Việt Nam - EU thúc đẩy hợp tác kinh tế xanh và chuỗi giá trị mới

Sự kiện có sự tham gia của Đoàn doanh nghiệp cấp cao châu Âu do Hội đồng Kinh doanh EU - ASEAN (EU-ABC) và Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham) phối hợp tổ chức sang thăm, làm việc tại Việt Nam.

Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Bộ Công Thương Lương Hoàng Thái cho biết, đây là lần thứ 9 diễn đàn được tổ chức, nhằm duy trì kênh đối thoại, kết nối giữa cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp hai bên. Trong bối cảnh kinh tế thế giới có nhiều biến động, Việt Nam vẫn duy trì đà tăng trưởng tích cực. Trong 9 tháng năm 2026, GDP tăng trên 9% so với cùng kỳ; tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa vượt 1.000 tỷ USD, tăng trên 30%.

Với mạng lưới 18 hiệp định thương mại tự do (FTA), môi trường đầu tư ổn định và năng lực sản xuất ngày càng được nâng cao, Việt Nam tiếp tục khẳng định vai trò là một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng khu vực. Trong đó, EU là đối tác thương mại lớn thứ 4, thị trường xuất khẩu lớn thứ 3 và thị trường nhập khẩu lớn thứ 6 của Việt Nam.

Theo số liệu của Cục Hải quan Việt Nam, trong 9 tháng năm 2026, kim ngạch thương mại hai chiều Việt Nam - EU đạt 65,48 tỷ USD, tăng 20% so với cùng kỳ năm 2025. Việt Nam xuất siêu sang EU khoảng 36,1 tỷ USD; thị trường này chiếm 11,7% tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam.

Thứ trưởng Lương Hoàng Thái nhận định, cùng với việc nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện trong năm 2026, Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) tiếp tục tạo nền tảng quan trọng để thúc đẩy giao thương và đầu tư. Sau hơn 6 năm thực thi, thương mại song phương duy trì đà tăng trưởng, mở rộng cả về quy mô, thị trường và cơ cấu hàng hóa.

Tuy nhiên, động lực tăng trưởng trong giai đoạn tới không chỉ đến từ lợi thế thuế quan mà cần chuyển sang nâng cao năng lực cạnh tranh thực chất. Giá trị gia tăng, tiêu chuẩn phát triển bền vững và khả năng thích ứng sẽ là những yếu tố quan trọng để doanh nghiệp tận dụng hiệu quả các cơ hội từ EVFTA và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Việt Nam mong muốn tăng tỷ trọng các sản phẩm có hàm lượng công nghệ, chế biến sâu và giá trị gia tăng cao trong xuất khẩu sang EU; đồng thời mở rộng nhập khẩu máy móc, thiết bị, nguyên vật liệu, công nghệ tiên tiến và các giải pháp phục vụ chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, chuyển đổi năng lượng và phát triển kinh tế tuần hoàn. 

Do đó, Bộ Công Thương cũng đề nghị EU tiếp tục hỗ trợ về tài chính, chuyển giao công nghệ và triển khai các chương trình hợp tác kỹ thuật, nhất là đối với những dự án chuyển dịch năng lượng trong khuôn khổ Đối tác chuyển dịch năng lượng công bằng (JETP).

Cải thiện môi trường đầu tư để đón dòng vốn chất lượng cao

Tại sự kiện, Đại sứ, Trưởng Phái đoàn Liên minh châu Âu tại Việt Nam, ông Julien Guerrier, cho rằng, việc thực thi đầy đủ và hiệu quả EVFTA có ý nghĩa thiết yếu để hai bên khai thác tối đa tiềm năng hợp tác. Trong đó, cần bảo đảm khả năng tiếp cận thị trường công bằng, cân bằng, qua đó duy trì niềm tin và sự ủng hộ đối với hiệp định từ các quốc gia thành viên cũng như cộng đồng doanh nghiệp.

Theo Đại sứ, tính ổn định, minh bạch và nhất quán của môi trường kinh doanh là những yếu tố then chốt đối với nhà đầu tư. Các quy định cần rõ ràng, việc thực thi đáng tin cậy và thủ tục hành chính được giải quyết hiệu quả. EU ủng hộ nỗ lực của Việt Nam trong nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật, chuyển từ cơ chế kiểm soát trước sang quản lý dựa trên rủi ro, đồng thời bảo đảm quy định được áp dụng nhất quán giữa các địa phương.

Những cải cách này có ý nghĩa quan trọng trong củng cố niềm tin của nhà đầu tư, giảm chi phí, rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục và tạo điều kiện thu hút thế hệ đầu tư mới có chất lượng cao từ châu Âu. Cơ hội tiếp cận thị trường và môi trường kinh doanh thuận lợi cũng cần được mở rộng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa - lực lượng có thế mạnh về công nghệ, chuyên môn và tiềm năng hợp tác tại Việt Nam.

"Dư địa hợp tác giữa hai bên còn lớn, tập trung vào các lĩnh vực như chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn, năng lượng tái tạo, sản xuất bền vững, cảng biển, logistics, chất bán dẫn, chuyển đổi số, khoáng sản chiến lược, y tế, công nghệ sinh học và nông nghiệp công nghệ cao", Đại sứ Julien Guerrier khẳng định.

Từ góc độ doanh nghiệp, ông Noel Clehane, Phó Chủ tịch EU-ABC, cho rằng cơ hội của Việt Nam không chỉ nằm ở việc thu hút thêm vốn đầu tư mà còn ở khả năng tạo ra nhiều giá trị hơn từ các dòng vốn này. Doanh nghiệp châu Âu có thế mạnh về công nghệ, chuyên môn, quản trị và phát triển nguồn nhân lực, qua đó có thể hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực sản xuất, tăng cường liên kết và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị khu vực, toàn cầu.

Đồng thời, ông nhấn mạnh, tính bền vững ngày càng gắn liền với năng lực cạnh tranh. Các quyết định đầu tư, quy trình sản xuất, yêu cầu của chuỗi cung ứng và khả năng tiếp cận thị trường quốc tế đều chịu tác động từ xu hướng chuyển đổi xanh. Đây là cơ hội để hai bên mở rộng hợp tác trong sản xuất sạch hơn, chuyển đổi năng lượng, logistics bền vững và tài chính xanh.

Vì vậy, để thu hút dòng vốn đầu tư chất lượng cao và thúc đẩy các dự án hợp tác dài hạn, Việt Nam cần tiếp tục duy trì môi trường đầu tư minh bạch, ổn định, có tính dự báo. Đồng thời, đối thoại thường xuyên giữa Chính phủ và cộng đồng doanh nghiệp sẽ góp phần tháo gỡ vướng mắc, tạo điều kiện để các cơ hội hợp tác được chuyển hóa thành dự án cụ thể.

Tại sự kiện, cộng đồng doanh nghiệp châu Âu bày tỏ mong muốn đồng hành cùng Việt Nam trong phát triển các ngành công nghiệp có năng lực cạnh tranh, củng cố chuỗi giá trị trong nước và khu vực, hỗ trợ quá trình chuyển đổi xanh, đồng thời tăng cường kết nối Việt Nam với thị trường châu Âu và ASEAN.