Cai thuốc lá cho người thân: Đừng là "thẩm phán", hãy là bạn đồng hành

Cả nhà vào cuộc

Ông Hùng có thói quen hút thuốc lá hơn 30 năm. Với ông, điếu thuốc đi kèm chén trà đặc buổi sáng là thú vui duy nhất sau khi nghỉ hưu. Vợ con ông thì khổ sở vô cùng khi căn phòng khách lúc nào cũng ám mùi khen khét.

Nhưng điều khiến ông Hùng đau lòng nhất là đứa cháu nội. Mỗi lần thấy ông định bế, nó lại bịt mũi chạy đi: "Ông hôi lắm, con không chơi với ông đâu!". Câu nói hồn nhiên của trẻ con lại có sức nặng hơn ngàn lời khuyên bảo.

Con dâu ông Hùng không gắt gỏng. Một hôm, chị mua về một chiếc máy lọc không khí nhỏ đặt cạnh ghế ông ngồi và nhẹ nhàng bảo:

"Bố ơi, dạo này bé Bin hay bị ho khan, bác sĩ bảo phổi cháu nhạy cảm với mùi khói lắm. Bố cố gắng hút ít lại ở trong nhà được không ạ? Con mua cho bố ít hạt dưa với kẹo lạc, lúc nào buồn mồm bố nhâm nhi cho vui!"

Thay vì bắt ông bỏ thuốc ngay, cả nhà bắt đầu kế hoạch "giãn cách". Con trai ông rủ bố đi bộ mỗi chiều để "cách ly" ông khỏi cái gạt tàn. Vợ ông thì chăm chỉ pha nước chanh, nước cam để sẵn trong tủ lạnh, dặn ông mỗi khi thèm thuốc thì uống một ngụm thật lạnh cho tê lưỡi, quên đi cơn thèm.

Ông Hùng nhận ra, khi mình bớt hút thuốc, cả nhà vui vẻ hẳn lên. Đứa cháu đã chịu ngồi vào lòng ông xem hoạt hình. Chính tình cảm ấm áp đó đã giúp ông vượt qua những ngày đầu bứt rứt, để rồi sau 4 tháng, cái gạt tàn đã được cất hẳn vào kho.

Sự thấu hiểu thầm lặng

Nam hút thuốc từ nhiều năm, trước khi anh lấy vợ. Mai - vợ anh - quá quen với mùi khói ám trên vạt áo chồng. Cô đã thử đủ mọi cách: Từ nhẹ nhàng khuyên bảo đến chiến tranh lạnh, thậm chí là giấu hết bật lửa trong nhà, nhưng đâu lại vào đấy. Nam luôn miệng hứa "lần này anh bỏ thật", nhưng chỉ được vài ngày, Mai lại thấy anh lén ra ban công hút thuốc lúc nửa đêm.

Mai cảm thấy bất lực khi lời nói của mình không có trọng lượng. Thay vì tiếp tục cằn nhằn, Mai quyết định thay đổi cách tiếp cận. Cô nhận ra rằng mỗi khi Nam mệt mỏi hay gặp áp lực về tiền nong, điếu thuốc chính là cách anh "xả" stress.

Một buổi tối, thấy chồng lại thẫn thờ ra ban công, Mai không gắt gỏng gọi anh vào như mọi khi. Cô pha một cốc nước chanh ấm, cầm ra đưa cho chồng rồi nói nhẹ nhàng:

"Anh này, em biết là bỏ ngay thì khó lắm, vì anh đi làm vất vả, lại quen tay rồi. Hay là mình thỏa thuận thế này, ở nhà anh cứ ráng đừng hút để giữ không khí cho con. Lúc nào đi làm mà thèm quá, anh thử nhai kẹo bạc hà hoặc uống nước lạnh xem có đỡ hơn không".

Mai bắt đầu hành động bằng những việc rất cụ thể và đời thường. Cô biết khi thiếu nicotin, Nam sẽ rất dễ cáu gắt và bứt rứt. Thế là trong túi đồ mang theo xe của Nam luôn có thêm hộp kẹo và mấy gói hạt điều để anh "vui miệng". Ở nhà, cô chịu khó dọn dẹp lại ban công, trồng thêm mấy chậu hoa nhài cho thơm mát, cốt để thay thế mùi thuốc lá cũ kỹ bằng một không gian dễ chịu hơn.

Khó khăn nhất là những tối Nam đi làm về, gương mặt phờ phạc vì thèm thuốc khiến anh trở nên lầm lì, dễ nổi nóng. Những lúc ấy, Mai không chấp nhặt sự cáu kỉnh của chồng. Cô bảo con ra bóp vai cho bố, còn mình thì chuẩn bị một bữa cơm nóng hổi với những món anh thích. Mai hiểu rằng, lúc này Nam đang đấu tranh với chính mình, và sự chỉ trích sẽ chỉ khiến anh muốn tìm đến điếu thuốc nhanh hơn.

Sự kiên trì thầm lặng của Mai khiến Nam cảm thấy tự trọng. Anh bắt đầu thực hiện quy tắc "giảm dần đều". Từ mỗi ngày một bao, anh cắt xuống còn nửa bao, rồi chỉ hút khi thật sự quá căng thẳng.

Nếu bạn đang có người thân nghiện thuốc, hãy nhớ rằng:

Đừng biến nhà thành tòa án: Đừng chỉ trích hay lục túi tìm thuốc. Hãy tạo ra một không gian thoải mái, đầy tình thương để họ cảm thấy nhà là nơi an toàn nhất khi họ đang vật lộn với cơn thèm.

Chuẩn bị sẵn "đồ" thay thế: Hạt hướng dương, kẹo cao su, trái cây, trà xanh... là những thứ cực kỳ hiệu quả để đánh lạc hướng cái miệng đang "trống trải".

Vận động cùng nhau: Những chuyến đi dạo, làm việc nhà cùng nhau sẽ giúp cơ thể tiết ra dopamine tự nhiên, giúp giảm bớt sự lệ thuộc vào nicotin.

Khen ngợi những bước tiến nhỏ: Thay vì đợi đến khi họ bỏ hẳn mới khen, hãy cổ vũ khi họ chỉ hút 5 điếu thay vì 10 điếu như mọi ngày. Một lời khen đúng lúc có giá trị hơn vạn lời quát mắng.