Việt Nam và Ghi-nê mở rộng dư địa đầu tư, thương mại

Ngày 20/8/2026, tại Hà Nội, Bộ trưởng Bộ Tài chính Việt Nam Ngô Văn Tuấn và Bộ trưởng Bộ Kế hoạch, Hợp tác quốc tế và Phát triển Cộng hòa Ghi-nê Ismaël NaBé ký Bản ghi nhớ hợp tác (MOU) giữa hai Bộ, trong khuôn khổ chuyến thăm làm việc của Đoàn đại biểu cấp cao Ghi-nê tại Việt Nam.

Việc ký kết được kỳ vọng tạo thêm cơ sở để hai bên tăng cường trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm, đồng thời thúc đẩy các hoạt động hợp tác cụ thể trong những lĩnh vực có tiềm năng.

Mở thêm cánh cửa cho doanh nghiệp hai nước

Việt Nam và Ghi-nê thiết lập quan hệ ngoại giao ngày 9/10/1958. Ghi-nê là quốc gia châu Phi đầu tiên thiết lập quan hệ ngoại giao với Việt Nam. Tuy nhiên, quan hệ thương mại giữa hai nước hiện vẫn chưa tương xứng với tiềm năng.

Theo Bộ Ngoại giao, năm 2025, tổng kim ngạch thương mại Việt Nam - Ghi-nê đạt 233,16 triệu USD. Trong đó, Việt Nam xuất khẩu 47,41 triệu USD và nhập khẩu 185,75 triệu USD. Các mặt hàng Việt Nam xuất khẩu chủ yếu gồm clanhke và xi măng, chất dẻo nguyên liệu, máy móc, thiết bị, dụng cụ và phụ tùng; chiều ngược lại, Việt Nam nhập khẩu chủ yếu hạt điều, thức ăn gia súc và nguyên liệu, dầu mỡ động thực vật.

Tại lễ ký, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn đánh giá quan hệ thương mại song phương còn khiêm tốn so với tiềm năng, trong khi hai nền kinh tế có nhiều lợi thế bổ trợ cho nhau, đặc biệt trong đầu tư và thương mại.

Theo Bộ trưởng, Việt Nam sẵn sàng trở thành cửa ngõ để Ghi-nê tiếp cận thị trường ASEAN gần 700 triệu dân. Ở chiều ngược lại, Việt Nam kỳ vọng Ghi-nê trở thành cửa ngõ để doanh nghiệp Việt Nam mở rộng hoạt động tại thị trường châu Phi.

Đáng chú ý, phía Việt Nam dự kiến báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét cử đoàn doanh nghiệp sang Ghi-nê tìm hiểu cơ hội đầu tư. Các lĩnh vực được xác định có thể ưu tiên trong giai đoạn đầu gồm khai thác, chế biến khoáng sản như bô-xít, quặng sắt, cùng với viễn thông, hạ tầng và nông nghiệp.

Bản MOU gồm 7 điều, tập trung vào tăng cường năng lực thể chế, chia sẻ kinh nghiệm trong hoạch định, phát triển và các lĩnh vực khác do hai bên thống nhất bằng văn bản, phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của mỗi bên. Thỏa thuận không phải là điều ước quốc tế, không tạo quyền hoặc nghĩa vụ theo pháp luật quốc tế, có hiệu lực kể từ ngày ký và kéo dài trong 3 năm.

Nông nghiệp tiếp tục là lĩnh vực nhiều tiềm năng

Bên cạnh khoáng sản và hạ tầng, nông nghiệp được xem là một trong những lĩnh vực có nhiều dư địa hợp tác giữa Việt Nam và Ghi-nê.

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết Việt Nam sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm, cử chuyên gia hỗ trợ Ghi-nê trong những lĩnh vực Việt Nam có thế mạnh như sản xuất lúa gạo, cà phê, hạt tiêu, hạt điều, cũng như sản xuất và chế biến nông nghiệp.

