Nhiều người trẻ nhập viện trong tình trạng nguy kịch do thử hút thuốc lá điện tử

Rơi vào nguy kịch chỉ sau vài lần hút thuốc lá điện tử

Theo TS.BS. Lê Quang Thuận, Phó Giám đốc Trung tâm Chống độc Bệnh viện Bạch Mai, các ca bệnh này không còn là hiện tượng cá biệt. Chúng đang phản ánh một thực tế đáng báo động: thuốc lá điện tử đang là một phương tiện ngụy trang để đưa ma túy tổng hợp đến tay người trẻ một cách dễ dàng, rẻ tiền và gần như không thể nhận biết.

Ca bệnh thứ nhất là nữ bệnh nhân 20 tuổi, nhập viện trong tình trạng hôn mê sâu, co giật liên tục, sốc tuần hoàn, tổn thương tim và suy thận cấp. Gia đình cho biết trước đó bệnh nhân có sử dụng thuốc lá điện tử mua qua mạng. Mẫu chất lỏng dùng trong thuốc lá điện tử được mang đi kiểm nghiệm phát hiện chứa ADB-BUTINACA - một dạng cần sa tổng hợp cực mạnh. Đây là chất ma túy có thể gây rối loạn thần kinh trung ương dữ dội, co giật, loạn nhịp tim, tụt huyết áp và nhanh chóng dẫn tới suy đa cơ quan.

Ca thứ hai là nam bệnh nhân 23 tuổi, vào viện trong tình trạng rối loạn ý thức, kích thích, co giật, nhịp tim chậm bất thường, tiêu cơ vân và suy thận cấp. Các bác sĩ nhận định tình trạng tiêu cơ vân nặng là hậu quả điển hình của ngộ độc chất kích thích, bệnh nhân kích thích, kích động, thậm chí co giật gây tổn thương nặng các cơ, khi cơ bị phá hủy, giải phóng độc chất vào máu, hủy hoại thận.

Ca thứ ba là bệnh nhân nam 26 tuổi ở Hà Nội, nhập viện ngày 12/10 với biểu hiện lẫn lộn, mất định hướng, run tay chân, kích thích thần kinh. Xét nghiệm mẫu tinh dầu thuốc lá điện tử bệnh nhân sử dụng phát hiện MDMB-BUTINACA - một loại cần sa tổng hợp thế hệ mới, độc tính rất cao lên não và tim mạch.

Điểm chung của cả 3 bệnh nhân là không hề biết trong chất lỏng của thuốc lá điện tử có chứa ma túy. Họ đều nghĩ rằng mình chỉ đang sử dụng một sản phẩm "ít hại hơn thuốc lá truyền thống".

Thuốc lá điện tử đang "giết chết" cả một thế hệ

Theo TS. Thuận, điều nguy hiểm nhất của thuốc lá điện tử nằm ở cấu trúc mở. Bất kỳ ai cũng có thể dễ dàng mở nắp, pha trộn thêm hóa chất hoặc ma túy tổng hợp vào dung dịch chỉ trong vài thao tác đơn giản. Khái niệm cấu trúc mở còn rộng hơn nữa, khi cả nhà sản xuất và người sử dụng có thể tùy ý cho bất cứ các loại hóa chất gì vào bên trong, từ nicotine đến các hóa chất hương liệu, chất tạo màu, tạo mùi, ma túy,… tất cả chỉ để làm sao trông thật đẹp, thật "ngầu", thật thơm, lôi cuốn và hoàn toàn thay đổi theo trend (xu hướng), thị hiếu, dẫn dắt của nhà sản xuất và bán hàng, vùng miền, theo thời gian,…

Bên cạnh đó, theo TS.BS Lê Quang Thuận ngành công nghiệp thuốc lá điện tử là ngành sử dụng các hóa chất hương liệu nhiều nhất trên thế giới. Khoảng 20 nghìn hóa chất hương liệu đang được sử dụng ở thuốc lá điện tử. Mỗi tháng có hơn 200 hóa chất hương liệu được ra đời và sử dụng trong thuốc lá điện tử. Do đó các hóa chất sử dụng trong thuốc lá điện tử liên tục thay đổi và biến động liên tục. Với quá trình nung nóng, đốt cháy dở dang hỗn hợp hàng nghìn chất đó sẽ tạo ra vô vàn sản phẩm hóa chất khác nhau không biết trước (vì phần lớn là các hóa chất mới, lần đầu sử dụng).

