Xác định địa vị pháp lý chính thức cho ngành công nghiệp văn hóa

Tiếp tục đợt 2, Phiên họp thứ 6, chiều 24/9, tại Nhà Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã cho ý kiến về dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa.

Tại phiên họp, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã nghe Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh trình bày Tờ trình tóm tắt và Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh trình bày Báo cáo thẩm tra sơ bộ dự án Luật.

Đây là dự án luật mới được Chính phủ đề xuất xây dựng theo trình tự, thủ tục rút gọn, gồm 9 chương và 53 điều, dự kiến trình Quốc hội xem xét cho ý kiến tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI.

Trình bày Tờ trình của Chính phủ, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh nhấn mạnh việc ban hành Luật Phát triển công nghiệp văn hóa là đòi hỏi cấp bách nhằm kịp thời thể chế hóa Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam.

Luật được kỳ vọng sẽ hoàn thiện hành lang pháp lý, khắc phục các khoảng trống và điểm nghẽn thể chế, khơi thông nguồn lực, giải phóng sức sáng tạo và gia tăng hàm lượng văn hóa trong các sản phẩm, dịch vụ.

Luật cũng góp phần bảo vệ thị trường nội địa, tạo đòn bẩy đưa công nghiệp văn hóa trở thành một động lực tăng trưởng kinh tế bứt phá của đất nước trong giai đoạn mới.

Dự thảo Luật xác định địa vị pháp lý chính thức cho các ngành công nghiệp văn hóa trong cơ cấu ngành kinh tế Việt Nam, bao gồm các lĩnh vực như điện ảnh, mỹ thuật, nhiếp ảnh, triển lãm, nghệ thuật biểu diễn, âm nhạc, phần mềm, nội dung số, trò chơi điện tử, quảng cáo, thủ công mỹ nghệ, du lịch văn hóa, ẩm thực, thiết kế sáng tạo, thời trang, kiến trúc, truyền hình, phát thanh và xuất bản.

Việc kết nối chuỗi giá trị từ sáng tạo, sản xuất, phân phối đến tiêu dùng nhằm thúc đẩy sự phát triển đột phá về giá trị kinh tế, gia tăng xuất khẩu, thu hút nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài chiến lược, đồng thời lan tỏa bản sắc văn hóa và "sức mạnh mềm" Việt Nam ra trường quốc tế.

Dự thảo Luật được thiết kế tập trung vào 6 nhóm nội dung lớn bao gồm phát triển hệ sinh thái công nghiệp văn hóa, tài sản trí tuệ, nhân lực, hạ tầng, thị trường công nghiệp văn hóa cùng chính sách tài chính và hỗ trợ, ưu đãi đầu tư.

Trong phát triển hệ sinh thái và thị trường, dự thảo Luật đề xuất quy định cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) đối với các sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh mới, ưu tiên trong các lĩnh vực điện ảnh, âm nhạc, mỹ thuật, du lịch văn hóa, thiết kế, thời trang, thủ công mỹ nghệ, trò chơi điện tử, ẩm thực và phần mềm nội dung số.

Đối với tài sản trí tuệ, dự thảo Luật xác lập hành hành lang pháp lý cho phép sử dụng tài sản trí tuệ trong các ngành công nghiệp văn hóa để góp vốn hoặc làm tài sản bảo đảm trong các giao dịch tài chính, tín dụng, đồng thời cho phép tổ chức tín dụng sử dụng chứng thư và báo cáo thẩm định giá làm cơ sở xác định giá trị tài sản.

Đặc biệt, một điểm mới đáng chú ý là dự thảo Luật quy định việc hình thành "Sàn giao dịch công nghiệp văn hóa" nhằm tổ chức, hỗ trợ giới thiệu, niêm yết và thực hiện giao dịch các sản phẩm văn hóa, tài sản trí tuệ cùng các quyền tài sản liên quan.

Bên cạnh đó, nhằm thúc đẩy tiêu dùng sản phẩm văn hóa nội địa, Chính phủ đề xuất chính sách "Thẻ văn hóa quốc gia" dưới dạng công cụ điện tử tích hợp trong tài khoản định danh cá nhân, được cấp cho học sinh, sinh viên, người có công với cách mạng, người thuộc hộ nghèo, cận nghèo, người khuyết tật và các đối tượng chính sách.

Về chính sách phát triển nguồn nhân lực và thu hút đầu tư, dự thảo Luật đề xuất áp dụng cơ chế đặc biệt về lương, thưởng cạnh tranh quốc tế đối với nhân tài công nghiệp văn hóa, cùng chính sách ưu tiên tuyển dụng, bổ nhiệm và hỗ trợ về nhà ở, phương tiện đi lại, cơ sở vật chất cho nghiên cứu phát triển.