Việt Nam cũng mong muốn Ghi-nê tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp Việt Nam sang đầu tư, kinh doanh. Quan điểm được phía Việt Nam nhấn mạnh là thành công của doanh nghiệp Việt Nam tại Ghi-nê cũng đồng thời tạo thêm giá trị cho nền kinh tế và quá trình phát triển của nước sở tại.

Về phía Ghi-nê, Bộ trưởng Ismaël NaBé cho rằng hai nước là những người bạn truyền thống và chuyến thăm lần này nhằm tái khởi động, đưa quan hệ hợp tác song phương lên tầm cao mới.

Ghi-nê đánh giá cao những thành tựu phát triển của Việt Nam và cho rằng hai bên có thể mở rộng hợp tác trong nhiều lĩnh vực như khoáng sản, lọc hóa dầu, nông nghiệp, công nghiệp, hạ tầng, viễn thông, tài chính - ngân hàng, bảo hiểm và y tế.

Đáng chú ý, phía Ghi-nê đánh giá cao mô hình hợp tác nông nghiệp ba bên Nam Phi - Việt Nam - Ghi-nê. Theo thông tin được phía Ghi-nê chia sẻ, việc áp dụng giống và kỹ thuật canh tác của Việt Nam đã giúp năng suất lúa tại một số khu vực tăng từ dưới 1 tấn/ha lên hơn 6 tấn/ha.

Trên cơ sở kết quả này, Ghi-nê mong muốn tiếp tục mở rộng hợp tác về công nghệ, phân bón và nghiên cứu nông nghiệp. Đây cũng là một trong những hướng hợp tác có khả năng tạo ra kết quả cụ thể trong thời gian tới.

Hướng tới các dự án cụ thể

Một điểm đáng chú ý khác trong cuộc làm việc là Tầm nhìn "Simandou 2040" được Bộ trưởng Ismaël NaBé giới thiệu với mục tiêu đa dạng hóa nền kinh tế Ghi-nê.

Tầm nhìn này được xây dựng trên 5 trụ cột gồm nông nghiệp, công nghiệp chế biến và thương mại; giáo dục và văn hóa; hạ tầng, giao thông và công nghệ; tài chính - ngân hàng và bảo hiểm; y tế và chăm sóc sức khỏe.

Việc Ghi-nê xác định các trụ cột phát triển này cũng mở ra nhiều không gian để doanh nghiệp Việt Nam tìm kiếm cơ hội hợp tác, nhất là trong các lĩnh vực Việt Nam có kinh nghiệm và năng lực triển khai tại các thị trường đang phát triển.

Ghi-nê hoan nghênh doanh nghiệp Việt Nam tham gia đầu tư và mong muốn hai bên sớm chuyển những cam kết trong MOU thành các chương trình, dự án cụ thể.

Hai Bộ trưởng thống nhất phối hợp xác định các lĩnh vực ưu tiên, xây dựng và triển khai những hoạt động cụ thể trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ, nguồn lực và pháp luật của mỗi nước.

Với việc ký MOU, quan hệ hợp tác giữa hai Bộ được kỳ vọng chuyển từ tăng cường trao đổi sang từng bước hình thành các chương trình hợp tác cụ thể. Đây cũng được xem là cơ sở để mở rộng kết nối doanh nghiệp, khai thác tốt hơn thế mạnh bổ trợ giữa hai nền kinh tế.

Trong bối cảnh Ghi-nê sở hữu nguồn tài nguyên khoáng sản lớn và còn nhiều dư địa phát triển nông nghiệp, công nghiệp, hạ tầng và dịch vụ, trong khi Việt Nam có kinh nghiệm về sản xuất, chế biến nông nghiệp, phát triển hạ tầng và hoạt động thương mại quốc tế, dư địa hợp tác giữa hai bên được đánh giá còn đáng kể.

Việc triển khai hiệu quả MOU vì vậy không chỉ góp phần làm sâu sắc hơn quan hệ Việt Nam - Ghi-nê mà còn có thể mở thêm một hướng kết nối để doanh nghiệp hai nước tiếp cận thị trường của nhau, qua đó thúc đẩy hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư theo hướng thực chất, lâu dài.