Xe điện đô thị - Bài 2: Chung cư "mỗi nơi một kiểu", người dân mắc kẹt giữa chuyển đổi xanh
Khu vực dành riêng để xe điện, được bố trí chỗ sạc cho cư dân, tại chung cư Hateco Xuân Phương
Sống trong cùng một thành phố, cùng sử dụng xe máy điện, nhưng trải nghiệm của người dân lại hoàn toàn khác nhau tùy nơi ở: có chung cư bố trí khu sạc riêng, có nơi phải đăng ký theo khung giờ, thậm chí có nơi không cho gửi xe dưới hầm.
LTS: Không chờ chính sách, người dân đô thị đang chủ động chuyển sang xe máy điện để giảm chi phí và đón đầu xu hướng. Nhưng khi phương tiện thay đổi nhanh hơn hạ tầng, những bất cập bắt đầu lộ rõ: từ cảnh “cháy hàng”, thiếu điểm sạc, đến tình trạng mỗi chung cư một kiểu ứng xử. Tuyến bài “Xe điện đô thị: Làn sóng chuyển đổi nhanh và khoảng trống hạ tầng” ghi nhận thực tế đang diễn ra, đồng thời chỉ ra những điểm nghẽn và đặt ra yêu cầu cấp thiết về quy chuẩn trong phát triển hạ tầng đô thị.
Chỉ trong phạm vi vài km tại khu vực phía Tây Hà Nội, 3 khu chung cư có 3 cách ứng xử hoàn toàn khác nhau với xe máy điện. Sự khác biệt này không còn là chuyện quản lý nội bộ, mà đang phản ánh một khoảng trống lớn về hạ tầng và quy chuẩn.
3 cách ứng xử, 1 khoảng trống chung
Tại chung cư Hateco Apollo Xuân Phương, xe máy điện được bố trí khu vực riêng để gửi và sạc, với hệ thống ổ cắm, thiết bị phòng cháy chữa cháy đầy đủ. Đáng chú ý, hiện cư dân vẫn được sạc miễn phí.
"Tôi khá bất ngờ vì chung cư có sẵn hạ tầng và còn cho sạc miễn phí. Tuy nhiên, hiện nay khu sạc gần như đã full, nếu xe điện tăng thêm thì chắc chắn sẽ quá tải", chị Nguyễn Hải Yến, cư dân tại đây chia sẻ.
Ở một hướng tiếp cận khác, chung cư Goldmark City và chung cư K1 – Khu đô thị Việt Hưng cho phép gửi và sạc xe điện nhưng theo cơ chế kiểm soát. Ban quản lý bố trí khu vực riêng, giới hạn số lượng xe sạc cùng lúc và thu thêm chi phí từ 30.000 – 70.000 đồng/tháng.
"Khoản này cũng không đáng kể, coi như chưa bằng một nửa bình xăng", một cư dân tại chung cư K1 cho biết.
Chung cư bố trí khu vực xe máy điện riêng, có ổ cắm để sạc và giới hạn đến 22h đêm
Tuy nhiên, do hạ tầng cũ không được thiết kế cho xe điện, việc sạc phải chia ca. Đại diện Ban quản trị chung cư K1 cho biết hiện chỉ cho phép khoảng 5 xe sạc cùng một thời điểm để tránh quá tải hệ thống điện và giảm nguy cơ cháy nổ.
3 mô hình: khuyến khích – kiểm soát – giới hạn, cho thấy các khu dân cư đang tự tìm cách thích nghi. Nhưng cũng chính điều này đặt ra một câu hỏi, đâu là tiêu chuẩn chung?
Sự khác biệt này không chỉ đến từ điều kiện hạ tầng, mà còn phản ánh một khoảng trống trong khung quy chuẩn. Khi chưa có quy định cụ thể về việc bố trí và vận hành khu vực sạc xe điện, mỗi ban quản lý buộc phải tự đưa ra quyết định dựa trên mức độ chấp nhận rủi ro của mình. Điều này lý giải vì sao có nơi sẵn sàng triển khai, trong khi nơi khác lại lựa chọn đứng ngoài hoàn toàn.
Chung cư cao cấp Wisteria "đứng ngoài" xe điện
Nếu như các mô hình trên cho thấy nỗ lực thích nghi, thì tại chung cư The Wisteria (Hoài Đức), câu chuyện lại đi theo hướng ngược lại.
