Xu hướng "tự chữa lành" được nhiều người trẻ lựa chọn

Tự cân bằng cảm xúc

Vài năm gần đây, "tự chữa lành" không còn là khái niệm chuyên môn trong tâm lý học mà đã trở thành một xu hướng lan rộng trong đời sống người trẻ. Trên mạng xã hội, các từ khóa như "healing", "chữa lành" thu hút lượng quan tâm lớn, phản ánh nhu cầu chăm sóc sức khỏe tinh thần ngày càng tăng. Áp lực học tập, công việc, cùng cảm giác cô đơn trong xã hội hiện đại khiến nhiều người tìm đến thiền, đọc sách, du lịch một mình hay các hoạt động nghệ thuật như một cách cân bằng cảm xúc.

Trần Huỳnh Hương Trang (SN 2006), sinh viên ngành Báo chí Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (ĐHQG TPHCM), cho biết cô từng trải qua giai đoạn căng thẳng khi mới bước vào đại học. Khi đó, Trang chọn cách đi một mình đến đường sách, tắt toàn bộ thông báo điện thoại và dành nhiều giờ chỉ để đi dạo, đọc sách. "Sau đó, tôi thấy nhẹ nhõm hơn và có thêm động lực để quay lại việc học", Trang chia sẻ.

Việc đọc sách và vẽ tranh cũng trở thành những "khoảng chữa lành" quen thuộc của Trang. "Khi thả mình vào con chữ hay tranh vẽ, tôi thấy lòng bình lặng hơn", cô nói. Một không gian khác mà Trang yêu thích là ngồi ngắm sông ở chân cầu Ba Son. Với cô, những khoảnh khắc lặng lẽ như vậy giúp muộn phiền trôi đi.

Theo Trang, việc dành thời gian một mình không khiến cô tách khỏi các mối quan hệ, mà giúp "nạp lại năng lượng". Sau những khoảng lặng, cô cảm thấy trưởng thành hơn, bình tĩnh hơn và có thể nhìn nhận lại những lựa chọn của mình một cách rõ ràng.

Tương tự, Lưu Mạnh Cường (SN 2002), hiện làm việc trong lĩnh vực logistics, cũng chọn những khoảng thời gian một mình để cân bằng cảm xúc. Sau những giai đoạn áp lực, Cường thường đi dạo ở công viên gần bờ sông, hòa mình vào thiên nhiên. Những điều giản dị ấy giúp Cường trở về trạng thái ổn định, không bị cuốn theo cảm xúc tiêu cực và học cách chấp nhận những thiếu sót của bản thân.

Tuy nhiên, "tự chữa lành" không phải lúc nào cũng mang lại tác động tích cực. Lê Hồng Linh (SN 2001), nhân viên truyền thông tại Hà Nội, từng có giai đoạn dành quá nhiều thời gian cho các nội dung "chữa lành" như video truyền cảm hứng hay podcast, nhưng lại trì hoãn công việc. "Tôi nhận ra mình đang dùng chữa lành như một cái cớ để trốn tránh áp lực. Chữa lành không phải là dừng lại quá lâu, mà là nghỉ đủ để quay lại tốt hơn", Linh chia sẻ.

"Tự chữa lành" trở thành lối sống

Theo TS Trương Nguyễn Xuân Quỳnh, giảng viên Y học toàn cầu và Y xã hội tại Vin University, xu hướng "tự chữa lành" nổi lên từ nhiều yếu tố thời đại. Trước hết, người trẻ ngày nay quan tâm nhiều hơn đến đời sống nội tâm và bắt đầu nhận diện những tổn thương tâm lý từ quá khứ. Đó có thể là áp lực gia đình, sự cô đơn, hay những sang chấn trong quá trình trưởng thành. Nhu cầu được chữa lành vì thế trở nên chính đáng khi những cảm xúc này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sống lâu dài.

Tuy nhiên, chúng ta cần phải phân định rạch ròi giữa "tự chăm sóc" (self-care) và "tự chữa trị tổn thương" (self-healing trauma). Việc thực hành chăm sóc sức khỏe tinh thần hàng ngày như nghỉ ngơi, thiền định, hay duy trì sở thích cá nhân để tăng cường sức bật tâm lý (resilience) là rất tốt và cần thiết.

Nhưng việc tự ý "chữa" những sang chấn tâm lý sâu sắc tiềm ẩn nhiều nguy hiểm. Sự bùng nổ của những cuốn sách truyền cảm hứng, podcast hay video hướng dẫn khiến nhiều người dễ tiếp cận với các phương pháp chăm sóc sức khỏe tinh thần. Tuy nhiên, điều này cũng tạo ra "ảo giác đơn giản", khiến một số người nghĩ rằng chữa lành chỉ là vài bài tập thở hoặc viết nhật ký, trong khi thực tế đây là quá trình phức tạp và đôi khi cần sự hỗ trợ chuyên môn.

Một nguyên nhân khác khiến nhiều người có xu hướng tự chữa lành là rào cản xã hội đối với việc tìm kiếm hỗ trợ tâm lý. Nhiều người còn e ngại khi đi tham vấn vì sợ bị gắn nhãn "có vấn đề"; chi phí trị liệu và sự thiếu hụt chuyên gia cũng như chất lượng của các nhà tham vấn, trị liệu không đồng đều theo khung chuẩn năng lực, nhiều chuyên gia tự phong...

Ranh giới giữa chăm sóc tinh thần và thu mình rất mong manh. "Chăm sóc bản thân đúng nghĩa là những khoảng lặng giúp mỗi người quay lại cuộc sống vững vàng hơn. Ngược lại, nếu ở một mình để né tránh vấn đề, dần tách khỏi các mối quan hệ và cảm thấy trống rỗng, đó có thể là dấu hiệu tiêu cực. Nhiều người trẻ khi kiệt sức vì công việc thường tìm đến du lịch như một cách "chữa lành". Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp tạm thời, không giải quyết gốc rễ như cách làm việc hay khả năng chịu áp lực. Vì vậy, sau chuyến đi, họ dễ rơi lại vào trạng thái cũ, thậm chí mất phương hướng" - TS Quỳnh nhấn mạnh.

Thay vì "tự chữa lành", khái niệm "tự chăm sóc" phù hợp hơn. Điều quan trọng là duy trì thói quen chăm sóc tinh thần một cách chủ động, hiểu giới hạn của bản thân và sẵn sàng tìm đến hỗ trợ chuyên môn khi cần, bởi không phải tổn thương nào cũng có thể tự giải quyết.

Trong cuộc sống hiện đại nhiều áp lực, nhu cầu tìm kiếm sự cân bằng nội tâm là điều dễ hiểu. "Tự chữa lành" vì thế có thể là một xu hướng, nhưng nếu được thực hành đúng cách, nó cũng có thể trở thành lối sống tích cực, giúp người trẻ hiểu mình hơn, kết nối tốt hơn và vững vàng hơn trước những biến động của cuộc sống.

Những khoảng lặng chỉ thực sự có ý nghĩa khi trở thành bước đệm để quay lại công việc, học tập và các mối quan hệ với tâm thế chủ động hơn. Khi được đặt trong sự cân bằng đó, "tự chữa lành" sẽ góp phần hình thành lối sống tích cực, trách nhiệm và thích ứng tốt hơn với nhịp sống hiện đại - Tiến sĩ Quỳnh bày tỏ quan điểm.