Xung đột Trung Đông khiến 24 triệu phụ nữ và trẻ em gái mất an ninh lương thực

Đe dọa thành quả về bình đẳng giới trong khu vực

Nghiên cứu đã chỉ ra tác động không cân xứng của xung đột ở Trung Đông lên phụ nữ và trẻ em gái. Điều này xuất phát từ sự phân biệt đối xử về giới đã ăn sâu, làm hạn chế khả năng tiếp cận các nguồn lực, dịch vụ và quyền ra quyết định của nhóm dễ bị tổn thương này; đồng thời đe dọa những thành quả về bình đẳng giới mà khu vực khó khăn lắm mới đạt được.

Vào ngày 28/2/2026, ngày đầu tiên của đợt "leo thang" xung đột, 168 nữ sinh được báo cáo đã thiệt mạng khi một cuộc tấn công trúng vào trường tiểu học ở Minab (Iran). Kể từ đó, số phụ nữ và trẻ em gái bị thiệt mạng do xung đột tiếp tục tăng lên, bao gồm hơn 200 phụ nữ ở Iran và hơn 250 phụ nữ ở Lebanon.

Xung đột đã khiến nhiều người buộc phải rời bỏ nhà cửa của mình, phải đối mặt với những rủi ro nghiêm trọng về an ninh và nhu cầu nhân đạo cấp bách. Tại Lebanon, khoảng 1,2 triệu người đã phải di tản, trong đó có 620.000 phụ nữ và trẻ em gái (chiếm gần 1/4 số nữ giới của quốc gia này). 85% phụ nữ di cư đang sống ngoài các khu trú ẩn chính thức, làm tăng nguy cơ bị bạo lực giới và bị bóc lột. Tại Iran, có tới 3,2 triệu người phải di tản, trong đó có khoảng 1,6 triệu phụ nữ và trẻ em gái. 

Ngoài ra, hơn 24 triệu phụ nữ và trẻ em gái tại Syria, Yemen, Lebanon, Iraq và lãnh thổ Palestine bị chiếm đóng cũng đang đối mặt với tình trạng mất an ninh lương thực ngày càng sâu sắc. Phụ nữ thường là đối tượng đầu tiên bị cắt giảm khẩu phần ăn để nhường cho các thành viên khác trong gia đình. Tại Gaza, sự sụp đổ của hệ thống y tế và giáo dục buộc phụ nữ phải dành phần lớn thời gian để tìm kiếm nhu yếu phẩm và chăm sóc người thân bị thương.

Trước khi xung đột "leo thang", ước tính có khoảng 50.000 phụ nữ mang thai ở Gaza và khoảng 70.000 ở Lebanon cần dịch vụ chăm sóc sức khỏe bà mẹ. Còn hiện tại, ước tính có khoảng 11.000 phụ nữ và trẻ em gái ở Gaza đang sống chung với những thương tích liên quan đến xung đột. Còn tại Lebanon, phụ nữ khuyết tật phải đối mặt với những rào cản lớn hơn trong việc di chuyển, tiếp cận hỗ trợ và điều kiện sống an toàn.

Ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh kế

Tại Iran, lạm phát và chi phí sinh hoạt tăng cao đang làm gia tăng nguy cơ mất an ninh lương thực, đặc biệt đối với người tị nạn, các hộ gia đình dễ bị tổn thương và các hộ gia đình do phụ nữ làm chủ. 

Việc ngắt kết nối Internet gần như hạn chế hoàn toàn quyền tiếp cận thông tin của phụ nữ. Các tổ chức do phụ nữ lãnh đạo đang chịu áp lực nặng nề do việc cắt giảm viện trợ nhân đạo, đe dọa khả năng duy trì các hoạt động cứu trợ thiết yếu.

Tại vùng Vịnh, khoảng 31 triệu lao động nhập cư (phần lớn đến từ Nam Á và Đông Nam Á) đang gặp rủi ro. Việc đóng cửa không phận khiến lao động giúp việc gia đình không thể rời khỏi chủ sử dụng lao động hoặc rời khỏi quốc gia họ đang làm việc. Dòng kiều hối giảm đang làm trầm trọng thêm tình trạng dễ bị tổn thương về tài chính, đặc biệt là đối với lao động nữ nhập cư.

Tại Afghanistan, căng thẳng xuyên biên giới với Pakistan đã ảnh hưởng đến sinh kế của phụ nữ. Những phụ nữ bị ảnh hưởng ở khu vực phía Đông Afghanistan xác định việc mất thu nhập hoặc mất việc làm là một trong những thách thức đáng kể nhất kể từ khi căng thẳng "leo thang".

Tại Iran, Iraq, Libya, Syria và Yemen, các nhà bảo vệ nữ quyền đã báo cáo về việc bị đe dọa, bị hành hung trong những năm gần đây. Nhiều nhà hoạt động vì quyền phụ nữ buộc phải hạn chế hoạt động vận động công khai vì sợ bị trả thù. Ngay cả ở những nơi có thể hoạt động công khai, cú sốc kinh tế và tình trạng gián đoạn kỹ thuật số cũng khiến phụ nữ khó tham gia vào đời sống công cộng cũng như vào việc ra quyết định.

Nỗ lực hỗ trợ phụ nữ bị ảnh hưởng bởi xung đột

UN Women đang hỗ trợ, cung cấp các dịch vụ bảo vệ, tâm lý xã hội và pháp lý tập trung vào phụ nữ, cũng như hỗ trợ lương thực có mục tiêu, các cơ hội sinh kế thông qua các tổ chức do phụ nữ lãnh đạo và các tổ chức vì quyền của phụ nữ. 

Bên cạnh đó, UN Women tham gia vào công tác cảnh báo sớm và lập kế hoạch chuẩn bị ở nhiều quốc gia, bao gồm cả việc ứng phó với nguy cơ di dời xuyên biên giới; đồng thời hợp tác với các đối tác để đảm bảo các kế hoạch đáp ứng được vấn đề giới. 

Ở các quốc gia Arab, UN Women cũng tận dụng các mạng lưới xây dựng hòa bình và hòa giải của phụ nữ trong khu vực để hỗ trợ cảnh báo sớm, gắn kết xã hội, phòng ngừa và vai trò lãnh đạo của phụ nữ.