lứa tuổi, nền tảng bệnh lý và chỉ dẫn của bác sĩ để tránh việc sử dụng quá mức các xét nghiệm không cần thiết, vừa gây tốn kém vừa dễ dẫn đến lo lắng không cần thiết từ kết quả dương tính giả. Việc khám, xét nghiệm nên được điều chỉnh dựa trên nhu cầu và nguy cơ của từng người, thay vì làm đại trà một cách không chọn lọc.

Trong nhiều năm qua, ngành y tế và cộng đồng y bác sĩ trong nước đã nỗ lực duy trì hoạt động chăm sóc sức khỏe trong dịp lễ Tết, từ các hoạt động cấp cứu, khám bệnh cho đến các chương trình truyền thông nâng cao nhận thức phòng bệnh. Các cơ sở y tế đều tăng cường trực cấp cứu và chăm sóc cho người dân trong những ngày nghỉ dài, giảm thiểu biến chứng cấp tính và ổn định tình hình sức khỏe cộng đồng. Đây chính là bức tranh tổng thể cho thấy tầm soát và chăm sóc sức khỏe chủ động luôn được đặt ở vị trí ưu tiên, nhất là trong bối cảnh dịp Tết có nhiều thay đổi về lối sống và thói quen.

Tầm soát sức khỏe trước kỳ nghỉ lễ Tết dài ngày là một bước chuẩn bị y tế quan trọng mở đầu cho một năm mới khỏe mạnh.