"Tất cả các hóa chất này không phải trải qua quá trình kiểm nghiệm, thử nghiệm đánh giá an toàn trên người trước khi hít vào người. Và cũng hoàn toàn không có lý do để hít vô vàn các hóa chất đó vào người chỉ để giải trí, mà trong đó có nicotin và rất nhiều ma túy gây nghiện nên sẽ không cơ quan nào cấp phép nghiên cứu, thử nghiệm. Do vậy, hút thuốc lá điện tử đã và đang gây hàng loạt căn bệnh mới với con người, phức tạp hơn cả đại dịch COVID-19", TS. BS Lê Quang Thuận chia sẻ với phóng viên Báo Phụ nữ Việt Nam.

Các chất được phát hiện trong nhiều mẫu chất lỏng của thuốc lá điện tử trôi nổi trên thị trường hầu hết là các ma túy thế hệ mới thuộc nhóm cần sa tổng hợp, nhóm này có khoảng vài trăm chất và thay đổi, được tạo mới liên tục, mạnh gấp hàng chục lần THC tự nhiên, gây loạn thần, hoang tưởng, kích động, tổn thương não.

Đáng sợ ở chỗ, các chất này không màu, không mùi, không vị rõ ràng. Người hút hoàn toàn không có khả năng phân biệt. Trong nhiều ca ngộ độc, bệnh nhân liên tục khẳng định: "Em không biết, em chỉ hút thử".

Thậm chí, phần lớn các chất ma túy thế hệ mới này không phát hiện được bằng test ma túy thông thường, khiến người sử dụng lầm tưởng mình "không nghiện", tiếp tục dùng và lún sâu vào lệ thuộc mà không hay biết. Kể cả với các phòng xét nghiệm hiện đại nhất cũng có thể không xét nghiệm, phát hiện ra ngay nhiều chất trong nhóm ma túy mới này.

Tổn thương não, tim, thận và không thể phục hồi hoàn toàn

TS Thuận cảnh báo, các chất cần sa tổng hợp và kích thích thần kinh khi được hít trực tiếp qua phổi sẽ đi thẳng vào máu, lên não chỉ sau vài giây. Tác động này mạnh và nhanh hơn nhiều so với đường uống hay tiêm.

Hậu quả không chỉ dừng ở cơn ngộ độc cấp tính. Nhiều bệnh nhân sau khi qua cơn nguy kịch vẫn phải đối mặt với suy giảm trí nhớ, rối loạn hành vi, cảm xúc, rối loạn tâm thần kéo dài, tổn thương tim mạch mạn tính và suy thận.

"Tổn thương não do các chất này gây ra không thể phục hồi hoàn toàn. Nếu không kiểm soát, vài năm nữa chúng ta có thể phải đối mặt với một thế hệ trẻ bị ảnh hưởng nghiêm trọng về sức khỏe tâm thần", Tiến sĩ Thuận nhận định.

Không chỉ người hút bị ảnh hưởng. Khói từ các thiết bị bị pha trộn hóa chất có thể gây viêm phổi nặng ở trẻ em, phụ nữ mang thai và người xung quanh do hít phải các dung môi độc.

Thuốc lá điện tử vì thế đang trở thành kênh phân phối ma túy tổng hợp và các hóa chất tùy tiện, tinh vi nhất, rẻ tiền nhất và khó phát hiện nhất hiện nay.

Dù Việt Nam đã có quy định cấm thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng, các sản phẩm này vẫn trôi nổi qua mạng xã hội, sàn thương mại điện tử và các cửa hàng nhỏ lẻ. Theo TS. Thuận, nếu không có biện pháp kiểm soát đồng bộ, xử lý mạnh tay nguồn cung, mọi nỗ lực sẽ trở nên vô nghĩa.

"Nếu không hành động ngay từ bây giờ, sẽ quá muộn khi thuốc lá điện tử đã trở thành thói quen xã hội, bám rễ vào giới trẻ và gây nghiện trên diện rộng", TS. Thuận thông tin thêm.