Viêm màng não do não mô cầu gia tăng, cần làm gì để phòng bệnh?

Bệnh do não mô cầu là một bệnh nhiễm khuẩn cấp tính, do vi khuẩn não mô cầu Neisseria meningitidis, lây truyền chủ yếu do tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết mũi, hầu, họng của người bệnh hoặc người lành mang trùng. Bệnh thường xảy ra ở nơi tập trung đông người (nhà trẻ, trường học, ký túc xá, doanh trại, nơi đông dân cư, chật chội, điều kiện vệ sinh kém...), người bị suy giảm miễn dịch hoặc đồng nhiễm khuẩn đường hô hấp.

Não mô cầu là một trong những nguyên nhân gây viêm màng não và nhiễm trùng nặng hàng đầu trên thế giới, gây tử vong nhanh chóng cho một người trước đó còn khoẻ mạnh bình thường.

Viêm màng não do não mô cầu có các thể lâm sàng như viêm màng não mủ, nhiễm khuẩn huyết, sốc nhiễm khuẩn, viêm khớp, viêm màng ngoài cơ tim, viêm phổi, viêm thanh quản thể tối cấp… Trong đó viêm màng não mủ và nhiễm khuẩn huyết thường gặp hơn cả. 

Bệnh thường xuất hiện đột ngột trên người khỏe mạnh với các triệu chứng: sốt cao, mệt mỏi, lạnh run, buồn nôn, đau đầu, nhạy cảm với ánh sáng, lơ mơ, gáy cứng (trẻ nhỏ có thóp phồng), nôn, có thể xuất hiện ban xuất huyết hình sao/tử ban trên da…  

Theo thông tin từ Bộ Y tế, tính từ đầu năm 2026 đến ngày 5/4, cả nước ghi nhận 24 trường hợp mắc bệnh do não mô cầu, trong đó có 4 trường hợp tử vong; nhóm tuổi mắc tập ở trẻ em dưới 15 tuổi chiếm tới 46% tổng số trường hợp mắc. Các trường hợp mắc được ghi nhận rải rác trong cộng đồng, chưa hình thành ổ dịch tập trung. 

Tuy nhiên số trường hợp mắc có xu hướng gia tăng trong thời gian gần đây và cao hơn so với cùng kỳ năm 2025 (14 trường hợp). Tình hình trên cho thấy nguy cơ bệnh tiếp tục xuất hiện, ảnh hưởng đến sức khỏe người dân, nhất là trẻ em.

BS.CKI Lê Thị Giao Thi, hệ thống Nhà thuốc và Trung tâm tiêm chủng Long Châu, cho biết, theo Bộ Y tế, viêm màng não do não mô cầu là một trong những bệnh truyền nhiễm cấp tính nguy hiểm, có tỷ lệ tử vong cao thứ 2, sau bệnh dại và có khả năng lây lan nhanh và để lại hậu quả nghiêm trọng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.

Trẻ em dưới 5 tuổi là đối tượng dễ bị tổn thương nhất do hệ miễn dịch chưa phát triển đầy đủ, khiến nguy cơ nhiễm vi khuẩn não mô cầu cao hơn. Bên cạnh đó, thanh thiếu niên cũng thuộc nhóm nguy cơ do thường xuyên tiếp xúc gần trong môi trường đông người như lớp học, ký túc xá, trung tâm giải trí hay quán cà phê - tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn lây lan. Đối với người cao tuổi và những người mắc bệnh lý nền như tim mạch, tiểu đường, phổi tắc nghẽn mạn tính hay suy thận, sức đề kháng suy giảm khiến bệnh nếu xảy ra thường diễn tiến nhanh và nguy cơ tử vong cũng cao hơn.

Số liệu từ trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) cho biết, tỷ lệ tử vong do viêm màng não mô cầu có thể lên đến 50% nếu không được điều trị kịp thời. Ngay cả khi được cứu chữa, cứ 5 người sống sót thì có 1 người để lại di chứng nặng nề như điếc, tổn thương thần kinh, đoạn chi hoặc sẹo vĩnh viễn.

Để phòng bệnh hiệu quả, BS.CKI Lê Thị Giao Thi khuyến cáo người dân cần thực hiện tốt các biện pháp vệ sinh cá nhân, thường xuyên rửa tay bằng xà phòng, che miệng khi ho hoặc hắt hơi, súc miệng họng bằng dung dịch sát khuẩn thông thường. Việc giữ gìn vệ sinh nơi ở, nơi làm việc, đảm bảo thông thoáng không khí cũng rất quan trọng. Bên cạnh đó, chế độ ăn uống đủ chất, nghỉ ngơi hợp lý, tăng cường sức đề kháng sẽ giúp cơ thể chống lại các tác nhân gây bệnh.

Một biện pháp phòng ngừa chủ động và hiệu quả nhất hiện nay là tiêm vaccine phòng viêm màng não do não mô cầu. Vaccine có thể được tiêm cho trẻ em, thanh thiếu niên và người sống trong môi trường tập thể, người có nguy cơ cao. Người dân nên tiêm phòng tại các cơ sở y tế đủ điều kiện để đảm bảo an toàn và hiệu quả.