Y tế nơi đầu sóng - nền tảng giữ vững chủ quyền biển đảo

Vừa qua, Đoàn công tác Bộ Y tế do Thứ trưởng Bộ Y tế, Trần Văn Thuấn dẫn đầu đã đến thăm, làm việc, khảo sát hệ thống y tế tại Quần đảo Trường Sa và Nhà giàn DK1. Sau chuyến đi, ông đã có những chia sẻ sâu sắc về thực tế y tế nơi đảo xa cũng như định hướng phát triển y tế biển đảo trong giai đoạn tới.

Nơi y tế dự phòng đi trước một bước giữa môi trường khép kín

Đặt chân lên từng đảo, điều gây ấn tượng mạnh mẽ với đoàn công tác không chỉ là màu xanh của cây cối giữa nắng gió khắc nghiệt, mà còn là hình ảnh những em bé khỏe mạnh, nhanh nhẹn, những gia đình yên tâm sinh sống và công tác.

Theo Thứ trưởng Trần Văn Thuấn, chăm sóc sức khỏe phụ nữ, trẻ em, công tác dinh dưỡng, tiêm chủng, vệ sinh môi trường… trên đảo đang được thực hiện rất bài bản. Trong môi trường đảo khép kín, nơi chỉ cần một nguồn lây nhỏ cũng có thể dẫn tới nguy cơ dịch bệnh, vì vậy y tế dự phòng buộc phải đi trước một bước.

Nguồn nước sinh hoạt, bữa ăn hằng ngày, vệ sinh môi trường sống của quân và dân trên đảo đều được chú trọng. Mục tiêu không chỉ là điều trị bệnh mà là giữ cho cộng đồng luôn “sạch về môi trường, vững về sức khỏe”, không để dịch bệnh truyền nhiễm xảy ra.

Một hình ảnh đặc biệt gây xúc động với đoàn công tác là những “vườn thuốc Nam” xanh tốt tại các bệnh xá đảo. Giữa điều kiện thiếu nước ngọt, thừa hơi muối, những cây dược liệu vẫn sinh trưởng bền bỉ, trở thành nguồn thuốc quý cho các bệnh thông thường như cảm mạo, tiêu hóa, sát khuẩn ngoài da.

Bộ Y tế xác định hướng đi lâu dài là kết hợp nhuần nhuyễn giữa y học cổ truyền và y học hiện đại tại tuyến tiền tiêu. Việc tự chủ một phần dược liệu không chỉ giảm áp lực tiếp tế từ đất liền mà còn là giải pháp chăm sóc sức khỏe bền vững, phù hợp điều kiện đặc thù biển đảo.

“Điểm tựa” y tế vững vàng giữa trùng khơi

Một trong những yếu tố then chốt tạo nên năng lực y tế biển đảo hiện nay chính là sự phối hợp chặt chẽ giữa quân y và dân y. Nhiều ca bệnh khó, phức tạp đã được phẫu thuật trực tiếp trên đảo với sự hỗ trợ hội chẩn từ đất liền.

Theo Thứ trưởng Trần Văn Thuấn, thời gian tới, cơ chế phối hợp này sẽ không chỉ dừng ở mức “hỗ trợ vụ việc” mà sẽ tiến tới cơ chế chỉ huy hiệp đồng thống nhất trong cấp cứu thảm họa, dịch bệnh trên biển. Đặc biệt, hành lang pháp lý cho cấp cứu đường không sẽ được hoàn thiện rõ ràng hơn về chi phí, nhân lực, quy trình vận hành.

Thực tế thời gian qua, hàng trăm chuyến trực thăng đã đưa người bệnh từ đảo về đất liền cấp cứu kịp thời. Đây là minh chứng rõ ràng cho sự đầu tư rất lớn của Nhà nước đối với y tế biển đảo. Trong tương lai, cả cấp cứu đường không lẫn đường biển sẽ tiếp tục được tăng cường, giúp người dân trên các đảo xa tiếp cận dịch vụ y tế nhanh nhất khi có tình huống khẩn cấp.

Đặc biệt, Bộ Y tế nhấn mạnh quan điểm là y tế biển đảo không thể áp dụng định mức, đơn giá, tiêu chuẩn như đất liền. Cần có cơ chế đặc thù về ngân sách, đầu tư công, trang thiết bị, thuốc men và nhân lực dành riêng cho tuyến tiền tiêu.

Y tế biển đảo, theo ông, không chỉ là an sinh xã hội mà là một cấu phần trọng yếu của an ninh quốc phòng. “Bảo vệ sức khỏe quân dân tuyến đảo chính là bảo vệ chủ quyền quốc gia từ sớm, từ xa”.

Song song với cơ chế chính sách, yếu tố con người được xem là nền tảng bền vững nhất. Những y bác sĩ đang công tác tại Trường Sa và các nhà giàn không chỉ là thầy thuốc mà còn là những “chiến sĩ” bảo vệ chủ quyền. Nhiều người còn rất trẻ, tốt nghiệp bác sĩ nội trú, tình nguyện ra đảo công tác trong điều kiện khắc nghiệt.

Trong thời gian tới, Bộ Y tế sẽ tham mưu hoàn thiện chế độ đãi ngộ đặc thù để không một thầy thuốc nào cống hiến cho biển đảo mà bị thiệt thòi về lộ trình nghề nghiệp. Đất liền sẽ luôn là hậu phương công bằng và vững chắc cho những người làm y tế nơi đầu sóng.