Dự thảo cũng quy định chính sách miễn thuế thu nhập cá nhân trong thời hạn 5 năm đối với nhân lực công nghiệp văn hóa chất lượng cao và hoàn thuế giá trị gia tăng đối với các tổ chức, cá nhân nước ngoài đến quay phim tại Việt Nam. Việc thu hút nguồn lực tài chính được thực hiện theo hướng khai thác hiệu quả các nguồn kinh phí hiện hành, không làm phát sinh việc thành lập quỹ mới.

Trình bày Báo cáo thẩm tra sơ bộ, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh khẳng định Thường trực Ủy ban tán thành sự cần thiết ban hành Luật; đánh giá hồ sơ dự án Luật được chuẩn bị đầy đủ, đúng quy trình, phù hợp với đường lối của Đảng, Hiến pháp và bảo đảm tính tương thích với các điều ước quốc tế.

Tuy nhiên, do đây là dự án luật hoàn toàn mới với nhiều cơ chế đặc thù, cơ quan thẩm tra đề nghị Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tiếp tục rà soát kỹ lưỡng để bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống pháp luật, tránh chồng chéo hay mâu thuẫn với Luật Giáo dục, Luật Nhà giáo và Luật Sở hữu trí tuệ.

Ủy ban thẩm tra lưu ý không nên định nghĩa lại khái niệm "tài sản trí tuệ" trong dự thảo Luật nhằm bảo đảm sự thống nhất với Luật Sở hữu trí tuệ, mà chỉ nên quy định các nguyên tắc định giá và vai trò quản lý nhà nước trong việc thẩm định giá trị tài sản trí tuệ.

Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị đánh giá cụ thể hơn về tác động và tính khả thi của các chính sách ưu đãi thuế, hỗ trợ tín dụng, cơ chế lương thưởng và chính sách đầu tư mạo hiểm, bảo đảm ưu đãi đúng đối tượng và tập trung nguồn lực cho đội ngũ trực tiếp sáng tạo.

Về cơ chế Thẻ văn hóa quốc gia, Ủy ban Văn hóa và Xã hội đề nghị nghiên cứu thiết kế chính sách hỗ trợ minh bạch, tránh tạo cơ chế xin - cho và cân nhắc tích hợp ngay các hình thức hỗ trợ trên thẻ căn cước công dân hoặc thẻ học sinh, sinh viên sẵn có.

Nhấn mạnh đây là dự án luật mới còn nhiều ý kiến khác nhau cần thời gian nghiên cứu tiếp thu chu đáo, Chủ nhiệm Nguyễn Đắc Vinh đề xuất dự án Luật sẽ được trình Quốc hội cho ý kiến tại Kỳ họp thứ 2 (tháng 10/2026) và xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 3, Quốc hội khóa XVI.

Phát biểu kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến nêu rõ, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất cao về sự cần thiết ban hành Luật Phát triển công nghiệp văn hóa.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội ghi nhận sự chủ động, khẩn trương của Chính phủ trong việc xây dựng, hoàn thiện hồ sơ dự án Luật, đồng thời đánh giá cao Báo cáo thẩm tra sơ bộ của Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội khi đã bao quát toàn diện các vấn đề, đưa ra nhiều đề xuất cụ thể, thiết thực và có căn cứ rõ ràng.

Để tiếp tục hoàn thiện dự án Luật, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo phối hợp chặt chẽ với các cơ quan liên quan rà soát kỹ lưỡng dự thảo Luật với các luật chuyên ngành như Bộ luật Dân sự, Luật Sở hữu trí tuệ, Luật Công nghiệp công nghệ số, Luật Ngân sách nhà nước, Luật Đầu tư, Luật Doanh nghiệp cùng các điều ước quốc tế có liên quan; đồng thời đánh giá tác động cụ thể, sâu sắc hơn đối với các chính sách mới.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất giao Ủy ban Văn hóa và Xã hội hoàn thiện Báo cáo thẩm tra đã được chỉnh lý, phối hợp với cơ quan soạn thảo xin ý kiến tại Hội nghị Đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách, tiếp thu và hoàn chỉnh hồ sơ để trình Quốc hội cho ý kiến tại Kỳ họp thứ 2 và xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 3, Quốc hội khóa XVI.

Cũng trong phiên làm việc buổi chiều, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã cho ý kiến về dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi)./.