Tại đây, ban quản lý do Tổng Công ty Cổ phần Thương mại Xây dựng (WTO – tiền thân là Vietracimex) vận hành hiện không nhận trông giữ xe máy điện dưới hầm, dù khu hầm vẫn còn trống và tỷ lệ cư dân về ở mới khoảng 30–35%.
Hệ quả là khoảng 50 xe máy điện đang rơi vào cảnh "không nơi nương tựa", buộc phải mang đi gửi ở các khu chung cư lân cận.
Cách chung cư Hateco Xuân Phương chỉ khoảng 1 km, chung cư The Wisteria – Kim Chung Di Trạch (xã Hoài Đức) do WTO làm chủ đầu tư lại không cho cư dân gửi xe điện. Ảnh: Minh Hạnh
Một người dân sinh sống tại đây cho biết, mỗi ngày phải mang xe sang gửi ở tòa nhà khác, sau đó đi bộ gần 500m về nhà.
"Mỗi ngày tôi đều phải đi bộ thêm một đoạn chỉ để lấy xe. Rất bất tiện, nhưng không còn lựa chọn nào khác", người này nói.
Không ít cư dân tỏ ra bức xúc khi một khu chung cư được quảng bá là hiện đại, cao cấp lại không có phương án cho xe điện.
"Không thể có chuyện mua nhà 7–8 tỷ đồng mà lại không có chỗ trông, sạc xe điện. Chủ trương là chuyển đổi xanh, nhưng ở đây thì gần như đứng ngoài chủ trương này", một cư dân phản ánh.
Đáng chú ý, việc từ chối trông giữ xe điện không đi kèm một lý do cụ thể được công bố, trong khi tòa nhà vẫn đang trong giai đoạn vận hành ban đầu, chưa có ban quản trị đại diện cư dân.
Trong bối cảnh xe điện đang được khuyến khích, cách ứng xử này không chỉ gây bất tiện cho cư dân, mà còn đặt ra câu hỏi về trách nhiệm của chủ đầu tư và đơn vị vận hành trong việc thích ứng với xu hướng mới.
Người dân khu tập thể cũ tự xoay xở
Không chỉ các khu chung cư, tại các khu tập thể cũ, bài toán xe điện còn nan giải hơn.
Tại khu tập thể Nghĩa Tân (Cầu Giấy), nhiều người phải mang xe lên tận căn hộ để sạc hoặc đi sạc ngoài với chi phí 5.000 – 10.000 đồng mỗi lần.
"Nếu có điểm sạc gần nhà, mất phí cũng được, chứ như hiện tại rất bất tiện", chị Quỳnh Nga - một cư dân khu tập thể này chia sẻ.
Một tài xế xe điện công nghệ trú tại tập thể Nghĩa Tân đã phải mất tiền để sạc tại một ki ốt tầng 1, bởi nơi đây chưa có hạ tầng sạc xe điện, mà mang xe lên căn hộ thì lại rất bất tiện
Tại khu tập thể Kim Mã, tình trạng tương tự cũng diễn ra. Người dân vẫn được gửi xe, nhưng phải tự tìm cách sạc, trong khi khu vực xung quanh gần như không có hạ tầng hỗ trợ.
Không ít người phải dắt xe lên nhà, kéo dây điện, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn.
Từ chung cư cao cấp đến khu tập thể cũ, một điểm chung đang lộ rõ, người dân đang tự xoay xở trong quá trình chuyển đổi.
Trong khi đó, hạ tầng lại phát triển theo kiểu "mạnh ai nấy làm", không có tiêu chuẩn thống nhất, không có hướng dẫn rõ ràng.
Người dân đã sẵn sàng chuyển sang xe điện. Nhưng nếu mỗi nơi một kiểu, thậm chí có nơi từ chối, thì quá trình chuyển đổi xanh sẽ khó có thể diễn ra đồng bộ.
Vấn đề lúc này không còn nằm ở lựa chọn của người dân, mà ở việc cần sớm có những quy định, tiêu chuẩn chung về hạ tầng và vận hành, để đảm bảo quá trình chuyển đổi không bị "đứt gãy" ngay tại nơi ở.
(Còn nữa)
