Không để người bệnh chịu “tác động kép” từ khói thuốc lá

Không chỉ cấm hút thuốc, mà phải thay đổi văn hóa bệnh viện

Phát biểu tại lễ phát động, GS.TS Trần Văn Thuấn, Thứ trưởng Bộ Y tế, nhấn mạnh thách thức hiện nay không chỉ nằm ở thuốc lá truyền thống mà còn ở các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới với hình thức bắt mắt, nhiều hương vị và dễ tạo ngộ nhận là "ít hại".

Ông Thuấn cho biết, thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng đang tiếp cận giới trẻ theo cách tinh vi hơn, khiến nhiều người trẻ chủ quan trước nguy cơ lệ thuộc nicotine và các hệ lụy sức khỏe lâu dài. "Quốc hội đã thống nhất cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng từ năm 2025. Vì vậy, cơ sở y tế càng phải đi đầu trong nhận diện, truyền thông, giám sát và ngăn chặn các sản phẩm này", Thứ trưởng Trần Văn Thuấn nêu rõ.

Theo lãnh đạo Bộ Y tế, một cơ sở y tế không khói thuốc không chỉ dừng lại ở việc treo biển cấm hút thuốc trong khuôn viên bệnh viện. Điều quan trọng hơn là xây dựng được môi trường mà ở đó pháp luật được thực thi nghiêm túc, người đứng đầu thể hiện trách nhiệm rõ ràng và mỗi nhân viên y tế trở thành một hình mẫu trong việc nói không với thuốc lá.

Nhìn từ thực tế, yêu cầu xây dựng bệnh viện không khói thuốc đang trở nên cấp thiết hơn khi hệ thống y tế là nơi tập trung số lượng lớn bệnh nhân, người nhà và nhân viên y tế mỗi ngày.

Theo TS.BS Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh, Giám đốc Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá (Bộ Y tế), Trưởng Ban tổ chức cuộc thi, hiện cả nước có khoảng 1.700 bệnh viện và khoảng 70.000 cơ sở khám chữa bệnh. Mỗi năm, hệ thống y tế tiếp nhận gần 200 triệu lượt khám chữa bệnh, trong đó có khoảng 20 triệu lượt điều trị nội trú. Vì vậy, việc để người bệnh phải tiếp xúc với khói thuốc ngay trong môi trường chữa bệnh là điều "không thể chấp nhận được".

Tăng giám sát từ cộng đồng, ứng dụng AI phát hiện "điểm mù" khói thuốc

Theo TS.BS Hà Anh Đức, cuộc thi lần đầu tổ chức năm 2025 đã ghi nhận nhiều mô hình, cách làm sáng tạo trong xây dựng bệnh viện không khói thuốc.

"Năm ngoái, trong hơn 1.700 cơ sở khám chữa bệnh thì chỉ khoảng 300 đơn vị đăng ký tham gia. Đó cũng là một lời nhắc đối với các cơ sở còn lại", TS.BS Hà Anh Đức nói và cho biết ngành y tế kỳ vọng số lượng đơn vị tham gia năm nay sẽ tăng ít nhất gấp đôi.

Theo ông, việc xây dựng bệnh viện không khói thuốc không thể chỉ dừng ở những tấm biển cấm hút thuốc treo trên tường, mà phải được đo đếm bằng hành động cụ thể, có kiểm tra, giám sát và hiệu quả thực chất. "Không phải chỉ dán logo 'không thuốc lá' là xong, mà phải kiểm tra xem môi trường bệnh viện có còn mùi khói thuốc hay không", ông nhấn mạnh.

Theo Ban Tổ chức, nhiều bệnh viện lớn như Bệnh viện Chợ Rẫy, Bệnh viện Việt Nam – Thụy Điển Uông Bí, Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM hay Bệnh viện Đa khoa Vĩnh Phúc đã tạo được chuyển biến rõ rệt trong xây dựng môi trường không khói thuốc. Không ít cơ sở y tế xem đây là một tiêu chí để nâng chất lượng phục vụ và cải thiện trải nghiệm điều trị của người bệnh.

Nhà báo Trần Tuấn Linh, Tổng Biên tập Báo Sức khỏe và Đời sống, đồng Trưởng Ban Tổ chức cuộc thi, cho rằng việc ngăn chặn khói thuốc trong bệnh viện không thể là phong trào mang tính thời điểm mà phải trở thành trách nhiệm thường trực của mỗi cơ sở y tế.

"Một bệnh viện chuyên nghiệp trước hết phải là một bệnh viện sạch bóng khói thuốc lá. Khói thuốc lá không thể tồn tại trong không gian của sự chữa lành, nơi mỗi nhịp thở của người bệnh cần được bảo vệ bằng tất cả trách nhiệm và lương tâm của người thầy thuốc", ông Trần Tuấn Linh chia sẻ.

Theo kế hoạch, cuộc thi năm nay dành cho các bệnh viện, viện công lập và tư nhân có quy mô từ 100 giường bệnh trở lên trên toàn quốc. Các đơn vị sẽ đăng ký và nộp hồ sơ trực tuyến thông qua website chính thức của cuộc thi từ ngày 1/6 đến 25/6/2026.

Điểm đáng chú ý của mùa thi năm nay là tăng tính tương tác và giám sát từ cộng đồng. Ngoài phần thi trắc nghiệm kiến thức và hồ sơ minh chứng, các đơn vị dự thi còn phải nhận đánh giá, bình chọn từ người bệnh. Ban Tổ chức cũng khuyến khích các cơ sở y tế ứng dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo (AI) và hệ thống camera giám sát để phát hiện, xử lý các "điểm mù" khói thuốc trong bệnh viện.

Cuộc thi năm nay được kỳ vọng tạo thêm sức ép để việc xây dựng bệnh viện không khói thuốc đi vào thực chất, thay vì chỉ dừng ở các khẩu hiệu treo tường.